# Bối cảnh lâm sàng: Một người trưởng thành mắc bệnh đái tháo đường type 2 đang dùng empagliflozin. Trong 2 ngày bị sốt và uống nước ít do nhiễm trùng đường tiết niệu (nhiệt độ 38.7°C [101.7°F], tiểu buốt, tiểu có mủ), bệnh nhân phát triển nôn mửa liên tục và thở nhanh, sâu. Niêm mạc khô và bụng mềm không có dấu co cơ. Không có tiền sử uống rượu gần đây. Kết quả: glucose 184 mg/dL, pH tĩnh mạch 7.24, bicarbonate 12 mEq/L, beta-hydroxybutyrate 5.2 mmol/L, lactate 1.4 mmol/L, creatinine 0.9 mg/dL, và A1C gần nhất 7.2%. Hoàn thành sơ đồ bằng cách chọn tình trạng mà bệnh nhân nhiều khả năng đang gặp phải, 2 hành động điều dưỡng nên thực hiện để giải quyết tình trạng đó, và 2 thông số điều dưỡng nên theo dõi để đánh giá tiến triển của bệnh nhân.

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617384&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Adverse Effects/Contraindications/Interactions  
> category: PPT

## Câu hỏi

Bối cảnh lâm sàng: Một người trưởng thành mắc bệnh đái tháo đường type 2 đang dùng empagliflozin. Trong 2 ngày bị sốt và uống nước ít do nhiễm trùng đường tiết niệu (nhiệt độ 38.7°C [101.7°F], tiểu buốt, tiểu có mủ), bệnh nhân phát triển nôn mửa liên tục và thở nhanh, sâu. Niêm mạc khô và bụng mềm không có dấu co cơ. Không có tiền sử uống rượu gần đây. Kết quả: glucose 184 mg/dL, pH tĩnh mạch 7.24, bicarbonate 12 mEq/L, beta-hydroxybutyrate 5.2 mmol/L, lactate 1.4 mmol/L, creatinine 0.9 mg/dL, và A1C gần nhất 7.2%.

Hoàn thành sơ đồ bằng cách chọn tình trạng mà bệnh nhân nhiều khả năng đang gặp phải, 2 hành động điều dưỡng nên thực hiện để giải quyết tình trạng đó, và 2 thông số điều dưỡng nên theo dõi để đánh giá tiến triển của bệnh nhân.

Condition

Select 1
Nhiễm toan xeton do nhịn ăn
Nhiễm toan ceton do rượu
Nhiễm toan ceton đái tháo đường có đường huyết bình thường
Nhiễm toan lactic liên quan đến nhiễm trùng huyết

Actions to take

Select 2
Cho carbohydrate đường uống và kiểm tra lại xeton sau 4 giờ
Tạm ngừng empagliflozin và thông báo cho bác sĩ
Cho natri bicarbonate tĩnh mạch theo y lệnh
Bắt đầu truyền dịch đẳng trương tĩnh mạch và truyền insulin tĩnh mạch
Cho thiamine tĩnh mạch trước bất kỳ dextrose nào

Parameters to monitor

Select 2
Nồng độ lactate huyết thanh
Beta-hydroxybutyrate huyết thanh
Áp lực thẩm thấu huyết thanh hiệu quả tính toán
Nồng độ cồn trong máu
Khoảng âm ion huyết thanh

## Giải thích

Tăng xeton máu với pH 7.24 và bicarbonate 12 mEq/L mặc dù glucose chỉ 184 mg/dL ở bệnh nhân đang dùng empagliflozin là bằng chứng của nhiễm toan ceton đái tháo đường có đường huyết bình thường (euglycemic DKA). Điều dưỡng nên tạm ngừng thuốc ức chế SGLT2 và bắt đầu truyền dịch đẳng trương theo y lệnh cùng với truyền insulin tĩnh mạch, vì insulin là yếu tố ngăn chặn sự sản xuất xeton ngay cả khi glucose gần bình thường. Beta-hydroxybutyrate và khoảng âm ion cho biết nhiễm toan xeton có thuyên giảm hay không, vì glucose không phải là một chỉ số đáng tin cậy trong trường hợp này.

## Giải thích chuyên sâu

Câu trả lời nhanh
Nhiễm toan ceton đái tháo đường có đường huyết bình thường. Tạm ngừng empagliflozin và thông báo cho bác sĩ; bắt đầu truyền dịch đẳng trương tĩnh mạch và truyền insulin tĩnh mạch. Theo dõi beta-hydroxybutyrate huyết thanh và khoảng âm ion.

