# Người bệnh suy thận cấp có lượng nước tiểu giảm đột ngột, kết quả xét nghiệm kali huyết thanh là 6,0 mEq/L. Y lệnh nào cần được tiêm truyền tĩnh mạch ngay để phòng ngừa ngừng tim?

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=556706  
> language: vi  
> subject: Điều dưỡng

## Câu hỏi

Người bệnh suy thận cấp có lượng nước tiểu giảm đột ngột, kết quả xét nghiệm kali huyết thanh là 6,0 mEq/L. Y lệnh nào cần được tiêm truyền tĩnh mạch ngay để phòng ngừa ngừng tim?

## Lựa chọn

1. Thuốc lợi tiểu giữ kali
2. Chế phẩm vitamin D
3. Dịch glucose có pha insulin **✔ Đáp án đúng**
4. Dịch nuôi dưỡng tĩnh mạch toàn phần (TPN)

**Đáp án đúng: 3**

## Giải thích

Truyền phối hợp insulin với glucose giúp đưa kali từ máu vào trong tế bào một cách nhanh chóng, qua đó xử trí cấp cứu tình trạng tăng kali máu cấp; ngược lại, aldactone làm tăng thêm nồng độ kali nên bị chống chỉ định.

## Giải thích chuyên sâu

Nguyên lý xử trí cấp cứu tăng kali máu

Với người bệnh suy thận cấp có kali huyết thanh 6,0 mEq/L, can thiệp cần thực hiện đầu tiên là truyền dịch glucose có pha insulin. Đây không phải là biện pháp thải kali ra khỏi cơ thể, mà là xử trí cấp cứu nhằm chuyển kali từ máu vào trong tế bào (shift) thật nhanh để phòng ngừa loạn nhịp đe dọa tính mạng và ngừng tim.

Trong suy thận cấp, mức lọc cầu thận (GFR) giảm đột ngột làm khả năng bài tiết kali qua thận suy giảm rõ rệt. Khi kali huyết thanh vượt quá 6,0 mEq/L, điện thế màng lúc nghỉ (resting membrane potential) của tế bào cơ tim tăng lên khiến tính hưng phấn điện học của tim thay đổi bất thường, làm tăng vọt nguy cơ tiến triển thành các rối loạn nhịp chí tử như nhịp nhanh thất, rung thất hoặc vô tâm thu [1].

Insulin có tác dụng hoạt hóa bơm Na⁺-K⁺-ATPase nằm trên màng tế bào. Khi bơm này được hoạt hóa, natri (Na⁺) được đưa ra ngoài tế bào và kali (K⁺) được đưa vào trong tế bào. Khi tiêm insulin đường tĩnh mạch, các tế bào trong cơ thể, đặc biệt là tế bào cơ vân, hấp thu nhanh kali từ máu, nhờ đó nồng độ kali huyết thanh giảm tạm thời chỉ trong vài phút. Lý do phải truyền kèm glucose là để phòng ngừa hạ đường huyết (hypoglycemia) do tác dụng của insulin gây ra.

Trong ca bệnh của tài liệu tham khảo, một người bệnh tăng kali máu nặng với kali huyết thanh lên tới 8,7 mmol/L chỉ than phiền buồn nôn kéo dài mà không có biến đổi trên điện tâm đồ (EKG) [1]. Điều này cho thấy biểu hiện lâm sàng của tăng kali máu không phải lúc nào cũng tương xứng với mức độ nặng trên xét nghiệm, và không được chủ quan chỉ vì điện tâm đồ chưa thay đổi. Do đó, chính kết quả xét nghiệm kali huyết thanh phải là căn cứ then chốt để quyết định xử trí cấp cứu.

