# Một bệnh nhân 56 tuổi đang ngày hậu phẫu thứ 4 sau phẫu thuật thay khớp háng toàn phần và phần lớn thời gian nằm trên giường. Bệnh nhân đột nhiên khó thở và đau ngực dữ dội, đau tăng khi hít vào. Nhịp tim 124/lần phút, nhịp thở 28/lần phút, HA 102/68 mm Hg, SpO2 84% khi thở khí phòng, và nhiệt độ 37.2°C. Âm thở phổi có và trong hai bên, không có ran nổ, và khí quản ở giữa. Bệnh nhân không ho hoặc khạc đàm. Bắp chân trái sưng nóng và to hơn bên phải 3 cm. Điện tâm đồ 12 chuyển đạo cho thấy nhịp nhanh xoang không có nâng đoạn ST. Hoàn thành sơ đồ bằng cách chọn tình trạng bệnh nhân nhiều khả năng đang gặp phải, 2 hành động điều dưỡng nên thực hiện để xử trí tình trạng đó, và 2 thông số điều dưỡng nên theo dõi để đánh giá tiến triển của bệnh nhân.

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617400&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Medical Emergencies  
> category: PA

## Câu hỏi

Một bệnh nhân 56 tuổi đang ngày hậu phẫu thứ 4 sau phẫu thuật thay khớp háng toàn phần và phần lớn thời gian nằm trên giường. Bệnh nhân đột nhiên khó thở và đau ngực dữ dội, đau tăng khi hít vào. Nhịp tim 124/lần phút, nhịp thở 28/lần phút, HA 102/68 mm Hg, SpO2 84% khi thở khí phòng, và nhiệt độ 37.2°C. Âm thở phổi có và trong hai bên, không có ran nổ, và khí quản ở giữa. Bệnh nhân không ho hoặc khạc đàm. Bắp chân trái sưng nóng và to hơn bên phải 3 cm. Điện tâm đồ 12 chuyển đạo cho thấy nhịp nhanh xoang không có nâng đoạn ST. Hoàn thành sơ đồ bằng cách chọn tình trạng bệnh nhân nhiều khả năng đang gặp phải, 2 hành động điều dưỡng nên thực hiện để xử trí tình trạng đó, và 2 thông số điều dưỡng nên theo dõi để đánh giá tiến triển của bệnh nhân.

Condition

Select 1
Thuyên tắc phổi
Viêm phổi mắc phải tại bệnh viện
Nhồi máu cơ tim cấp
Tràn khí màng phổi tự phát

Actions to take

Select 2
Thở oxy để giữ SpO2 ít nhất 90%
Chuẩn bị đặt ống dẫn lưu màng phổi
Cho aspirin 325 mg nhai để giảm đau ngực
Bắt đầu phác đồ heparin theo chỉ định
Cho kháng sinh IV sau khi cấy

Parameters to monitor

Select 2
Kết quả cấy đàm
SpO2 và nhịp thở
Số lượng bạch cầu
Tỷ lệ chuẩn hóa quốc tế
aPTT trên phác đồ heparin

## Giải thích

Khó thở đột ngột, đau màng phổi, nhịp nhanh và SpO2 84% với phổi trong sau phẫu thuật khớp háng, kèm bắp chân sưng, gợi ý thuyên tắc phổi. Oxy sửa chữa hạ oxy máu và heparin ngăn cục máu đông phát triển trong khi chụp hình ảnh xác định chẩn đoán. SpO2 cùng nhịp thở cho thấy đáp ứng oxy hóa, và aPTT cho biết heparin có đạt liều điều trị hay không.

## Giải thích chuyên sâu

Câu trả lời nhanh
Tình trạng: thuyên tắc phổi. Hành động: thở oxy để giữ SpO2 ít nhất 90% và bắt đầu phác đồ heparin theo chỉ định. Theo dõi: SpO2 và nhịp thở, cùng aPTT trên phác đồ heparin.

