# Một phụ nữ 65 tuổi bị trầm cảm chính kháng trị đã dùng phenelzine 60 mg uống mỗi ngày trong 6 tuần. Khoảng 30 phút sau bữa tối có phô mai cheddar ủ lâu năm, xúc xích salami và rượu vang đỏ, bà gọi đến phòng khám với cơn đau đầu dữ dội đột ngột kiểu đập theo nhịp mạch, cứng cổ, hồi hộp đánh trống ngực và buồn nôn. Phòng khám đo được huyết áp 230/130 mmHg, nhịp tim 110. Điều dưỡng nên ưu tiên thực hiện hành động nào?

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375260&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Medical Emergencies  
> category: PA

## Câu hỏi

Một phụ nữ 65 tuổi bị trầm cảm chính kháng trị đã dùng phenelzine 60 mg uống mỗi ngày trong 6 tuần. Khoảng 30 phút sau bữa tối có phô mai cheddar ủ lâu năm, xúc xích salami và rượu vang đỏ, bà gọi đến phòng khám với cơn đau đầu dữ dội đột ngột kiểu đập theo nhịp mạch, cứng cổ, hồi hộp đánh trống ngực và buồn nôn. Phòng khám đo được huyết áp 230/130 mmHg, nhịp tim 110. Điều dưỡng nên ưu tiên thực hiện hành động nào?

## Lựa chọn

1. Cho thêm 1 liều phenelzine để ổn định triệu chứng liên quan tâm trạng.
2. Khuyên đi bộ nhẹ và uống nước vì triệu chứng giống đau đầu căng cơ.
3. Yêu cầu bệnh nhân tự ngưng phenelzine ngay và uống lại vào ngày mai.
4. Kích hoạt cấp cứu vì cơn cao huyết áp, hỗ trợ tới khi truyền tĩnh mạch thuốc hạ áp (phentolamine hoặc nicardipine) và rà soát thực phẩm chứa tyramine. **✔ Đáp án đúng**

**Đáp án đúng: 4**

## Giải thích

Các thuốc ức chế MAO (phenelzine, tranylcypromine, isocarboxazid, selegiline ở liều chống trầm cảm) ức chế monoamine oxidase ở ruột và gan, do đó tyramine trong chế độ ăn từ phô mai ủ lâu năm, thịt muối, đậu nành lên men, rượu vang tươi/đỏ và bia tươi không được chuyển hóa và kích hoạt giải phóng ồ ạt norepinephrine — gây ra cơn tăng huyết áp kịch phát với đau đầu dữ dội đột ngột vùng chẩm kiểu đập theo nhịp mạch, cứng cổ, hồi hộp đánh trống ngực, toát mồ hôi và huyết áp thường >200/120. Đây là một tình huống cấp cứu: kích hoạt hệ thống cấp cứu (EMS), đặt bệnh nhân nằm ngửa, đầu cao, chuẩn bị phong bế alpha bằng đường tĩnh mạch (phentolamine 5–10 mg IV) hoặc dùng nicardipine thận trọng, và tránh hạ huyết áp quá mức đột ngột. Khuyên đi bộ là coi thường tình trạng cấp cứu. Tăng liều phenelzine làm tăng thêm nguy cơ. Tự ngưng thuốc không giải quyết được cơn cấp hiện tại và có thể gây ra các vấn đề hồi ứng do MAOI; cần giảm liều dần khi muốn ngưng thuốc.

## Giải thích chuyên sâu

Quy tắc dinh dưỡng MAOI "AGE": Aged (lâu năm), Cured/Fermented (muối/lên men), Etc. (bia tươi, nước tương, đậu fava, cá hun khói). Bệnh nhân mang thẻ MAOI, tránh OTC giống giao cảm và SSRI/SNRI.

## Tình huống lâm sàng

Tình huống Nữ 65 tuổi, MDD kháng trị, dùng phenelzine 60 mg/ngày được 6 tuần. Sau bữa tối có cheddar lâu năm, salami, 2 ly rượu vang đỏ, 30 phút sau xuất hiện đau đầu vùng chẩm thành cơn, cứng gáy, hồi hộp, buồn nôn. HA 230/130 mmHg tại phòng khám, mạch 110, tỉnh táo. Hiện không có dấu thần kinh khu trú. Không dị ứng thuốc; hồ sơ không có SSRI/SNRI/triptan/meperidine.

## Khái niệm chính

- **MAOI** — Thuốc ức chế monoamine oxidase — phenelzine, tranylcypromine, isocarboxazid (uống, không hồi phục) và selegiline qua da. Dùng trong trầm cảm kháng trị hoặc không điển hình. Cần thời gian washout 14 ngày với hầu hết thuốc chống trầm cảm khác, 5 tuần với fluoxetine.
- **Phản ứng tyramine** — Cơn cao huyết áp do thực phẩm giàu tyramine khi đang dùng MAOI. Tránh: pho mát lâu năm (cheddar/blue/parmesan), thịt muối/hun khói, sản phẩm đậu lên men và miso/nước tương, bia tươi và bia chưa tiệt trùng, rượu vang đỏ, đậu fava, dưa cải, bơ chín nhũn, cá hun khói/ngâm.
- **Xử trí cơn cao huyết áp** — HA tăng đột ngột nặng kèm triệu chứng cơ quan đích; hạ HA chậm (không quá ~25% trong giờ đầu) bằng IV phentolamine (chẹn α cho MAOI/u tủy thượng thận), nicardipine hoặc labetalol. Tránh nifedipine ngậm dưới lưỡi vì nguy cơ hạ áp quá mức.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [A nurse is caring for an alert adult client with type 1 diabetes who reports tremors, swea…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360524&lang=vi)
- [A 68-year-old client with COPD is admitted with shortness of breath and SpO2 86% on room a…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362940&lang=vi)
- [A 58-year-old client arrives at the emergency department with crushing substernal chest pa…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362976&lang=vi)
- [A 72-year-old client is brought to the emergency department by family who report that the …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363003&lang=vi)
- [A 79-year-old client is admitted from a long-term care facility with diarrhea, decreased o…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363089&lang=vi)
- [A 76-year-old female with chronic heart failure and atrial fibrillation receives digoxin 0…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374883&lang=vi)
- [A 70-year-old client on long-term digoxin therapy reports new yellow-green halos around li…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374884&lang=vi)
- [A 58-year-old client with type 2 diabetes mellitus and migraine prophylaxis is taking prop…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374893&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375260&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375260&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375260&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375260&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375260&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._