Phân tích các đáp án sai

Thuốc lợi tiểu giữ kali (số 1) như spironolactone ức chế trao đổi natri - kali ở ống lượn xa, làm giảm bài tiết kali và tích tụ kali trong cơ thể nên chống chỉ định ở người bệnh tăng kali máu. Chế phẩm vitamin D (số 2) được dùng để kiểm soát cường cận giáp thứ phát trong suy thận mạn, không ảnh hưởng trực tiếp đến nồng độ kali. Dịch nuôi dưỡng tĩnh mạch toàn phần (TPN) (số 3) nhằm mục đích cung cấp dinh dưỡng, thậm chí tùy thành phần còn có thể chứa kali. Thuốc ức chế thụ thể histamin (số 5) dùng để ức chế tiết acid dạ dày, không liên quan đến xử trí cấp cứu tăng kali máu.Tài liệu tham khảo (nguồn nghiên cứu)

- [1]Diagnostic Overlap Between Uremia and Severe Hyperkalemia in Chronic Kidney Disease: Emphasizing Laboratory-Guided Urgency Despite Absent EKG Changes.Bài báo nghiên cứuTahir MH, Tahir F, Tahir MM, Imran A, Asghar S. (2026) · DOI: 10.7759/cureus.107246

## Tình huống lâm sàng

Xử trí cấp cứu tăng kali máu đe dọa tính mạngNguyên lý và chăm sóc khi truyền tĩnh mạch insulin + glucose
Insulin hoạt hóa bơm Na⁺-K⁺-ATPase để đưa kali vào trong tế bào, đây là mấu chốt của xử trí cấp cứu. Đó là chiến lược chuyển dịch (shift) tạm thời chứ không phải thải kali ra khỏi cơ thể.

Khi kali huyết thanh từ 6,0 mEq/L trở lên, điện thế màng lúc nghỉ của tế bào cơ tim tăng lên làm nguy cơ loạn nhịp chí tử như rung thất hoặc vô tâm thu tăng vọt, vì vậy cần can thiệp ngay.

Pha 10 đơn vị insulin vào 50 mL glucose 50% rồi truyền tĩnh mạch; thuốc bắt đầu tác dụng sau 15~30 phút và hiệu quả kéo dài 2~4 giờ.

Lưu ýTrong vòng 1 giờ sau khi truyền, bắt buộc phải đo đường huyết để theo dõi nguy cơ hạ đường huyết. Đừng quên rằng ngay cả khi điện tâm đồ chưa biến đổi, chính trị số kali huyết thanh vẫn là căn cứ quyết định để xử trí cấp cứu.

## Khái niệm chính

- **Tăng kali máu** — Tình trạng kali huyết thanh vượt quá 5,5 mEq/L, có thể gây ra các rối loạn nhịp tim nghiêm trọng.
- **Bơm Na⁺-K⁺-ATPase** — Protein vận chuyển tích cực nằm trên màng tế bào, dùng ATP để đưa natri ra ngoài và đưa kali vào trong tế bào.
- **Insulin** — Hormon do tế bào beta tuyến tụy tiết ra, hoạt hóa bơm Na⁺-K⁺-ATPase để đưa kali vào trong tế bào.
- **Suy thận cấp** — Tình trạng mức lọc cầu thận giảm đột ngột trong vài giờ đến vài ngày, làm suy giảm chức năng bài tiết chất thải và điều hòa điện giải.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [Thoracentesis](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546235)
- [Người bệnh nhập viện vì đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) có các dữ kiện nhận đị…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546241)
- [Một phụ nữ 72 tuổi nhập khoa cấp cứu vì nôn ói và tiêu chảy. Người bệnh lơ mơ, độ đàn hồi …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546247)
- [Rối loạn nhịp tim tương ứng với hình ảnh điện tâm đồ dưới đây là gì?](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546251)
- [Nam bệnh nhân 58 tuổi nhập viện vì tiểu ít và phù toàn thân khởi phát 3 ngày nay. Người bệ…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546254)
- [Dưới đây là hình ảnh một tư thế phẫu thuật. Trường hợp phẫu thuật nào cần đặt người bệnh ở…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546259)
- [Người bệnh sau phẫu thuật cắt tuyến giáp được 8 giờ than cảm giác căng tức vùng cổ và khó …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546261)
- [Người bệnh được bó bột cẳng bàn chân (Short Leg Cast) dưới gối phải than đau dữ dội không …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546262)

---

More free questions: [Ngân hàng câu hỏi](https://mymerci.kr/)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._