# Người bệnh gãy cổ xương đùi đang chờ phẫu thuật, quan sát thấy tổn thương như hình dưới ở vùng mấu chuyển lớn (Trochanter) bên phải. Da còn nguyên vẹn nhưng có vùng đổi màu tím, sờ thấy lạnh hơn và cứng chắc hơn mô xung quanh. Cách nhận định đúng là gì?

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=556714  
> language: vi  
> subject: Điều dưỡng

## Câu hỏi

Người bệnh gãy cổ xương đùi đang chờ phẫu thuật, quan sát thấy tổn thương như hình dưới ở vùng mấu chuyển lớn (Trochanter) bên phải. Da còn nguyên vẹn nhưng có vùng đổi màu tím, sờ thấy lạnh hơn và cứng chắc hơn mô xung quanh. Cách nhận định đúng là gì?

![9fba119b6fe05d6e81a3685d6d0227b6_1782116525_45.webp](https://mymerci.kr/data/editor/2606/9fba119b6fe05d6e81a3685d6d0227b6_1782116525_45.webp)

## Lựa chọn

1. Loét ép giai đoạn 1 nông do ma sát và lực trượt
2. Loét ép giai đoạn 3 có lộ lớp mỡ dưới da
3. Loét ép nghi tổn thương mô sâu dưới lớp bì phần mềm **✔ Đáp án đúng**
4. Loét ép không phân loại với nền vết thương phủ mô hoại tử vàng

**Đáp án đúng: 3**

## Giải thích

Đây là hình ảnh loét ép nghi tổn thương mô sâu (DTI): da còn nguyên vẹn nhưng xuất hiện vùng đổi màu tím hoặc nâu đỏ khu trú do mô mềm bên dưới bị tổn thương nặng bởi áp lực và lực trượt. Nhìn bằng mắt thường da vẫn còn che phủ, nhưng nguy cơ hoại tử mô bên trong đã tiến triển rất sâu.

## Giải thích chuyên sâu

Giải thích câu hỏi

Tổng hợp hình ảnh và mô tả đã cho: bề mặt da còn nguyên vẹn nhưng đổi màu tím (purple) hoặc đỏ tía, sờ thấy lạnh hơn và cứng chắc hơn mô xung quanh. Đây là biểu hiện lâm sàng điển hình của loét ép nghi tổn thương mô sâu (Suspected Deep Tissue Injury, sDTI), cho thấy mô mềm nằm dưới bề mặt da, tức dưới lớp bì, đã bị tổn thương thiếu máu cục bộ nghiêm trọng. Vì vậy đáp án đúng là số 4.

Phân tích đáp án sai và cơ chế bệnh sinh

Khi gắn từng lựa chọn với cơ chế bệnh sinh, ta thấy rõ vì sao phải nghĩ đến tổn thương mô sâu chứ không phải các giai đoạn khác.

-   Số 1 (Loét ép giai đoạn 1 nông): Đặc điểm cốt lõi của giai đoạn 1 là da còn nguyên vẹn kèm ban đỏ khu trú không trắng khi ấn (non-blanchable erythema). Đây là tình trạng mao mạch lớp bì bị tổn thương do áp lực gây sung huyết phản ứng, khi sờ có thể ấm hơn mô xung quanh và có phù nề. Ngược lại, tổn thương trong đề bài đổi màu tím, sờ lạnh và cứng, gợi ý thiếu máu và hoại tử ở lớp mô sâu hơn, nên khác với giai đoạn 1.

-   Số 2 và số 5 (Loét ép giai đoạn 3 và 4): Giai đoạn 3 là mất da toàn bộ bề dày đến mức lộ lớp mỡ dưới da, giai đoạn 4 là lộ cân, cơ, xương. Đề bài nêu rõ "da còn nguyên vẹn", nên không thể là giai đoạn 3 hay 4 vốn đi kèm mất da toàn bộ bề dày.

-   Số 3 (Loét ép không phân loại): Loét ép không phân loại là khi nền vết thương bị mô hoại tử khô (eschar) hoặc mô hoại tử vàng (slough) che phủ, khiến không thể xác định độ sâu tổn thương bằng mắt thường. Tổn thương trong đề bài chỉ có đổi màu trên nền da còn kín, không quan sát thấy slough hay vảy hoại tử che phủ nền vết thương, nên không thuộc nhóm không phân loại.

-   Số 4 (Loét ép nghi tổn thương mô sâu): Giai đoạn này, cũng là đáp án đúng, xảy ra khi áp lực mạnh kéo dài hoặc lực trượt (shear force) gây tổn thương trực tiếp lên cơ và mô mềm quanh vùng lồi xương (bony prominence). Mô cơ nhạy cảm với thiếu máu hơn da rất nhiều, nên dù bề mặt da trông còn lành lặn thì lớp cơ bên dưới đã bắt đầu hoại tử thiếu máu lan rộng. Hậu quả là mạch máu bị phá hủy, thành phần máu thoát ra mô làm bề mặt da đổi màu tím; dòng máu nuôi bị cắt đứt khiến nhiệt độ mô lạnh đi, đồng thời phù nề và xơ chai làm vùng tổn thương sờ cứng chắc. Đây là dấu hiệu phản ánh tổn thương nghiêm trọng của mô mềm dưới lớp bì chứ không phải tổn thương da bề mặt.

