# Một bệnh nhân 60 tuổi đang được truyền tĩnh mạch liên tục heparin không phân đoạn (UFH) với liều 1.800 đơn vị mỗi giờ thì xuất hiện xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng. Bác sĩ y lệnh ngừng truyền heparin và dùng protamine sulfat để đảo ngược khẩn cấp. Cách tiến hành nào của điều dưỡng là phù hợp nhất?

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374956&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Adverse Effects/Contraindications/Interactions  
> category: PA

## Câu hỏi

Một bệnh nhân 60 tuổi đang được truyền tĩnh mạch liên tục heparin không phân đoạn (UFH) với liều 1.800 đơn vị mỗi giờ thì xuất hiện xuất huyết tiêu hóa nghiêm trọng. Bác sĩ y lệnh ngừng truyền heparin và dùng protamine sulfat để đảo ngược khẩn cấp. Cách tiến hành nào của điều dưỡng là phù hợp nhất?

## Lựa chọn

1. Tính liều protamine khoảng 1 mg cho mỗi 100 đơn vị UFH đã cho trong 2-3 giờ qua, tối đa một lần 50 mg, truyền IV chậm (ít nhất 10 phút) trong khi theo dõi tụt huyết áp·nhịp chậm·đỏ bừng·phản ứng giả phản vệ; chuẩn bị đường thở và thiết bị hồi sức tại giường. **✔ Đáp án đúng**
2. Tính liều protamine dựa trên tổng lượng UFH đã truyền trong 24 giờ qua, tiêm tĩnh mạch nhanh toàn bộ liều đã tính (có thể vượt quá 50 mg) trong 1 phút, đồng thời theo dõi tăng huyết áp, nhịp tim nhanh và mày đay; chuẩn bị sẵn thuốc vận mạch và kháng histamine tại giường bệnh.
3. Pha loãng protamine trong 250 mL dextrose 5% trong nước và truyền tĩnh mạch liên tục trong 24 giờ, điều chỉnh theo thời gian thromboplastin từng phần hoạt hóa (aPTT) của bệnh nhân, đồng thời theo dõi các dấu hiệu quá tải dịch và rối loạn điện giải; đảm bảo truyền chậm giúp giảm nguy cơ hạ huyết áp và chuẩn bị sẵn vitamin K để đảo ngược thêm nếu cần.
4. Nhận biết rằng protamine sulfate được chỉ định để đảo ngược tác dụng của warfarin, không phải heparin không phân đoạn, vì vậy hãy thông báo cho bác sĩ rằng y lệnh không phù hợp và không dùng thuốc; theo dõi bệnh nhân chảy máu tiếp tục và chuẩn bị truyền vitamin K và huyết tương tươi đông lạnh thay thế.

**Đáp án đúng: 1**

## Giải thích

Protamine sulfat — giải độc heparin
Protamine là một protein kiềm từ tinh trùng cá hồi, có tác dụng gắn kết và trung hòa heparin có tính acid. Quy trình giải độc chuẩn:
• Liều dùng: khoảng 1 mg protamine cho mỗi 100 đơn vị UFH đã truyền trong 2 đến 3 giờ trước đó (vì thời gian bán hủy của UFH là ~1,5 giờ, chỉ lượng thuốc gần đây mới còn tác dụng). Liều tối đa một lần là 50 mg; dùng quá liều có thể làm kéo dài chảy máu một cách nghịch lý vì bản thân protamine có tác dụng chống đông yếu.
• Tốc độ: tiêm tĩnh mạch chậm trong ít nhất 10 phút (hoặc 50 mg trong 10 phút; một số nguồn nói không quá 5 mg/phút). Tiêm nhanh là nguyên nhân chính gây hạ huyết áp, nhịp tim chậm, đỏ bừng mặt, khó thở, co thắt mạch phổi kiểu phản vệ.
• Nguy cơ dị ứng: cao nhất ở bệnh nhân dị ứng cá, từng tiếp xúc với protamine trước đó (insulin NPH có chứa protamine), và vô sinh nam/sau thắt ống dẫn tinh. Tư vấn cho bệnh nhân và chuẩn bị sẵn epinephrine, oxy, và dụng cụ kiểm soát đường thở.
• Đối với giải độc heparin trọng lượng phân tử thấp (LMWH, ví dụ enoxaparin): protamine trung hòa một phần (khoảng 60–75% hoạt tính kháng Xa); liều dùng là 1 mg protamine cho mỗi 1 mg enoxaparin đã dùng trong vòng 8 giờ trước.
• Protamine KHÔNG được dùng cho warfarin (sử dụng vitamin K, phức hợp prothrombin cô đặc 4 yếu tố (4-factor PCC), huyết tương tươi đông lạnh (FFP)) hoặc DOAC (thuốc chống đông đường uống trực tiếp) — các chất giải độc đặc hiệu: idarucizumab cho dabigatran, andexanet alfa cho apixaban/rivaroxaban.

