# Một bệnh nhân 73 tuổi mắc đái tháo đường type 2 được chuyển từ cơ sở chăm sóc dài hạn sau 4 ngày ăn uống kém và buồn ngủ tăng dần. Kết quả xét nghiệm: glucose 920 mg/dL, natri 136 mEq/L, kali 4.1 mEq/L, chloride 102 mEq/L, bicarbonate 19 mEq/L, BUN 52 mg/dL, creatinine 2.0 mg/dL, pH động mạch 7.33, beta-hydroxybutyrate huyết thanh 1.4 mmol/L, ceton niệu ít. Những diễn giải nào về các kết quả này là chính xác? Chọn tất cả các đáp án đúng.

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617281&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Laboratory Values  
> category: ROR

## Câu hỏi

Một bệnh nhân 73 tuổi mắc đái tháo đường type 2 được chuyển từ cơ sở chăm sóc dài hạn sau 4 ngày ăn uống kém và buồn ngủ tăng dần. Kết quả xét nghiệm: glucose 920 mg/dL, natri 136 mEq/L, kali 4.1 mEq/L, chloride 102 mEq/L, bicarbonate 19 mEq/L, BUN 52 mg/dL, creatinine 2.0 mg/dL, pH động mạch 7.33, beta-hydroxybutyrate huyết thanh 1.4 mmol/L, ceton niệu ít. Những diễn giải nào về các kết quả này là chính xác? Chọn tất cả các đáp án đúng.

1Lít dịch đầu tiên nên là natri chloride 0.45% do độ thẩm thấu.
2Natri hiệu chỉnh tăng, phản ánh thiếu hụt nước tự do lớn.
3Khoảng trống anion 15 mEq/L cho thấy nhiễm toan ceton là rối loạn chính.
4Độ thẩm thấu huyết thanh hiệu dụng vượt ngưỡng dùng để xác định HHS.
5Truyền insulin nên bắt đầu trước khi bù dịch để hạ glucose nhanh.
6Ceton niệu ít với mức beta-hydroxybutyrate này phù hợp với HHS.
7Tỷ lệ BUN/creatinine gợi ý tăng nitơ máu trước thận do mất thể tích.
8Kali 4.1 mEq/L nghĩa là không cần bù khi bắt đầu dùng insulin.

## Giải thích

Độ thẩm thấu hiệu dụng là 2(136) + 920/18, khoảng 323 mOsm/kg, và pH 7.33 với beta-hydroxybutyrate 1.4 mmol/L nghĩa là HHS chỉ có nhiễm ceton nhẹ, không phải DKA. Natri hiệu chỉnh khoảng 149 mEq/L hoặc cao hơn, do đó thiếu hụt nước tự do lớn, và tỷ lệ BUN/creatinine là 26 cho thấy tăng nitơ máu trước thận. Dịch truyền đầu tiên vẫn là natri chloride 0.9%, dịch truyền bắt đầu trước insulin, và kali 4.1 mEq/L cần được bù khi bắt đầu dùng insulin.

## Giải thích chuyên sâu

Câu trả lời nhanh
Các lựa chọn 6, 4, 2 và 7 là những diễn giải chính xác.

Tại sao điều này đúng
Độ thẩm thấu hiệu dụng = 2 x natri + glucose/18 = 272 + 51, khoảng 323 mOsm/kg, cao hơn nhiều so với ngưỡng HHS. Beta-hydroxybutyrate 1.4 mmol/L dưới ngưỡng nhiễm toan ceton (3.0 mmol/L trở lên), và pH 7.33 với bicarbonate 19 mEq/L không phải là toan máu, nên ceton niệu ít do 4 ngày nhịn đói phù hợp với HHS. Natri hiệu chỉnh cộng thêm ít nhất 1.6 mEq/L cho mỗi 100 mg/dL glucose trên 100: 136 + 13 = khoảng 149 mEq/L, cho thấy mất nước tăng natri máu bị che giấu bởi glucose. BUN 52 / creatinine 2.0 = 26, một kiểu trước thận do giảm thể tích.