Ứng dụng và lượng giá trên lâm sàng

Phát hiện sớm loại tổn thương mô sâu này rất quan trọng, vì chỉ đánh giá bằng mắt thường thì ta chỉ nhận ra tổn thương khi nó đã tiến triển. Tài liệu tham khảo[1] cho thấy việc đo thay đổi độ ẩm dưới thượng bì (subepidermal moisture, SEM) có thể là chỉ số dự báo tổn thương mô giai đoạn sớm, trước cả khi da đỏ lên hay tiến triển thành loét ép giai đoạn 1. Trong nghiên cứu này, giá trị SEM tăng phản ánh phản ứng viêm khu trú và phù nề xuất hiện khoảng một tuần trước khi tổn thương da nhìn thấy được. Vì vậy, trên thực hành, khi quan sát thấy dấu hiệu sDTI như vùng đổi màu tím, cần xem đó là tổn thương mô sâu đã tiến triển chứ không phải chỉ là đổi màu da đơn thuần, phải can thiệp giảm áp (offloading) ngay và theo dõi sát diễn tiến.Tài liệu tham khảo (nguồn nghiên cứu)

- [1]Subepidermal moisture predicts erythema and stage 1 pressure ulcers in nursing home residents: a pilot study.Bài báo nghiên cứuBates-Jensen BM, McCreath HE, Kono A, Apeles NC, Alessi C. (2007) · DOI: 10.1111/j.1532-5415.2007.01261.x

## Tình huống lâm sàng

Hướng dẫn nhận biết loét ép nghi tổn thương mô sâu (sDTI)Xử trí khi thấy đổi màu tím, cảm giác lạnh và xơ cứng trên nền da nguyên vẹn
Khi bề mặt da còn nguyên vẹn nhưng có vùng đổi màu tím hoặc đỏ tía, sờ thấy lạnh hơn và cứng chắc hơn mô xung quanh, trước hết phải nghĩ đến loét ép nghi tổn thương mô sâu. Dấu hiệu này cho thấy hoại tử thiếu máu của mô mềm dưới lớp bì đã đang tiến triển.

Loét ép giai đoạn 1 có đặc trưng là ban đỏ không trắng khi ấn, khi sờ thấy ấm và có thể kèm phù nề, nên phân biệt được với sDTI. Giai đoạn 3 và 4 là mất da toàn bộ bề dày với lộ lớp mỡ dưới da, cơ..., khác với sDTI vốn còn nguyên lớp da che phủ.

Lưu ýsDTI có thể xấu đi nhanh chóng và tiến triển thành hoại tử toàn bộ bề dày trên diện rộng, nên ngay khi phát hiện phải xoay trở tư thế và sử dụng mặt phẳng hỗ trợ để giảm áp lực và giảm lực trượt. Tuyệt đối không xoa bóp vùng da đổi màu vì sẽ làm tổn thương nặng thêm.

## Khái niệm chính

- **Loét ép nghi tổn thương mô sâu** — Giai đoạn loét ép mà bề mặt da còn nguyên vẹn nhưng xuất hiện đổi màu tím, cảm giác lạnh, xơ cứng do hoại tử thiếu máu của mô mềm dưới lớp bì
- **Ban đỏ không trắng khi ấn** — Vết đỏ không nhạt màu khi ấn ngón tay, là đặc điểm chính của loét ép giai đoạn 1, phản ánh tình trạng sung huyết phản ứng do tổn thương mao mạch
- **Lực trượt** — Lực sinh ra khi các lớp mô trượt ngược chiều nhau, là một trong những nguyên nhân chính gây tổn thương mô sâu quanh vùng lồi xương

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [Thoracentesis](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546235)
- [Người bệnh nhập viện vì đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) có các dữ kiện nhận đị…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546241)
- [Một phụ nữ 72 tuổi nhập khoa cấp cứu vì nôn ói và tiêu chảy. Người bệnh lơ mơ, độ đàn hồi …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546247)
- [Rối loạn nhịp tim tương ứng với hình ảnh điện tâm đồ dưới đây là gì?](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546251)
- [Nam bệnh nhân 58 tuổi nhập viện vì tiểu ít và phù toàn thân khởi phát 3 ngày nay. Người bệ…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546254)
- [Dưới đây là hình ảnh một tư thế phẫu thuật. Trường hợp phẫu thuật nào cần đặt người bệnh ở…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546259)
- [Người bệnh sau phẫu thuật cắt tuyến giáp được 8 giờ than cảm giác căng tức vùng cổ và khó …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546261)
- [Người bệnh được bó bột cẳng bàn chân (Short Leg Cast) dưới gối phải than đau dữ dội không …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546262)

---

More free questions: [Ngân hàng câu hỏi](https://mymerci.kr/)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._