# Một bệnh nhân đau lưng mãn tính đến khoa cấp cứu cho biết khoảng 6 giờ trước đã uống một số lượng không xác định viên acetaminophen 500 mg sau một cuộc cãi vã. Bệnh nhân than phiền buồn nôn và khó chịu ở vùng thượng vị phải, đồng thời phủ nhận ù tai hoặc sử dụng các thuốc khác. Dấu hiệu sinh tồn: HA 118/72 mm Hg, nhịp tim 96/lít, nhịp thở 18/lít, nhiệt độ 36.8°C (98.2°F). Bụng mềm, không có dấu hiệu bảo vệ. Kết quả xét nghiệm: nồng độ acetaminophen 145 mcg/mL (đường điều trị trên nomogram khoảng 100 mcg/mL lúc 6 giờ sau khi uống), salicylat không phát hiện được, AST 42 U/L (10-40), ALT 38 U/L (7-56), INR 1.2 (0.9-1.1), bilirubin toàn phần 1.1 mg/dL (0.1-1.2), lipase bình thường. Hoàn thành sơ đồ bằng cách chọn tình trạng bệnh nhân có khả năng gặp nhất, 2 hành động điều dưỡng nên thực hiện để xử lý tình trạng đó, và 2 thông số điều dưỡng nên theo dõi để đánh giá tiến triển của bệnh nhân.

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617431&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Medication Administration  
> category: PPT

## Câu hỏi

Một bệnh nhân đau lưng mãn tính đến khoa cấp cứu cho biết khoảng 6 giờ trước đã uống một số lượng không xác định viên acetaminophen 500 mg sau một cuộc cãi vã. Bệnh nhân than phiền buồn nôn và khó chịu ở vùng thượng vị phải, đồng thời phủ nhận ù tai hoặc sử dụng các thuốc khác. Dấu hiệu sinh tồn: HA 118/72 mm Hg, nhịp tim 96/lít, nhịp thở 18/lít, nhiệt độ 36.8°C (98.2°F). Bụng mềm, không có dấu hiệu bảo vệ. Kết quả xét nghiệm: nồng độ acetaminophen 145 mcg/mL (đường điều trị trên nomogram khoảng 100 mcg/mL lúc 6 giờ sau khi uống), salicylat không phát hiện được, AST 42 U/L (10-40), ALT 38 U/L (7-56), INR 1.2 (0.9-1.1), bilirubin toàn phần 1.1 mg/dL (0.1-1.2), lipase bình thường. Hoàn thành sơ đồ bằng cách chọn tình trạng bệnh nhân có khả năng gặp nhất, 2 hành động điều dưỡng nên thực hiện để xử lý tình trạng đó, và 2 thông số điều dưỡng nên theo dõi để đánh giá tiến triển của bệnh nhân.

Condition

Select 1
Ngộ độc acetaminophen trên đường điều trị
Uống acetaminophen dưới ngưỡng độc không cần thuốc giải độc
Viêm túi mật cấp
Ngộ độc salicylat

Actions to take

Select 2
Cho uống than hoạt tính qua đường miệng ngay bây giờ
Bắt đầu truyền acetylcysteine IV theo y lệnh
Lặp lại nồng độ acetaminophen sau 4 giờ nữa trước khi điều trị
Dùng vitamin K cho INR 1.2
Làm rõ thời điểm uống và các chất uống kèm

Parameters to monitor

Select 2
Lipase huyết thanh
AST và ALT liên tiếp
Xu hướng nồng độ salicylat huyết thanh
Kali huyết thanh
INR và thời gian prothrombin

## Giải thích

Nồng độ 145 mcg/mL lúc 6 giờ nằm trên đường điều trị của nomogram (khoảng 100 mcg/mL lúc 6 giờ), do đó đây là ngộ độc acetaminophen cần dùng acetylcysteine ngay lập tức; con số 150 mcg/mL chỉ áp dụng lúc 4 giờ. Điều dưỡng bắt đầu truyền acetylcysteine IV và làm rõ thời điểm uống cùng các chất uống kèm, vì nếu uống sớm hơn thì nồng độ sẽ càng nguy hiểm hơn. AST/ALT và INR theo dõi tổn thương gan.

## Giải thích chuyên sâu

Câu trả lời nhanh
Ngộ độc acetaminophen trên đường điều trị; bắt đầu acetylcysteine IV và làm rõ thời điểm uống cùng các chất uống kèm; theo dõi AST/ALT liên tiếp và INR.