Tại sao đáp án này đúng
Các thuốc ức chế SGLT2 làm giảm glucose bằng cách đào thải qua nước tiểu, do đó nhiễm toan ceton có thể phát triển khi glucose vẫn dưới 250 mg/dL, đặc biệt trong lúc nhiễm trùng, nôn mửa và ăn uống kém. pH 7.24, bicarbonate 12 mEq/L và beta-hydroxybutyrate 5.2 mmol/L đáp ứng tiêu chí DKA. Dịch đẳng trương khắc phục tình trạng mất dịch do nôn mửa và glucose niệu, và insulin vẫn cần thiết để ngăn chặn sinh xeton; glucose được kiểm tra thường xuyên để việc truyền có thể tiếp tục an toàn trong khi xeton được đào thải.

Hình ảnh so sánh dễ hiểu
Empagliflozin liên tục rút đường ra khỏi bình chứa, do đó đồng hồ đo nhiên liệu (glucose) hiển thị gần như bình thường trong khi động cơ lại đốt sai loại nhiên liệu (xeton). Hãy nhìn vào khí xả, chứ không phải đồng hồ đo.

Mẹo ghi nhớ
"SGLT2 + ốm + toan = kiểm tra xeton, không phải glucose." Truyền insulin cho đến khi xeton hết.

Quy tắc quyết định NCLEX
Khi bệnh nhân đang dùng thuốc ức chế SGLT2 bị bệnh với nôn mửa hoặc thở nhanh, glucose có vẻ bình thường không loại trừ DKA; điều trị và theo dõi xu hướng dựa trên xeton và các giá trị toan-kiềm.

Tại sao các lựa chọn khác sai
Nhiễm toan xeton do nhịn ăn cũng liên quan đến việc ăn uống kém, nhưng hiếm khi làm bicarbonate giảm dưới 18 mEq/L, do đó cho carbohydrate đường uống và kiểm tra lại sau sẽ điều trị không đầy đủ tình trạng toan này. Nhiễm toan ceton do rượu cần có tiền sử uống rượu nhiều gần đây, điều không có ở đây, do đó thiamine và nồng độ cồn không giải quyết được vấn đề này. Nhiễm toan lactic do nhiễm trùng huyết bị loại trừ bởi lactate 1.4 mmol/L, do đó lactate không theo dõi được tiến triển. Bicarbonate không được chỉ định khi pH là 7.24, và áp lực thẩm thấu theo dõi HHS, vốn yêu cầu tăng glucose huyết rõ rệt.

References
1DailyMed: empagliflozin prescribing information (ketoacidosis warning)Các thuốc ức chế SGLT2 có thể gây nhiễm toan ceton với glucose chỉ tăng nhẹ; ngừng thuốc và điều trị khi phát hiện nhiễm toan ceton
2Hyperglycemic Crises in Adults With Diabetes: A Consensus Report (Diabetes Care, 2024)Tiêu chí DKA bao gồm các biểu hiện có đường huyết bình thường; beta-hydroxybutyrate, pH/bicarbonate và kali hướng dẫn điều trị bằng dịch và insulin
3Adult Diabetic Ketoacidosis (StatPearls)Dịch đẳng trương, insulin tĩnh mạch khi kali ít nhất 3.3 mEq/L, và theo dõi liên tiếp điện giải, xeton, và toan-kiềm

## Tình huống lâm sàng

Cập nhật bệnh án
Nhiễm toan ceton với glucose dưới 200 mg/dL ở bệnh nhân đang dùng empagliflozin trong thời gian nhiễm trùng đường tiết niệu.

## Khái niệm chính

- **Euglycemic DKA** — Nhiễm toan ceton đái tháo đường với glucose dưới 250 mg/dL, thường liên quan đến thuốc ức chế SGLT2, mang thai, hoặc nhịn ăn.
- **Beta-hydroxybutyrate** — Thể xeton chính trong DKA; nồng độ trong máu hướng dẫn chẩn đoán và sự thuyên giảm.
- **Anion gap** — Natri trừ đi chloride và bicarbonate; tăng lên khi có các axit không đo được như xeton và thu hẹp lại khi DKA thuyên giảm.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [A client is admitted to the emergency department after ingesting an unknown amount of acet…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362720&lang=vi)
- [A client with chronic heart failure is prescribed metoprolol 25 mg orally twice daily. Bef…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362756&lang=vi)
- [A 28-year-old client with type 1 diabetes receives regular insulin 6 units and NPH insulin…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362792&lang=vi)
- [A client receives IV vancomycin 1 g every 12 hours for MRSA bacteremia. Before the next do…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362833&lang=vi)
- [A client with bipolar disorder has been taking lithium carbonate 600 mg orally three times…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362894&lang=vi)
- [A nurse is monitoring a client receiving a continuous IV heparin infusion for pulmonary em…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363988&lang=vi)
- [A nurse is preparing to initiate a weight-based continuous IV unfractionated heparin infus…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=364107&lang=vi)
- [A nurse is providing discharge teaching to a 65-year-old client newly prescribed warfarin …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=364872&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617384&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617384&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617384&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617384&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617384&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._