# Bệnh nhân suy thận mạn (CKD) có kết quả kali máu (K+) là 6,8 mEq/L. Với hình ảnh điện tâm đồ như dưới đây, thuốc nào cần được dùng đầu tiên để bảo vệ cơ tim?

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=556715  
> language: vi  
> subject: Điều dưỡng

## Câu hỏi

Bệnh nhân suy thận mạn (CKD) có kết quả kali máu (K+) là 6,8 mEq/L. Với hình ảnh điện tâm đồ như dưới đây, thuốc nào cần được dùng đầu tiên để bảo vệ cơ tim?

## Lựa chọn

1. Sodium Bicarbonate
2. Thụt tháo Kayexalate
3. Regular Insulin + Dextrose
4. Calcium Gluconate **✔ Đáp án đúng**

**Đáp án đúng: 4**

## Giải thích

Kali 6,8 mEq/L là tình trạng tăng kali máu cấp cứu. Calcium gluconate tuy không làm giảm nồng độ kali máu nhưng nâng ngưỡng khử cực của tế bào cơ tim, đóng vai trò đối kháng bảo vệ tim khỏi loạn nhịp, nên phải được dùng đầu tiên.

## Giải thích chuyên sâu

Xử trí cấp cứu tăng kali máu nặng kèm biến đổi điện tâm đồ

Tăng kali máu (hyperkalemia) là rối loạn điện giải thường gặp tại khoa cấp cứu và có thể đe dọa tính mạng. Nồng độ kali máu (K+) đo được 6,8 mEq/L phản ánh mức tăng kali máu nặng, với nguy cơ độc tính trên tim xảy ra ngay lập tức[1].

Tăng kali máu gây nguy hiểm cho tim vì làm thay đổi điện thế màng tế bào. Ở trạng thái bình thường, chênh lệch nồng độ kali trong và ngoài tế bào là yếu tố then chốt hình thành điện thế màng lúc nghỉ (resting membrane potential). Khi kali máu tăng, điện thế màng lúc nghỉ trở nên ít âm hơn (khử cực một phần). Ban đầu, sự thay đổi này có thể làm tăng tạm thời tính hưng phấn của tế bào cơ tim, nhưng khi kali tiếp tục tăng cao, các kênh natri bị bất hoạt kéo dài khiến tính hưng phấn và tốc độ dẫn truyền của tế bào cơ tim suy giảm nghiêm trọng. Hậu quả là loạn nhịp tim (arrhythmia) và ngừng tim (cardiac arrest)[1][2].

Thứ tự ưu tiên trong điều trị: bảo vệ cơ tim

Điều trị tăng kali máu được chia thành ba bước lớn. Thứ nhất, ổn định màng tế bào cơ tim để phòng ngừa loạn nhịp đe dọa tính mạng ngay tức thì. Thứ hai, đẩy kali từ lòng mạch vào trong tế bào để hạ tạm thời nồng độ kali máu. Thứ ba, thải trừ lượng kali dư thừa ra khỏi cơ thể[1].

Điểm quan trọng nhất trong tình huống này là đã có biến đổi trên điện tâm đồ. Bất thường điện tâm đồ cho thấy độc tính trên tim do tăng kali máu đã bắt đầu, vì vậy can thiệp đầu tiên phải là bảo vệ cơ tim. Calcium gluconate làm tăng điện thế ngưỡng (threshold potential) của màng tế bào cơ tim, qua đó khôi phục lại khoảng cách bình thường so với điện thế màng lúc nghỉ đã bị khử cực. Tác dụng này không làm giảm nồng độ kali máu, nhưng phục hồi ngay tức thì sự ổn định điện học của tế bào cơ tim, ngăn diễn tiến thành loạn nhịp đe dọa tính mạng. Do đó, đây là thuốc phải được ưu tiên dùng trước tiên trong tăng kali máu nặng có biến đổi điện tâm đồ[1].

Vai trò của các lựa chọn điều trị khác

Các lựa chọn còn lại đều được dùng trong điều trị tăng kali máu, nhưng thuộc nhóm chiến lược dịch chuyển hoặc thải trừ kali, xếp sau bước bảo vệ cơ tim.

Regular Insulin + Dextrose và Sodium Bicarbonate là các biện pháp đưa kali từ máu vào trong tế bào, giúp hạ tạm thời nồng độ kali huyết thanh. Insulin hoạt hóa bơm Na+/K+-ATPase làm tăng dòng kali vào trong tế bào; natri bicarbonat điều chỉnh toan chuyển hóa và tạo hiệu quả tương tự thông qua trao đổi ion hydro với ion kali. Tuy nhiên, các thuốc này cần thời gian mới phát huy tác dụng và không ổn định được màng tế bào cơ tim, nên không thể là điều trị ưu tiên hàng đầu trong tình huống cấp có bất thường điện tâm đồ[1].