Đối với bệnh nhân này đang truyền 1.800 đơn vị/giờ, trong 2 giờ qua = 3.600 đơn vị → liều protamine ≈ 36 mg. Làm tròn theo quy định của cơ sở; xác nhận lại với bác sĩ.

## Giải thích chuyên sâu

Tại sao đáp án 2
Protamine là protein kiềm từ tinh dịch cá hồi·gắn và trung hòa heparin acid. Tiêu chuẩn:
• Liều: khoảng 1 mg protamine cho mỗi 100 đơn vị UFH cho trong 2-3 giờ qua (vì UFH bán hủy ~1.5h, chỉ liều gần đây còn hoạt động). Tối đa một lần 50 mg·quá liều gây chảy máu kéo dài do protamine có tác dụng kháng đông yếu.
• Tốc độ: IV chậm tối thiểu 10 phút (hoặc 50 mg trong 10 phút·≤5 mg/phút). Push nhanh là nguyên nhân chính gây tụt huyết áp·nhịp chậm·đỏ bừng·khó thở·co mạch phổi giả phản vệ.
• Nguy cơ dị ứng: dị ứng cá·tiền sử protamine (NPH insulin chứa protamine)·nam vô sinh/thắt ống dẫn tinh. Tư vấn bệnh nhân·epinephrine·oxy·thiết bị thở cạnh giường.
• Đảo ngược LMWH (enoxaparin): trung hòa một phần (60-75% hoạt tính anti-Xa)·1 mg cho mỗi 1 mg enoxaparin trong 8 giờ qua.
• Protamine KHÔNG dùng cho warfarin (vitamin K·4F-PCC·FFP) hay DOAC (thuốc giải đặc hiệu — idarucizumab cho dabigatran, andexanet alfa cho apixaban/rivaroxaban).

Tính toán
1,800 U/hr × 2 giờ = 3,600 U → protamine ~36 mg. Làm tròn theo protocol cơ sở·xác nhận với bác sĩ.

Phân tích đáp án sai
1: 200 mg·push 30 giây vượt mức 50 mg·push nhanh giả phản vệ·chống chỉ định. 3: D5W 250 mL·truyền 24h không đúng thời gian tác dụng·heparin bán hủy 1.5h cần tác dụng tức thì. 4: Protamine là thuốc giải heparin·không phải warfarin (bẫy thường gặp NCLEX).

## Khái niệm chính

- **Tính liều protamine** — Đơn vị UFH trong 2-3h qua ÷ 100 = mg (tối đa một lần 50 mg). Ví dụ: 1,800 U/hr × 2h = 3,600 U → 36 mg. Giảm theo thời gian sau khi ngừng UFH·LMWH 1 mg per 1 mg (trong 8h). Quá liều gây chảy máu nghịch lý.
- **Protamine giả phản vệ** — Qua trung gian histamine·hoạt hóa bổ thể·co mạch phổi. Triệu chứng: tụt huyết áp·nhịp chậm·đỏ bừng·co thắt phế quản·khó thở·ngừng tim. Yếu tố nguy cơ: dị ứng cá·tiền sử NPH insulin·nam vô sinh. Phòng: IV chậm (≥10 phút)·theo dõi·thiết bị hồi sức.
- **Tổng hợp thuốc giải** — UFH/LMWH: protamine. Warfarin: vitamin K·4F-PCC·FFP. Dabigatran: idarucizumab (Praxbind). Apixaban·rivaroxaban: andexanet alfa. Fondaparinux: không có thuốc giải đặc hiệu (thử rFVIIa). Mapping thường gặp NCLEX.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [A nurse is reviewing the morning lab results for an adult client receiving warfarin for at…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360515&lang=vi)
- [A client is admitted to the emergency department after ingesting an unknown amount of acet…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362720&lang=vi)
- [A client with chronic heart failure is prescribed metoprolol 25 mg orally twice daily. Bef…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362756&lang=vi)
- [A 28-year-old client with type 1 diabetes receives regular insulin 6 units and NPH insulin…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362792&lang=vi)
- [A client receives IV vancomycin 1 g every 12 hours for MRSA bacteremia. Before the next do…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362833&lang=vi)
- [A client with bipolar disorder has been taking lithium carbonate 600 mg orally three times…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362894&lang=vi)
- [An 80-year-old male with heart failure is prescribed digoxin 0.125 mg daily. During mornin…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372686&lang=vi)
- [A 38-year-old female with rheumatoid arthritis is being discharged with a new prescription…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372687&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374956&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374956&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374956&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374956&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=374956&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._