# Bệnh nhân 74 tuổi mắc đái tháo đường type 2 và bệnh thận mạn giai đoạn 3 (creatinine nền 1.4 mg/dL) bị sốt và ăn uống kém được 3 ngày, hiện tại buồn ngủ và lú lẫn. Bệnh nhân tuân theo các lệnh đơn giản và cử động cả bốn chi đều nhau, không có sệp mặt. Niêm mạc khô. Huyết áp 92/54 mm Hg, nhịp tim 112 lần/phút, nhiệt độ 37.8°C (100.0°F), và SpO2 97% khi thở không khí trong phòng. Kết quả xét nghiệm: glucose 824 mg/dL, áp lực thẩm thấu huyết thanh hiệu dụng 326 mOsm/kg, pH 7.36, bicarbonate 20 mEq/L, beta-hydroxybutyrate huyết thanh 1.2 mmol/L, kali 3.4 mmol/L, và creatinine 2.3 mg/dL. Người kê đơn đã viết y lệnh cho dịch tinh thể đẳng trương, bổ sung kali IV, và truyền insulin. Hoàn thành sơ đồ bằng cách chọn tình trạng bệnh nhân có khả năng đang gặp phải, 2 hành động điều dưỡng nên thực hiện để xử trí tình trạng đó, và 2 thông số điều dưỡng nên theo dõi để đánh giá tiến triển của bệnh nhân. > source: MyMerci (mymerci.kr) > url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617379&lang=vi > language: vi > subject: Adverse Effects/Contraindications/Interactions > category: PPT ## Câu hỏi Bệnh nhân 74 tuổi mắc đái tháo đường type 2 và bệnh thận mạn giai đoạn 3 (creatinine nền 1.4 mg/dL) bị sốt và ăn uống kém được 3 ngày, hiện tại buồn ngủ và lú lẫn. Bệnh nhân tuân theo các lệnh đơn giản và cử động cả bốn chi đều nhau, không có sệp mặt. Niêm mạc khô. Huyết áp 92/54 mm Hg, nhịp tim 112 lần/phút, nhiệt độ 37.8°C (100.0°F), và SpO2 97% khi thở không khí trong phòng. Kết quả xét nghiệm: glucose 824 mg/dL, áp lực thẩm thấu huyết thanh hiệu dụng 326 mOsm/kg, pH 7.36, bicarbonate 20 mEq/L, beta-hydroxybutyrate huyết thanh 1.2 mmol/L, kali 3.4 mmol/L, và creatinine 2.3 mg/dL. Người kê đơn đã viết y lệnh cho dịch tinh thể đẳng trương, bổ sung kali IV, và truyền insulin. Hoàn thành sơ đồ bằng cách chọn tình trạng bệnh nhân có khả năng đang gặp phải, 2 hành động điều dưỡng nên thực hiện để xử trí tình trạng đó, và 2 thông số điều dưỡng nên theo dõi để đánh giá tiến triển của bệnh nhân. Condition Select 1 Tăng đường huyết tăng thẩm thấu Nhiễm toan ceton đái tháo đường Hỗn hợp DKA và tăng thẩm thấu Đột quỵ thiếu máu cục bộ cấp Actions to take Select 2 Truyền 0.45% sodium chloride dưới dạng bolus nhanh Dùng sodium bicarbonate IV theo kê đơn Truyền dịch tinh thể đẳng trương theo kê đơn Hạn chế dịch do bệnh thận Bổ sung kali IV theo kê đơn Parameters to monitor Select 2 Kali huyết thanh Khoảng trống anion Nồng độ beta-hydroxybutyrate huyết thanh Áp lực thẩm thấu huyết thanh hiệu dụng Điểm thang điểm NIH Stroke Scale ## Giải thích Glucose trên 600 mg/dL, áp lực thẩm thấu hiệu dụng trên 300 mOsm/kg, pH 7.36 và ketone chỉ tăng nhẹ cho thấy HHS thay vì DKA. Dịch tinh thể đẳng trương điều trị thiếu hụt thể tích nặng và tổn thương thận trước thận, trong khi kali IV điều chỉnh mức 3.4 mmol/L mà quá trình điều trị sẽ làm giảm thêm. Kali huyết thanh và áp lực thẩm thấu hiệu dụng được theo dõi xu hướng để giữ kali trong khoảng và hạ áp lực thẩm thấu từ từ. ## Giải thích chuyên sâu Câu trả lời nhanh Tăng đường huyết tăng thẩm thấu. Hành động: truyền dịch tinh thể đẳng trương theo kê đơn; bổ sung kali IV theo kê đơn. Theo dõi: kali huyết thanh và áp lực thẩm thấu huyết thanh hiệu dụng. Tại sao đáp án này đúng Đồng thuận về tăng đường huyết cấp năm 2024 định nghĩa HHS bằng đường huyết tăng rõ rệt và áp lực thẩm thấu hiệu dụng trên 300 mOsm/kg mà không có nhiễm toan ceton đáng kể. Bệnh nhân bị mất thể tích nặng và hạ huyết áp, do đó dịch đẳng trương phục hồi tuần hoàn và tưới máu thận, đồng thời tự hạ đường huyết. Kali đã thấp ở mức 3.4 mmol/L và sẽ giảm thêm khi đường huyết hạ xuống, do đó cần được bổ sung và kiểm tra lại. Áp lực thẩm thấu được hạ từ từ để phòng ngừa phù não. Hình ảnh so sánh dễ hiểu HHS giống như một quả nho khô đã mất nước: ngâm từ từ trong dịch cân bằng và liên