# Một người bệnh suy thận cấp có lượng nước tiểu giảm đột ngột, kết quả kali huyết thanh là 6,0 mEq/L. Y lệnh nào cần được tiêm truyền tĩnh mạch ngay để phòng ngừa ngừng tim?

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546279  
> language: vi  
> subject: Điều dưỡng

## Câu hỏi

Một người bệnh suy thận cấp có lượng nước tiểu giảm đột ngột, kết quả kali huyết thanh là 6,0 mEq/L. Y lệnh nào cần được tiêm truyền tĩnh mạch ngay để phòng ngừa ngừng tim?

## Lựa chọn

1. Thuốc lợi tiểu giữ kali
2. Chế phẩm bổ sung vitamin D
3. Dịch truyền glucose pha insulin **✔ Đáp án đúng**
4. Dịch nuôi dưỡng tĩnh mạch toàn phần (TPN)

**Đáp án đúng: 3**

## Giải thích

Truyền phối hợp insulin với glucose giúp chuyển nhanh kali từ máu vào trong tế bào, qua đó xử trí cấp cứu tình trạng tăng kali máu cấp; ngược lại, spironolacton (Aldactone) làm kali tăng thêm nên bị chống chỉ định.

## Giải thích chuyên sâu

Nguyên lý xử trí cấp cứu tăng kali máu

Với người bệnh suy thận cấp có kali huyết thanh 6,0 mEq/L, can thiệp cần thực hiện đầu tiên là truyền dịch glucose pha insulin. Đây không phải biện pháp thải kali ra khỏi cơ thể, mà là xử trí cấp cứu nhằm chuyển nhanh kali trong máu vào trong tế bào (shift) để phòng ngừa loạn nhịp đe dọa tính mạng và ngừng tim.

Trong suy thận cấp, độ lọc cầu thận (GFR) giảm nhanh khiến khả năng bài tiết kali qua thận suy giảm rõ rệt. Khi kali huyết thanh vượt quá 6,0 mEq/L, điện thế nghỉ màng tế bào cơ tim tăng lên làm tính kích thích điện của tim biến đổi bất thường, nguy cơ tiến triển thành các rối loạn nhịp chí tử như nhịp nhanh thất, rung thất hoặc vô tâm thu tăng lên rất nhanh [1].

Insulin có tác dụng hoạt hóa bơm Na⁺-K⁺-ATPase trên màng tế bào. Khi bơm này được hoạt hóa, natri (Na⁺) được đẩy ra ngoài tế bào còn kali (K⁺) được đưa vào trong tế bào. Khi tiêm insulin đường tĩnh mạch, các tế bào trong cơ thể, đặc biệt là tế bào cơ vân, sẽ hấp thu nhanh kali từ máu, nhờ đó nồng độ kali huyết thanh giảm tạm thời chỉ trong vài phút. Lý do phải truyền kèm glucose là để phòng ngừa hạ đường huyết (hypoglycemia) do tác dụng của insulin.

Trong ca bệnh của tài liệu tham khảo, một người bệnh tăng kali máu nặng với nồng độ kali lên tới 8,7 mmol/L chỉ than phiền buồn nôn kéo dài mà không có thay đổi trên điện tâm đồ (EKG) [1]. Điều này cho thấy biểu hiện lâm sàng của tăng kali máu không phải lúc nào cũng tương xứng với mức độ nặng trên xét nghiệm, và không thể chủ quan chỉ vì điện tâm đồ chưa biến đổi. Do đó, chính kết quả xét nghiệm kali huyết thanh phải là căn cứ then chốt để quyết định xử trí cấp cứu.