Tại sao đây là đáp án đúng
Người ta dùng nomogram để so sánh nồng độ với số giờ kể từ khi uống. Lúc 6 giờ, đường điều trị khoảng 100 mcg/mL, nên 145 mcg/mL vượt xa đường này dù thấp hơn giá trị 150 lúc 4 giờ. Các thay đổi sớm về men gan và INR kèm theo buồn nôn và đau RUQ phù hợp với tình trạng độc tính gan đang tiến triển. Acetylcysteine bảo vệ tốt nhất khi bắt đầu trong vòng 8 đến 10 giờ, nên không được trì hoãn điều trị, trong đó việc xác định chính xác thời gian và tiền sử các chất uống kèm giúp tinh chỉnh đánh giá nguy cơ.

Hình ảnh so sánh dễ hiểu
Đường nomogram dốc xuống giống một cầu thang đi xuống: một con số có vẻ 'vừa dưới' bậc 4 giờ thực chất lại vượt xa bậc mà bạn đang đứng lúc 6 giờ.

Mẹo ghi nhớ
"Đọc đường tại đúng giờ" — 150 lúc 4 giờ, khoảng 100 lúc 6 giờ.

Quy tắc quyết định NCLEX
Với quá liều acetaminophen, hãy đối chiếu nồng độ với thời gian thực kể từ khi uống; nếu nằm trên đường điều trị, hoặc thời gian không xác định nhưng có nồng độ phát hiện được, hãy bắt đầu acetylcysteine không chậm trễ và theo dõi xu hướng chức năng gan.

Tại sao các lựa chọn khác sai
Than hoạt tính hữu ích nhất trong vài giờ đầu sau khi uống và không thay thế thuốc giải độc lúc 6 giờ. Chờ thêm 4 giờ nữa sẽ đẩy thời điểm điều trị vượt qua khoảng thời gian bảo vệ tốt nhất. Vitamin K không điều chỉnh tăng INR do tổn thương tế bào gan. Việc uống liều dưới ngưỡng độc được loại trừ khi đối chiếu nồng độ với thời gian đúng, viêm túi mật được loại trừ do bụng mềm, nhiệt độ bình thường và lipase bình thường, còn ngộ độc salicylat bị loại trừ do nồng độ salicylat không phát hiện được và nhịp thở bình thường. Lipase, salicylat và kali không theo dõi được tổn thương gan do acetaminophen.

Tài liệu tham khảo
1StatPearls — Acetaminophen Toxicity (NCBI Bookshelf)Nồng độ được vẽ trên nomogram Rumack-Matthew hướng dẫn dùng acetylcysteine; than hoạt tính hữu ích nhất sớm; AST/ALT và INR theo dõi độc tính gan.
2DailyMed — Acetylcysteine InjectionAcetylcysteine IV được chỉ định để phòng ngừa hoặc giảm nhẹ tổn thương gan sau khi uống acetaminophen với liều có khả năng gây độc tính gan.

## Tình huống lâm sàng

Tình huống
Khoảng 6 giờ sau khi cố ý uống thuốc, nồng độ acetaminophen của bệnh nhân là 145 mcg/mL kèm buồn nôn, khó chịu RUQ và tăng nhẹ AST cùng INR.

## Khái niệm chính

- **Rumack-Matthew nomogram** — Biểu đồ thể hiện nồng độ acetaminophen trong huyết thanh theo số giờ sau một lần uống cấp tính, được sử dụng để quyết định xem có cần dùng acetylcysteine hay không.
- **N-acetylcysteine** — Thuốc giải độc giúp bổ sung glutathione để khử độc chất chuyển hóa có hại của acetaminophen.
- **Hepatotoxicity** — Tổn thương gan do thuốc, biểu hiện qua tăng AST/ALT, INR và bilirubin.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [Before giving a scheduled dose of digoxin, the nurse obtains an apical pulse of 54/min in …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374883&lang=vi)
- [An older adult taking digoxin reports nausea, poor appetite, and yellow-green halos. The a…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374884&lang=vi)
- [A client with diabetes who uses insulin and takes propranolol reports sudden sweating and …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374893&lang=vi)
- [A client with bronchial asthma and current wheezing has a first dose of propranolol prescr…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374894&lang=vi)
- [Which response by the nurse is most appropriate?](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374901&lang=vi)
- [Before administering spironolactone, the nurse notes a potassium level of 5.8 mEq/L and ne…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374902&lang=vi)
- [A client taking lisinopril develops sudden swelling of the lips and tongue with hoarseness…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374903&lang=vi)
- [A client taking losartan for hypertension reports a positive home pregnancy test. Which in…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374904&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617431&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617431&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617431&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617431&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617431&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._