# Một sinh viên đại học 19 tuổi nhập viện từ khoa Cấp cứu với sốt 39,5 °C, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng, cứng gáy và ban xuất huyết dạng chấm. Nghi ngờ viêm màng não do vi khuẩn. Điều dưỡng cần thực hiện các can thiệp tức thì nào? Chọn tất cả các đáp án đúng.

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372758&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Postsurgical Complications  
> category: PA

## Câu hỏi

Một sinh viên đại học 19 tuổi nhập viện từ khoa Cấp cứu với sốt 39,5 °C, đau đầu dữ dội, sợ ánh sáng, cứng gáy và ban xuất huyết dạng chấm. Nghi ngờ viêm màng não do vi khuẩn. Điều dưỡng cần thực hiện các can thiệp tức thì nào? Chọn tất cả các đáp án đúng.

1

Dự đoán IV ceftriaxone + vancomycin theo kinh nghiệm, với dexamethasone bổ trợ trước hoặc cùng liều kháng sinh đầu.

2

Đặt bệnh nhân trong phòng cách ly áp lực âm qua đường không khí và sử dụng khẩu trang N95 trong 24 giờ đầu điều trị kháng sinh.

3

Lấy cấy máu và chuẩn bị chọc dò tủy sống; không trì hoãn dùng kháng sinh nếu không thể chọc dò tủy nhanh.

4

Bắt đầu phòng ngừa giọt bắn lúc nhập viện và duy trì cho đến 24 giờ điều trị kháng sinh hiệu quả.

5

Xác định người tiếp xúc gần (bạn cùng phòng, người tiếp xúc thân mật) để dự phòng hóa học bằng rifampin, ciprofloxacin, hoặc ceftriaxone theo hướng dẫn y tế công cộng.

## Giải thích

Viêm màng não do vi khuẩn là một cấp cứu y tế. (1) Áp dụng biện pháp phòng ngừa giọt bắn ngay khi nhập viện cho đến khi dùng kháng sinh hiệu quả được 24 giờ — các tác nhân thường gặp nhất (Neisseria meningitidis, Streptococcus pneumoniae) lây truyền qua giọt bắn hô hấp. (2) Ceftriaxone + vancomycin theo kinh nghiệm (bao phủ Strep pneumo, Neisseria, và Strep pneumo kháng thuốc) kèm dexamethasone hỗ trợ trước hoặc cùng với liều kháng sinh đầu tiên để giảm biến chứng thần kinh, đặc biệt trong bệnh do phế cầu. (3) Cấy máu, sau đó chọc dò dịch não tủy, nhưng KHÔNG trì hoãn kháng sinh để chờ chọc dò — mỗi giờ trì hoãn làm tăng tỷ lệ tử vong. (5) Theo dõi y tế công cộng — bệnh não mô cầu cần dự phòng sau phơi nhiễm cho người tiếp xúc gần (rifampin, ciprofloxacin, hoặc ceftriaxone). Lựa chọn 2 là không đúng — viêm màng não do vi khuẩn lây qua giọt bắn, KHÔNG qua đường không khí; biện pháp phòng ngừa qua đường không khí dành cho lao, sởi và thủy đậu.

## Giải thích chuyên sâu

Viêm màng não vi khuẩn là cấp cứu lâm sàng và vi sinh. Vi khuẩn cộng đồng có khả năng cao nhất ở nhóm tuổi này là Neisseria meningitidis (thường có phát ban xuất huyết) và Streptococcus pneumoniae. Quản lý nội trú chuẩn kết hợp phòng ngừa giọt bắn đến 24 giờ kháng sinh hiệu quả, ceftriaxone + vancomycin IV kinh nghiệm để bao phủ S. pneumoniae và Neisseria, và dexamethasone bổ trợ trước hoặc cùng liều kháng sinh đầu để giảm biến chứng thần kinh (đặc biệt trong bệnh phế cầu). Xét nghiệm chẩn đoán bao gồm cấy máu và chọc dò tủy sống, nhưng kháng sinh không được trì hoãn vì LP — mỗi giờ trễ tăng tỷ lệ tử vong. Bước y tế công cộng bao gồm xác định người tiếp xúc gần (bạn cùng phòng, người tiếp xúc thân mật) để dự phòng hóa học sau phơi nhiễm bằng rifampin, ciprofloxacin, hoặc ceftriaxone. Viêm màng não vi khuẩn lây qua giọt bắn, không phải đường khí, nên phòng áp suất âm đường khí với N95 không phải phòng ngừa chuẩn.

## Tình huống lâm sàng

**Sinh viên đại học 19 tuổi** nhập viện với **sốt 39,5°C, đau đầu nặng, sợ ánh sáng, cứng cổ, và phát ban xuất huyết**. **Nghi viêm màng não vi khuẩn**. Y tá lập kế hoạch can thiệp tức thời.

## Khái niệm chính

- **Tác nhân có khả năng gây viêm màng não vi khuẩn** — Vị thành niên và thanh niên: Neisseria meningitidis (thường có phát ban xuất huyết) và Streptococcus pneumoniae. Người cao tuổi và suy giảm miễn dịch: thêm Listeria monocytogenes (bao phủ bằng ampicillin). Điều trị kinh nghiệm rộng cho đến khi cấy và nhuộm Gram trở về.
- **Điều trị kinh nghiệm** — IV ceftriaxone + vancomycin để bao phủ Streptococcus pneumoniae (kể cả chủng kháng) và Neisseria meningitidis. Thêm ampicillin nếu lo Listeria (người cao tuổi, suy giảm miễn dịch, sơ sinh). Dexamethasone bổ trợ giảm biến chứng thần kinh, dùng trước hoặc cùng liều đầu.
- **Y tế công cộng và dự phòng** — Bệnh não mô cầu phải báo cáo. Người tiếp xúc gần (gia đình, hôn, dùng chung dụng cụ ăn, ngủ chung) cần dự phòng sau phơi nhiễm bằng rifampin, ciprofloxacin, hoặc ceftriaxone. Phòng ngừa truyền: giọt bắn, đến 24 giờ kháng sinh hiệu quả.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [A 24-year-old patient is brought to the ED with a generalized tonic-clonic seizure that ha…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372718&lang=vi)
- [Two hours after abdominal surgery, a client has a saturated dressing, heart rate 126/min, …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=393732&lang=vi)
- [A client scheduled for surgery tomorrow says, "I took my warfarin this morning like usual.…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=394155&lang=vi)
- [A client is 12 hours postoperative after abdominal surgery. For each finding or nursing re…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=394748&lang=vi)
- [A client receiving IV gentamicin has urine output of 18 mL/hr, a rising serum creatinine, …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=396123&lang=vi)
- [A postoperative client is at increased risk for venous thromboembolism. For each cue or ac…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=396186&lang=vi)
- [A client receiving a continuous epidural morphine infusion becomes difficult to arouse. Re…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=396608&lang=vi)
- [After a packed red blood cell transfusion, a client develops dyspnea, bilateral crackles, …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=397167&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372758&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372758&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372758&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372758&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372758&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._