# Một bệnh nhân mắc đái tháo đường type 2 đang dùng metformin được chụp CT có tiêm thuốc cản quang. Xem xét xu hướng và trả lời từng câu hỏi.

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=568333&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Medication Administration  
> category: PPT

## Câu hỏi

Một bệnh nhân mắc đái tháo đường type 2 đang dùng metformin được chụp CT có tiêm thuốc cản quang. Xem xét xu hướng và trả lời từng câu hỏi.

| Time | Data |
| --- | --- |
| Time 0 (pre-contrast) | creatinine: 1.4 mg/dL (124 µmol/L); eGFR: 48 mL/phút/1.73 m²; lượng nước tiểu: 50 mL/giờ; HA: 138/82; nhịp tim: 78; lactate: 1.1 mmol/L |
| Time 6 hr | creatinine: 1.6 mg/dL (141 µmol/L); eGFR: 41 mL/phút/1.73 m²; lượng nước tiểu: 35 mL/giờ; HA: 128/76; nhịp tim: 84; lactate: 1.4 mmol/L |
| Time 24 hr | creatinine: 1.9 mg/dL (168 µmol/L); eGFR: 34 mL/phút/1.73 m²; lượng nước tiểu: 28 mL/giờ; HA: 122/70; nhịp tim: 92; lactate: 1.8 mmol/L |
| Time 48 hr | creatinine: 2.3 mg/dL (203 µmol/L); eGFR: 27 mL/phút/1.73 m²; lượng nước tiểu: 22 mL/giờ; HA: 118/68; nhịp tim: 98; lactate: 2.2 mmol/L |

Q1. Nguyên nhân nào có khả năng nhất gây ra tình trạng suy giảm chức năng thận của bệnh nhân?

Sự tiến triển của bệnh thận mạn tính có từ trước không liên quan đến thuốc cản quang
Hoại tử ống thận cấp do metformin
Tổn thương thận cấp do thuốc cản quang chồng lên bệnh thận mạn tính
Giảm thể tích tuần hoàn đơn thuần do nhịn ăn trước thủ thuật

Q2. Hành động nào phù hợp nhất liên quan đến metformin vào thời điểm này?

Ngừng metformin vĩnh viễn và ghi vào hồ sơ bệnh án
Tiếp tục ngừng metformin và thông báo cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe về tình trạng suy giảm chức năng thận
Khởi động lại metformin với liều giảm 500 mg hai lần mỗi ngày
Tiếp tục dùng metformin chỉ khi lactate trở về mức nền

Q3. Can thiệp điều dưỡng ưu tiên dựa trên xu hướng là gì?

Tăng cường chăm sóc bằng cách thông báo cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe và chuẩn bị cho khả năng chạy thận nhân tạo
Tăng tốc độ dịch truyền tĩnh mạch lên 200 mL/giờ và đánh giá lại sau 6 giờ
Cho dùng thuốc chống nôn cho tình trạng buồn nôn và tiếp tục theo dõi
Lấy mẫu cấy nước tiểu để loại trừ nhiễm trùng

## Giải thích

Xu hướng cho thấy chức năng thận suy giảm tiến triển với lượng nước tiểu giảm, lactate tăng và nhịp tim nhanh mặc dù đã truyền dịch tĩnh mạch. Nguyên nhân có khả năng nhất là tổn thương thận cấp do thuốc cản quang chồng lên bệnh thận mạn tính, chứ không phải chỉ do giảm thể tích tuần hoàn đơn thuần. Metformin phải tiếp tục được giữ lại, và ưu tiên là tăng cường chăm sóc cho tình trạng AKI xấu đi và khả năng nhiễm toan lactic.

## Giải thích chuyên sâu

Trả lời nhanh
Các câu trả lời đúng phản ánh sự nhận biết tổn thương thận cấp do thuốc cản quang với các dấu hiệu sớm của nhiễm toan lactic, sự cần thiết phải ngừng metformin và tăng cường chăm sóc.