Phép loại suy dễ hiểu hoặc hình ảnh tưởng tượng
Glucose trong máu hoạt động như một miếng bọt biển kéo nước ra khỏi tế bào vào lòng mạch; nó pha loãng natri bạn đo được, vì vậy bạn phải tưởng tượng vắt miếng bọt biển ra để thấy natri thực sự.

Mẹo ghi nhớ
HHS = đường cao ngất, natri cao ẩn giấu, axit hầu như không có. Dịch trước, 0.9% trước, kali trước khi nó tụt.

Quy tắc quyết định NCLEX
Khi các dấu hiệu khủng hoảng tăng đường huyết chồng chéo, hãy quyết định dựa trên các con số xác định từng rối loạn (độ thẩm thấu, mức ceton, pH, bicarbonate), không phải dựa trên việc có ceton hay khoảng trống anion hay không.

Tại sao các lựa chọn khác sai
Khoảng trống anion là bằng chứng của DKA (lựa chọn 3): hấp dẫn vì DKA là nhiễm toan khoảng trống, nhưng khoảng trống 15 mEq/L với pH 7.33 và beta-hydroxybutyrate thấp được giải thích bởi nhiễm ceton do đói nhẹ và giảm tưới máu thận. Dịch 0.45% trước (lựa chọn 1): hấp dẫn vì bệnh nhân tăng thẩm thấu, nhưng hồi sức ban đầu dùng natri chloride 0.9%; dịch nhược trương được cân nhắc sau dựa trên natri hiệu chỉnh. Insulin trước dịch (lựa chọn 5): hấp dẫn vì glucose cực cao, nhưng trong HHS chỉ riêng dịch đã làm giảm glucose đáng kể, và insulin sớm có thể làm giảm độ thẩm thấu và thể tích tuần hoàn quá nhanh. Không cần kali (lựa chọn 8): hấp dẫn vì 4.1 mEq/L là bình thường, nhưng insulin chuyển kali vào tế bào, nên cần bù khi kali dưới khoảng 5.0 mEq/L và lượng nước tiểu đầy đủ.

Tài liệu tham khảo
1Hyperosmolar Hyperglycemic Syndrome (StatPearls)Đặc điểm chẩn đoán HHS, nhiễm ceton nhẹ, quản lý dịch trước bằng nước muối đẳng trương
2ADA Standards of Care in Diabetes-2025Tiêu chuẩn khủng hoảng tăng đường huyết và bù kali trong khi điều trị insulin

## Tình huống lâm sàng

Tình huống
Một người lớn tuổi mắc đái tháo đường type 2 biểu hiện buồn ngủ, tăng đường huyết cực độ, nhiễm ceton nhẹ, và pH gần bình thường sau vài ngày ăn uống kém.

## Khái niệm chính

- **Effective serum osmolality** — Được tính bằng 2 x natri + glucose/18; nó phản ánh độ trương lực kéo nước ra khỏi tế bào và loại trừ urê.
- **Corrected sodium** — Natri đo được điều chỉnh tăng lên do tăng đường huyết để ước tính mức natri khi glucose được hạ xuống.
- **Prerenal azotemia** — Tăng BUN và creatinine do giảm tưới máu thận, thường có tỷ lệ BUN/creatinine trên 20.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [A 56-year-old patient presents to the ED with BP 226/132, severe occipital headache, blurr…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372715&lang=vi)
- [A client with diabetic ketoacidosis has pH 7.28, PaCO2 26 mm Hg, and HCO3 12 mEq/L. Using …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=393370&lang=vi)
- [The emergency nurse reviews six presentations involving glucose dysregulation. Identify th…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=393404&lang=vi)
- [A severely malnourished client begins tube feeding. Twenty-four hours later, phosphorus fa…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=396144&lang=vi)
- [The nurse receives laboratory results for four clients. Which result requires immediate fo…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=497619&lang=vi)
- [The client has received a heparin infusion for 5 days. Click the laboratory result that re…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=499743&lang=vi)
- [An adult with DKA is being treated with IV fluids, insulin drip, and electrolyte replaceme…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=568336&lang=vi)
- [A client on postoperative day 6 after hip replacement has received subcutaneous unfraction…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617366&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617281&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617281&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617281&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617281&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=617281&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._