Phân tích các phương án sai

Thuốc lợi tiểu giữ kali (số 1) như spironolacton ức chế trao đổi natri – kali ở ống lượn xa, làm giảm bài tiết và tích lũy kali trong cơ thể nên chống chỉ định ở người bệnh tăng kali máu. Chế phẩm bổ sung vitamin D (số 2) được dùng để kiểm soát cường cận giáp thứ phát trong suy thận mạn, không ảnh hưởng trực tiếp đến nồng độ kali. Dịch nuôi dưỡng tĩnh mạch toàn phần (TPN) (số 3) nhằm cung cấp dinh dưỡng và tùy công thức còn có thể chứa kali. Thuốc chẹn thụ thể histamin (số 5) dùng để ức chế tiết acid dạ dày, không liên quan đến xử trí cấp cứu tăng kali máu.Tài liệu tham khảo (nguồn nghiên cứu)

- [1]Diagnostic Overlap Between Uremia and Severe Hyperkalemia in Chronic Kidney Disease: Emphasizing Laboratory-Guided Urgency Despite Absent EKG Changes.Bài báo nghiên cứuTahir MH, Tahir F, Tahir MM, Imran A, Asghar S. (2026) · DOI: 10.7759/cureus.107246

## Tình huống lâm sàng

Xử trí cấp cứu tăng kali máu đe dọa tính mạngNguyên lý và chăm sóc điều dưỡng khi truyền tĩnh mạch insulin + glucose
Insulin hoạt hóa bơm Na⁺-K⁺-ATPase, đưa kali vào trong tế bào và là biện pháp then chốt trong xử trí cấp cứu. Đây là chiến lược chuyển dịch (shift) tạm thời chứ không phải thải kali ra khỏi cơ thể.

Khi kali huyết thanh từ 6,0 mEq/L trở lên, điện thế nghỉ màng tế bào cơ tim tăng làm nguy cơ loạn nhịp chí tử như rung thất hoặc vô tâm thu tăng vọt, do đó cần can thiệp ngay.

Pha 10 đơn vị insulin vào 50 mL glucose 50% rồi tiêm tĩnh mạch; thuốc khởi phát tác dụng sau 15~30 phút và duy trì hiệu quả trong 2~4 giờ.

Lưu ýBắt buộc đo đường huyết trong vòng 1 giờ sau khi truyền để theo dõi nguy cơ hạ đường huyết. Cần nhớ rằng dù điện tâm đồ chưa biến đổi, chính trị số kali huyết thanh mới là căn cứ quyết định xử trí cấp cứu.

## Khái niệm chính

- **Tăng kali máu** — Tình trạng kali huyết thanh vượt quá 5,5 mEq/L, có thể gây ra các rối loạn nhịp tim nghiêm trọng.
- **Bơm Na⁺-K⁺-ATPase** — Protein vận chuyển chủ động nằm trên màng tế bào, dùng ATP để đưa natri ra ngoài và kali vào trong tế bào.
- **Insulin** — Hormon do tế bào beta tuyến tụy tiết ra, hoạt hóa bơm Na⁺-K⁺-ATPase để chuyển kali vào trong tế bào.
- **Suy thận cấp** — Tình trạng độ lọc cầu thận giảm nhanh trong vài giờ đến vài ngày, làm suy giảm chức năng thải chất cặn bã và điều hòa điện giải.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [Thoracentesis](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546235)
- [Người bệnh nhập viện vì đợt cấp bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) có các dữ kiện nhận đị…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546241)
- [Một phụ nữ 72 tuổi nhập khoa cấp cứu vì nôn ói và tiêu chảy. Người bệnh lơ mơ, độ đàn hồi …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546247)
- [Rối loạn nhịp tim tương ứng với hình ảnh điện tâm đồ dưới đây là gì?](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546251)
- [Nam bệnh nhân 58 tuổi nhập viện vì tiểu ít và phù toàn thân khởi phát 3 ngày nay. Người bệ…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546254)
- [Dưới đây là hình ảnh một tư thế phẫu thuật. Trường hợp phẫu thuật nào cần đặt người bệnh ở…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546259)
- [Người bệnh sau phẫu thuật cắt tuyến giáp được 8 giờ than cảm giác căng tức vùng cổ và khó …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546261)
- [Người bệnh được bó bột cẳng bàn chân (Short Leg Cast) dưới gối phải than đau dữ dội không …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=546262)

---

More free questions: [Ngân hàng câu hỏi](https://mymerci.kr/)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._