tục bổ sung khoáng chất (kali) trong khi quả nho phồng trở lại. Mẹo ghi nhớ HHS: dịch đẳng trương vào, kali lên, áp lực thẩm thấu xuống từ từ. Quy tắc quyết định NCLEX Trong cơn tăng đường huyết có hạ huyết áp, hãy xử trí thiếu hụt thể tích bằng dịch đẳng trương, điều chỉnh kali thấp và hạ áp lực thẩm thấu từ từ. Tại sao các lựa chọn khác sai DKA bị loại trừ bởi pH 7.36, bicarbonate 20 mEq/L và beta-hydroxybutyrate 1.2 mmol/L; tình trạng hỗn hợp sẽ cần cả HHS và nhiễm toan ceton đáng kể. Khoảng trống anion và xu hướng ketone do đó theo dõi sai quá trình. Đột quỵ là một chẩn đoán dễ nhầm ở bệnh nhân lớn tuổi buồn ngủ, nhưng khám thần kinh không có dấu hiệu khu trú và tăng áp lực thẩm thấu giải thích tình trạng buồn ngủ, do đó thang điểm NIH Stroke Scale không phải là thước đo tiến triển. Nước muối nhược trương 0.45% truyền nhanh không phải là loại dịch phù hợp cho hạ huyết áp kèm thiếu hụt thể tích nặng và có thể làm giảm áp lực thẩm thấu quá nhanh. Bicarbonate không có chỉ định ở mức pH này. Hạn chế dịch do bệnh thận mạn là dễ bị cám dỗ, nhưng tổn thương thận là trước thận do mất nước và cần được bù dịch. References 1Hyperglycemic Crises in Adults With Diabetes: A Consensus Report (Diabetes Care, 2024)Tiêu chuẩn chẩn đoán HHS và hướng dẫn về dịch đẳng trương, bổ sung kali và hiệu chỉnh áp lực thẩm thấu từ từ. ## Tình huống lâm sàng Cập nhật bệnh cảnh Một bệnh nhân lớn tuổi mắc đái tháo đường type 2 và bệnh thận mạn có glucose 824 mg/dL, áp lực thẩm thấu hiệu dụng 326 mOsm/kg, pH 7.36, ketone thấp, kali 3.4 mmol/L, hạ huyết áp và tổn thương thận cấp. ## Khái niệm chính - **Effective serum osmolality** — 2 x natri + glucose/18; giá trị trên 300 mOsm/kg hỗ trợ chẩn đoán HHS. - **Hyperglycemic hyperosmolar state** — Cơn tăng đường huyết kèm mất nước nặng và tăng áp lực thẩm thấu nhưng có rất ít hoặc không có nhiễm toan ceton. - **Insulin-driven potassium shift** — Insulin đẩy kali vào trong tế bào và có thể gây hạ kali máu nặng nếu bắt đầu khi kali đang thấp. ## Câu hỏi cùng chủ đề - [A client is admitted to the emergency department after ingesting an unknown amount of acet…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362720&lang=vi) - [A client with chronic heart failure is prescribed metoprolol 25 mg orally twice daily. Bef…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362756&lang=vi) - [A 28-year-old client with type 1 diabetes receives regular insulin 6 units and NPH insulin…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362792&lang=vi) - [A client receives IV vancomycin 1 g every 12 hours for MRSA bacteremia. Before the next do…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362833&lang=vi) - [A client with bipolar disorder has been taking lithium carbonate 600 mg orally three times…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362894&lang=vi) - [A nurse is monitoring a client receiving a continuous IV heparin infusion for pulmonary em…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363988&lang=vi) - [A nurse is preparing to initiate a weight-based continuous IV unfractionated heparin infus…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=364107&lang=vi) - [A nurse is providing discharge teaching to a 65-year-old client newly prescribed warfarin …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=364872&lang=vi) ## Đọc bằng ngôn ngữ khác - [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617379&lang=en) - [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617379&lang=ko) - [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617379&lang=ja) - [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617379&lang=zh-tw) - [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617379&lang=vi) --- More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi) _Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._