# Một người bệnh 28 tuổi mắc tâm thần phân liệt nhập viện vào khoa tâm thần nội trú. Người bệnh đi đi lại lại, lớn tiếng và siết chặt nắm tay khi trao đổi với nhân viên nhưng chưa có hành vi bạo lực. Hành động đầu tiên điều dưỡng nên thực hiện là gì?

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363668&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Crisis Intervention  
> category: PSI

## Câu hỏi

Một người bệnh 28 tuổi mắc tâm thần phân liệt nhập viện vào khoa tâm thần nội trú. Người bệnh đi đi lại lại, lớn tiếng và siết chặt nắm tay khi trao đổi với nhân viên nhưng chưa có hành vi bạo lực. Hành động đầu tiên điều dưỡng nên thực hiện là gì?

## Lựa chọn

1. Hạ căng bằng lời: nói bình tĩnh, giữ khoảng cách an toàn, công nhận cảm xúc, cho lựa chọn **✔ Đáp án đúng**
2. Hộ tống các bệnh nhân khác đến khu vực an toàn được chỉ định để tránh họ chứng kiến hành vi leo thang của bệnh nhân
3. Tiêm bắp haloperidol 5 mg để kiềm chế hóa học bệnh nhân và đảm bảo an toàn ngay lập tức
4. Áp dụng biện pháp cố định vật lý: cố định cả bốn chi, đảm bảo đường thở được bảo vệ, và kiểm tra tuần hoàn mỗi 15 phút

**Đáp án đúng: 1**

## Giải thích

Tiêu chuẩn xử trí kích động leo thang là can thiệp ít hạn chế nhất. Người bệnh đang kích động bằng lời và cơ thể nhưng chưa bạo lực, nên hạ căng bằng lời là đầu tay. Nói bình tĩnh, giữ khoảng cách an toàn (hai cánh tay), công nhận cảm xúc và đưa ra lựa chọn đơn giản để khôi phục cảm giác kiểm soát. Cố định vật lý/hóa học chỉ dùng sau khi biện pháp ít hạn chế hơn thất bại và phải có y lệnh. Chuyển người bệnh khác là không cần thiết và bỏ qua người bệnh đang kích động.

## Giải thích chuyên sâu

Phán đoán lâm sàng
Thứ tự cố định: lời nói > hóa học > vật lý. Người bệnh đang leo thang nhưng chưa bạo lực — đúng thời điểm hạ căng bằng lời. Bước hiệu quả: giọng bình tĩnh, khoảng cách an toàn, công nhận cảm xúc, đưa lựa chọn, giới hạn rõ ràng. Ghi nhận các nỗ lực trước khi áp dụng cố định.

Mẹo nhớ
Hạ căng = Giọng bình tĩnh + Khoảng cách + Công nhận + Lựa chọn

Hàn vs Mỹ
Tiêu chuẩn JC và CMS (Mỹ), Luật chăm sóc sức khỏe tâm thần Việt Nam và Hàn Quốc đều yêu cầu nguyên tắc ít hạn chế nhất. Khoa tâm thần Việt - Hàn cũng đào tạo bắt buộc về hạ căng và yêu cầu y lệnh + đánh giá lại 1 giờ cho mọi cố định.

## Tình huống lâm sàng

Hướng dẫn lâm sàng
10 lĩnh vực hạ căng bằng lời của BETA Project:
- Tôn trọng không gian cá nhân (tối thiểu hai cánh tay)
- Không khiêu khích, để tay nhìn thấy được
- Thiết lập tiếp xúc bằng lời: chỉ một nhân viên nói
- Ngắn gọn, cho thời gian xử lý
- Xác định nhu cầu và cảm xúc
- Lắng nghe kỹ
- Đồng ý hoặc thống nhất là khác biệt
- Đặt giới hạn rõ ràng
- Đưa lựa chọn và lạc quan
- Tóm tắt với người bệnh và nhân viên sau cùng

Yêu cầu cố định của JC:
- Y lệnh trong 1 giờ
- Cố định hành vi đánh giá lại mỗi 15 phút
- Ngừng càng sớm càng tốt

Lưu ý
Nếu người bệnh trở nên tấn công vật lý: bảo đảm khu vực, gọi hỗ trợ và theo quy trình ứng phó khủng hoảng của cơ sở. Tuyệt đối không đứng giữa người bệnh và cửa; luôn giữ đường thoát.

## Khái niệm chính

- **Hạ căng bằng lời** — Can thiệp đầu tay cho kích động leo thang chưa thành bạo lực. Sử dụng giọng bình tĩnh, khoảng cách an toàn, lắng nghe đồng cảm, công nhận và đưa lựa chọn để phục hồi quyền kiểm soát của người bệnh. Có thể giảm sử dụng cách ly và cố định lên đến 50%.
- **Nguyên tắc ít hạn chế nhất** — Tiêu chuẩn đạo đức và pháp lý yêu cầu sử dụng biện pháp ít xâm lấn nhất đáp ứng nhu cầu an toàn. Bậc thang: lời nói > thuốc uống > thuốc tiêm > cách ly > cố định vật lý. Bắt buộc theo JC, CMS và luật chăm sóc tâm thần Việt - Hàn.
- **Cố định hành vi** — Cố định nhằm quản lý hành vi bạo lực hoặc tự hủy hoại. Khác cố định y khoa về giám sát: cần y lệnh trong 1 giờ, đánh giá lại mỗi 15 phút (hoặc theo quy định cơ sở), giám sát liên tục. Tháo bỏ ngay khi hành vi dịu lại.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [A nurse is admitting a 32-year-old client to an inpatient mental health unit with a diagno…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360525&lang=vi)
- [A client with a history of panic disorder begins trembling and breathing rapidly after acu…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=497622&lang=vi)
- [Five days after giving birth, a client has slept very little and says, "A voice says my ba…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=497749&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363668&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363668&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363668&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363668&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=363668&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._