# Tình huống Bệnh nhân 70 tuổi ngày 6 dùng gentamicin: creatinine từ 1.0 lên 1.6 mg/dL, lượng tiểu 0.4 mL/kg/h, mới ù tai, "thấy phòng quay" và bước không vững. Hành động ưu tiên?

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375227&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Adverse Effects/Contraindications/Interactions  
> category: PA

## Câu hỏi

Tình huống Bệnh nhân 70 tuổi ngày 6 dùng gentamicin: creatinine từ 1.0 lên 1.6 mg/dL, lượng tiểu 0.4 mL/kg/h, mới ù tai, "thấy phòng quay" và bước không vững. Hành động ưu tiên?

## Lựa chọn

1. Tiêm tĩnh mạch dimenhydrinate 50 mg để điều trị chóng mặt, tăng tốc độ truyền dịch tĩnh mạch lên 150 mL/giờ để tăng tưới máu thận và thanh thải thuốc, và ghi nhận các triệu chứng này là tác dụng phụ dự kiến của liệu pháp aminoglycoside vì kích thích tiền đình thoáng qua và tăng creatinine hồi phục là thường gặp và thường hết mà không cần ngừng thuốc; tiếp tục theo dõi lượng vào và ra mỗi ca và hướng dẫn bệnh nhân tránh cử động đột ngột.
2. Tính độ thanh thải creatinine của bệnh nhân bằng công thức Cockcroft-Gault, điều chỉnh liều gentamicin tiếp theo và khoảng cách dùng thuốc dựa trên độ thanh thải ước tính, và yêu cầu xét nghiệm nồng độ đỉnh và đáy khẩn xung quanh liều đó để hướng dẫn điều chỉnh thêm; cách tiếp cận này xem việc tăng creatinine là dấu hiệu giảm thải trừ thuốc hơn là độc tính, và việc tiếp tục điều trị với điều chỉnh liều giúp ngăn ngừa kháng thuốc và duy trì hiệu quả điều trị trong khi giảm thiểu tác dụng phụ.
3. Yêu cầu hội chẩn thần kinh khẩn và thực hiện bài kiểm tra HINTS để phân biệt chóng mặt ngoại biên và trung ương, vì khởi phát cấp tính chóng mặt kèm dáng đi không vững ở bệnh nhân 70 tuổi làm dấy lên nghi ngờ đột quỵ thân não; nếu bài kiểm tra gợi ý nguyên nhân ngoại biên, tiếp tục gentamicin như đã kê và bắt đầu meclizine 25 mg mỗi 6 giờ để kiểm soát triệu chứng, vì bệnh lý tiền đình do aminoglycoside không cần điều chỉnh điều trị.
4. Tạm hoãn liều kế và báo bác sĩ ngay; độc thận (Cr tăng, thiểu niệu) cộng độc tai (ù tai, chóng mặt và bước không vững phản ánh tổn thương tiền đình và ốc tai) gợi ý độc tính do aminoglycoside; dự đoán hoãn/ngừng liều, kiểm lại creatinine và nồng độ aminoglycoside, hội chẩn thính học và đánh giá thăng bằng, phòng té ngã, rà soát các thuốc độc thận khác. **✔ Đáp án đúng**

**Đáp án đúng: 4**

## Giải thích

Aminoglycoside gây cả độc thận và độc tai. Độc thận có thể hồi phục nếu phát hiện sớm — nguy cơ tăng khi điều trị trên 5-7 ngày, trough quá ngưỡng, người già, giảm thể tích, bệnh thận sẵn, dùng kèm thuốc độc thận (vancomycin, cản quang IV, NSAID, ACEi, ARB, lợi tiểu quai). Độc tai ảnh hưởng cả tiền đình (chóng mặt, mất điều hoà, rung giật thị giác, nguy cơ té) và ốc tai (giảm thính lực tần số cao tiến triển sang thấp, ù tai); tổn thương ốc tai có thể vĩnh viễn. Tổ hợp trong tình huống — Cr tăng, thiểu niệu, ù tai mới, chóng mặt — gợi ý mạnh độc tính aminoglycoside. Điều dưỡng chuẩn: (1) hoãn liều kế và báo bác sĩ ngay; (2) dự đoán hoãn/ngừng liều và đổi sang thuốc không phải aminoglycoside theo cấy; (3) kiểm lại creatinine và trough; (4) hội chẩn thính học để đánh giá thính lực; đánh giá tiền đình cho an toàn dáng đi; (5) phòng té — lan can, đèn gọi trong tầm tay, hỗ trợ đi lại, giày dép, định hướng; (6) rà soát và giảm thuốc độc thận khác; (7) đảm bảo đủ dịch nếu không chống chỉ định. Ghi và tiếp tục, tăng liều, thêm aminoglycoside thứ hai đều không an toàn.

## Giải thích chuyên sâu

AKI + ù tai + chóng mặt ngày 6 = độc tính aminoglycoside. Hoãn và báo, phòng té ngã, hội chẩn thính học và thận. Tổn thương ốc tai có thể vĩnh viễn.

## Khái niệm chính

- **aminoglycoside ototoxicity** — Tiền đình và ốc tai, ù tai, chóng mặt, mất thính lực tần số cao, tổn thương ốc tai có thể vĩnh viễn
- **aminoglycoside nephrotoxicity** — Sau 5-7 ngày, trough cao, người già, giảm thể tích, dùng kèm thuốc độc thận, Cr tăng, thường hồi phục
- **fall precautions** — Lan can, đèn gọi, hỗ trợ đi, giày dép, định hướng, cần thiết khi tổn thương tiền đình

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [A nurse is reviewing the morning lab results for an adult client receiving warfarin for at…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360515&lang=vi)
- [A client is admitted to the emergency department after ingesting an unknown amount of acet…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362720&lang=vi)
- [A client with chronic heart failure is prescribed metoprolol 25 mg orally twice daily. Bef…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362756&lang=vi)
- [A 28-year-old client with type 1 diabetes receives regular insulin 6 units and NPH insulin…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362792&lang=vi)
- [A client receives IV vancomycin 1 g every 12 hours for MRSA bacteremia. Before the next do…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362833&lang=vi)
- [A client with bipolar disorder has been taking lithium carbonate 600 mg orally three times…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362894&lang=vi)
- [An 80-year-old male with heart failure is prescribed digoxin 0.125 mg daily. During mornin…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372686&lang=vi)
- [A 38-year-old female with rheumatoid arthritis is being discharged with a new prescription…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372687&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375227&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375227&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375227&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375227&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=375227&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._