Tại sao điều này đúng
Creatinine tăng từ 1.4 lên 2.3 mg/dL trong 48 giờ với lượng nước tiểu giảm, lactate tăng và nhịp tim nhanh bù trừ. Kiểu hình này cho thấy tổn thương thận cấp, rất có thể là do thuốc cản quang trong bối cảnh bệnh thận mạn tính có từ trước, chứ không đơn thuần là mất nước.

Tình trạng lâm sàng
AKI do thuốc cản quang thường xuất hiện trong vòng 48-72 giờ. Metformin chống chỉ định khi eGFR dưới 30 mL/phút/1.73 m² hoặc trong tổn thương thận cấp do nguy cơ nhiễm toan lactic. Lactate tăng cùng với chức năng thận suy giảm là một dấu hiệu cảnh báo sớm.

Mẹo ghi nhớ
Metformin + thuốc cản quang + eGFR giảm = ngừng metformin, theo dõi nhiễm toan lactic, tăng cường chăm sóc.

Quy tắc quyết định của NCLEX
Metformin nên được ngừng trong tổn thương thận cấp và ít nhất 48 giờ sau khi dùng thuốc cản quang nếu chức năng thận xấu đi. Nhiễm toan lactic là một cấp cứu y tế cần thông báo ngay lập tức cho nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe.

Tại sao các lựa chọn thay thế sai
Giảm thể tích tuần hoàn đơn thuần thường sẽ cải thiện với dịch truyền tĩnh mạch, chứ không xấu đi. Bệnh thận mạn tính có từ trước đơn thuần sẽ không giải thích được sự tăng cấp tính. Khởi động lại metformin hoặc tiếp tục quản lý hiện tại sẽ không an toàn.

Sources
1NCSBN 2026 NCLEX-RN Test Plan
2DailyMed Metformin Hydrochloride

## Tình huống lâm sàng

Một bệnh nhân 58 tuổi mắc đái tháo đường type 2, tăng huyết áp và bệnh thận mạn tính giai đoạn 3a (creatinine nền 1.4 mg/dL [124 µmol/L], eGFR 48 mL/phút/1.73 m²) được nhập viện để đánh giá đau bụng. Metformin 1000 mg hai lần mỗi ngày được ngừng vào buổi sáng trước khi chụp CT có tiêm thuốc cản quang với iohexol. Dịch truyền tĩnh mạch nước muối sinh lý được bắt đầu với tốc độ 100 mL/giờ trước thủ thuật. Bệnh nhân báo cáo buồn nôn nhẹ nhưng không nôn sau khi dùng thuốc cản quang.

## Khái niệm chính

- **Contrast-induced acute kidney injury** — Sự suy giảm cấp tính chức năng thận sau khi tiêm thuốc cản quang nội mạch, thường được định nghĩa là sự tăng creatinine ≥0.5 mg/dL hoặc ≥25% trong vòng 48-72 giờ.
- **Metformin-associated lactic acidosis** — Một biến chứng hiếm gặp nhưng đe dọa tính mạng do tích lũy metformin, đặc trưng bởi lactate tăng cao (>5 mmol/L), nhiễm toan chuyển hóa, và thường đi kèm với suy giảm chức năng thận.
- **eGFR** — Tốc độ lọc cầu thận ước tính, một thước đo chức năng thận được tính toán, dùng để hướng dẫn liều lượng thuốc và phát hiện suy giảm chức năng thận.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [Before giving a scheduled dose of digoxin, the nurse obtains an apical pulse of 54/min in …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374883&lang=vi)
- [An older adult taking digoxin reports nausea, poor appetite, and yellow-green halos. The a…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374884&lang=vi)
- [A client with diabetes who uses insulin and takes propranolol reports sudden sweating and …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374893&lang=vi)
- [A client with bronchial asthma and current wheezing has a first dose of propranolol prescr…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374894&lang=vi)
- [Which response by the nurse is most appropriate?](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374901&lang=vi)
- [Before administering spironolactone, the nurse notes a potassium level of 5.8 mEq/L and ne…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374902&lang=vi)
- [A client taking lisinopril develops sudden swelling of the lips and tongue with hoarseness…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374903&lang=vi)
- [A client taking losartan for hypertension reports a positive home pregnancy test. Which in…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374904&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=568333&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=568333&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=568333&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=568333&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=568333&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._