Furosemide và Kayexalate là các biện pháp thải trừ kali trực tiếp khỏi cơ thể. Furosemide là thuốc lợi tiểu làm tăng bài tiết kali qua thận; Kayexalate là nhựa trao đổi cation, trao đổi kali với natri tại ruột và đào thải kali theo phân. Những biện pháp này quan trọng trong việc loại bỏ kali một cách căn bản, nhưng thời gian khởi phát tác dụng rất chậm nên không liên quan trực tiếp đến việc bảo vệ tim trong cấp cứu[1].

Bất thường điện tâm đồ do tăng kali máu nặng có thể dẫn đến rối loạn dẫn truyền chí tử như blốc nhĩ thất (atrioventricular block). Một báo cáo ca lâm sàng cho thấy ở bệnh nhân suy thận giai đoạn cuối, tăng kali máu nặng đã gây blốc nhĩ thất hoàn toàn (complete atrioventricular block) với nhịp tim chậm chỉ còn 15-20 lần/phút kèm tụt huyết áp[2]. Trường hợp này cho thấy rõ vì sao việc dùng nhanh chế phẩm canxi để bảo vệ cơ tim là ưu tiên hàng đầu ở bệnh nhân tăng kali máu có biến đổi điện tâm đồ.Tài liệu tham khảo (nguồn nghiên cứu)

- [1]Acute hyperkalaemia in emergency care: evidence-based approaches.Bài báo nghiên cứuGeldermann N, Dzimiera J, Fischer H, Christ M. (2026) · DOI: 10.1136/emermed-2025-215469

- [2]Complete Atrioventricular Block Due to Severe Hyperkalemia in a Hemodialysis Patient: Successful Management with Temporary Transvenous Pacing.Bài báo nghiên cứuAbdi AE, Arın CB, Abdi IA, Ahmed SA, Dahir OF, Aden AS, Hassan MO. (2026) · DOI: 10.2147/imcrj.s596948

## Tình huống lâm sàng

Xử trí cấp cứu tăng kali máu nặng kèm biến đổi điện tâm đồĐiều trị theo từng bước với ưu tiên hàng đầu là bảo vệ cơ tim
Khi kali máu từ 6,8 mEq/L trở lên kèm theo biến đổi điện tâm đồ, đây là tình huống cấp cứu với nguy cơ độc tính trên tim sắp xảy ra. Phải tiêm tĩnh mạch calcium gluconate đầu tiên để ổn định màng tế bào cơ tim.

Canxi không làm giảm nồng độ kali máu nhưng nâng điện thế ngưỡng, khôi phục khoảng cách bình thường so với điện thế màng lúc nghỉ đã bị khử cực. Nhờ tác dụng này, sự ổn định điện học của cơ tim được phục hồi trong vài phút, phòng ngừa loạn nhịp đe dọa tính mạng.

Lưu ýCác biện pháp dịch chuyển kali như insulin + glucose, natri bicarbonat, hay thuốc lợi tiểu và nhựa gắn kali đều có tác dụng khởi phát chậm, không được dùng đơn độc như ưu tiên hàng đầu trong tình huống cấp có bất thường điện tâm đồ. Chỉ thực hiện sau khi đã bảo vệ cơ tim.

## Khái niệm chính

- **Tăng kali máu** — Tình trạng nồng độ kali máu tăng từ 5,0 mEq/L trở lên, có thể gây loạn nhịp tim nghiêm trọng.
- **Điện thế màng lúc nghỉ** — Chênh lệch điện thế hai bên màng tế bào khi tế bào chưa bị kích thích, phụ thuộc nhiều vào nồng độ kali.
- **Calcium gluconate** — Thuốc cấp cứu trong tăng kali máu, làm tăng điện thế ngưỡng của màng tế bào cơ tim và phục hồi ổn định điện học.
- **Na+/K+-ATPase** — Bơm vận chuyển tích cực ở màng tế bào, đưa natri ra ngoài và kali vào trong tế bào.
- **Điện tâm đồ** — Bản ghi đồ thị hoạt động điện của tim; trong tăng kali máu xuất hiện các biến đổi như sóng T cao nhọn.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [Thoracentesis](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546235)
- [Người bệnh nhập viện vì đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) có các dữ kiện nhận đị…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546241)
- [Một phụ nữ 72 tuổi nhập khoa cấp cứu vì nôn ói và tiêu chảy. Người bệnh lơ mơ, độ đàn hồi …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546247)
- [Rối loạn nhịp tim tương ứng với hình ảnh điện tâm đồ dưới đây là gì?](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546251)
- [Nam bệnh nhân 58 tuổi nhập viện vì tiểu ít và phù toàn thân khởi phát 3 ngày nay. Người bệ…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546254)
- [Dưới đây là hình ảnh một tư thế phẫu thuật. Trường hợp phẫu thuật nào cần đặt người bệnh ở…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546259)
- [Người bệnh sau phẫu thuật cắt tuyến giáp được 8 giờ than cảm giác căng tức vùng cổ và khó …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546261)
- [Người bệnh được bó bột cẳng bàn chân (Short Leg Cast) dưới gối phải than đau dữ dội không …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546262)

---

More free questions: [Ngân hàng câu hỏi](https://mymerci.kr/)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._