Tại sao đây là đáp án đúng
Phẫu thuật thay khớp háng kèm nằm lâu đáp ứng bộ ba Virchow, và bắp chân sưng nóng gợi ý huyết khối tĩnh mạch sâu là nguồn gốc. Hạ oxy máu đột ngột với phổi trong là dấu hiệu đặc trưng của vấn đề tưới máu hơn là vấn đề đường thở hoặc phế nang. Hạ oxy máu là mối đe dọa tức thời, vì vậy oxy được ưu tiên trước; heparin không phân đoạn ngăn cục máu đông lớn lên trong khi chụp mạch máu CT phổi được thực hiện. aPTT (hoặc anti-Xa, theo phác đồ) là xét nghiệm hướng dẫn liều heparin.

Hình ảnh so sánh dễ hiểu
Phổi là một miếng bọt biển vẫn sạch (âm thở phổi trong), nhưng ống dẫn máu đến nó bị tắc; không khí vào được, nhưng máu không đến để nhận oxy.

Mẹo ghi nhớ
Phổi trong + SpO2 thấp + sau phẫu thuật chi dưới = cục máu đông. O2, heparin, theo dõi SpO2 và aPTT.

Quy tắc quyết định NCLEX
Khi hạ oxy máu đột ngột xuất hiện với phổi trong ở bệnh nhân có nguy cơ VTE cao, hãy xử trí hạ oxy máu và bắt đầu dùng thuốc chống đông theo chỉ định; theo dõi tình trạng oxy hóa và xét nghiệm dùng để điều chỉnh liều thuốc chống đông.

Tại sao các lựa chọn khác sai
Viêm phổi bị loại trừ vì không sốt, không ho hoặc khạc đàm, và không có ran nổ, do đó kháng sinh, cấy đàm, và số lượng bạch cầu đi theo quá trình sai. Nhồi máu cơ tim bị loại trừ vì đau kiểu màng phổi (không phải kiểu áp lực) và không có nâng đoạn ST, do đó aspirin nhai không phải là ưu tiên và làm tăng nguy cơ chảy máu trước khi dùng heparin. Tràn khí màng phổi bị loại trừ vì âm thở phổi hai bên và khí quản ở giữa, do đó không đặt ống dẫn lưu màng phổi. INR hấp dẫn vì đây là xét nghiệm chống đông, nhưng nó theo dõi warfarin, không phải truyền heparin.

Tài liệu tham khảo
1NHLBI — Venous ThromboembolismNguy cơ sau phẫu thuật chỉnh hình lớn, các triệu chứng của thuyên tắc phổi, và điều trị bằng thuốc chống đông
2MedlinePlus — Pulmonary EmbolismKhó thở và đau ngực đột ngột do cục máu đông thường bắt đầu từ tĩnh mạch chân

## Tình huống lâm sàng

Tình huống
Ngày hậu phẫu thứ 4 sau phẫu thuật khớp háng: đau ngực kiểu màng phổi đột ngột, nhịp nhanh, hạ oxy máu, phổi trong, và bắp chân sưng.

## Khái niệm chính

- **Virchow's triad** — Ứ máu tĩnh mạch, tổn thương thành mạch, và tăng đông máu — ba yếu tố thúc đẩy huyết khối tĩnh mạch.
- **Pleuritic chest pain** — Đau ngực dữ dội tăng khi thở, thường do kích thích màng phổi như nhồi máu phổi.
- **aPTT** — Thời gian thromboplastin từng phần hoạt hóa, xét nghiệm thường được sử dụng để điều chỉnh truyền heparin không phân đoạn.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [A nurse is caring for an alert adult client with type 1 diabetes who reports tremors, swea…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360524&lang=vi)
- [A 58-year-old client arrives at the emergency department with crushing substernal chest pa…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362976&lang=vi)
- [A 72-year-old client is brought to the emergency department by family who report that the …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363003&lang=vi)
- [A 79-year-old client is admitted from a long-term care facility with diarrhea, decreased o…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363089&lang=vi)
- [A 68-year-old client is admitted to the emergency department with suspected sepsis from a …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363987&lang=vi)
- [A nurse is caring for an adult client in the emergency department who is suspected to have…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363993&lang=vi)
- [A nurse is teaching a 72-year-old client with chronic heart failure (reduced ejection frac…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=366202&lang=vi)
- [A nurse is caring for an adult client admitted with diabetic ketoacidosis. Laboratory resu…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=366294&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617400&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617400&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617400&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617400&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617400&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._