# Một người bệnh 67 tuổi mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đến tái khám định kỳ. Hồ sơ tiêm chủng cho thấy chưa từng tiêm vắc-xin phế cầu. Hôm nay, hành động điều dưỡng nào là phù hợp nhất để khuyến nghị về phòng ngừa phế cầu?

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360522&lang=vi  
> language: vi  
> subject: Assignment/Delegation/Supervision  
> category: HPM

## Câu hỏi

Một người bệnh 67 tuổi mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) đến tái khám định kỳ. Hồ sơ tiêm chủng cho thấy chưa từng tiêm vắc-xin phế cầu. Hôm nay, hành động điều dưỡng nào là phù hợp nhất để khuyến nghị về phòng ngừa phế cầu?

## Lựa chọn

1. Hoãn mọi mũi vắc-xin phế cầu đến khi người bệnh tròn 70 tuổi trừ khi xuất hiện triệu chứng
2. Tiêm PPSV23 hôm nay và lên kế hoạch nhắc lại PCV15 sau 6 tháng
3. Tiêm một liều duy nhất PCV20 hôm nay; không cần thêm liều phế cầu nào khác **✔ Đáp án đúng**
4. Sắp xếp tiêm PCV13 và PPSV23 cùng lúc trong lần khám hôm nay

**Đáp án đúng: 3**

## Giải thích

Lựa chọn 3 là đúng. Người lớn từ 50 tuổi trở lên chưa từng tiêm vắc-xin phế cầu có thể nhận một liều PCV20 hoặc PCV21; liều này hoàn tất lịch tiêm nếu sau đó không có chỉ định khác dựa trên nguy cơ. COPD làm tăng thêm nguy cơ bệnh phế cầu xâm lấn, vì vậy không nên trì hoãn tiêm chủng. Lựa chọn 1 sai vì không cần chờ có triệu chứng hoặc đến 70 tuổi mới tiêm. Lựa chọn 2 sai vì tiêm PPSV23 trước rồi tiêm PCV15 sau 6 tháng là đảo ngược trình tự ưu tiên vắc-xin liên hợp và không phải lịch hiện được ưu tiên. Lựa chọn 4 sai vì không tiêm PCV13 cùng lúc với PPSV23; ở người lớn chưa từng tiêm, các vắc-xin liên hợp có số giá cao hơn hiện nay đã thay thế cách tiếp cận cũ.

## Giải thích chuyên sâu

Clinical Judgment
Đầu mối chính là người lớn từ 65 tuổi miễn dịch bình thường, chưa tiêm vắc-xin + COPD. Recognize Cues (nguy cơ cao bệnh phế cầu xâm lấn) → Analyze Cues (ACIP 2024 chấp nhận một liều PCV20 là chuỗi đầy đủ) → Take Action (tiêm PCV20 hôm nay, không cần PPSV23 tiếp theo).

Memory Tip
"PCV20 = một mũi là xong" cho người chưa tiêm ≥65 tuổi. Nếu chọn PCV15, PPSV23 phải cách ≥1 năm (miễn dịch bình thường) hoặc ≥8 tuần (suy giảm miễn dịch, rò DNT, ốc tai điện tử).

KR vs US
Hàn Quốc: PPSV23 1 liều miễn phí tại trung tâm y tế cho người ≥65. Mỹ: ACIP 2024 ưu tiên PCV20 một liều cho người ≥65 chưa tiêm; PCV13 không còn là khuyến nghị hàng đầu cho người lớn.

## Tình huống lâm sàng

Clinical Practice Guide
ACIP 2024 đơn giản hóa — với người lớn ≥65 tuổi miễn dịch bình thường chưa tiêm phế cầu: chọn (a) một liều PCV20 hoặc (b) PCV15 rồi PPSV23 cách ≥1 năm. PCV20 một liều bao phủ các týp huyết thanh xâm lấn chính trong một lần khám, cải thiện tuân thủ ở người cao tuổi.

Caution
Tuyệt đối không tiêm PCV và PPSV23 cùng buổi. Nếu chọn PCV15 và bệnh nhân thuộc nhóm nguy cơ cao (suy giảm miễn dịch, rò DNT, ốc tai điện tử), khoảng cách PPSV23 rút ngắn còn 8 tuần. Ghi chép lô vắc-xin, vị trí tiêm và đồng thuận.

## Khái niệm chính

- **PCV20 (vắc-xin phế cầu liên hợp 20 týp)** — Vắc-xin phế cầu liên hợp gồm 20 týp huyết thanh, được ACIP khuyến nghị làm lựa chọn một liều cho người ≥65 chưa tiêm hoặc người 19–64 tuổi có yếu tố nguy cơ; bao phủ các týp xâm lấn chính từng yêu cầu PPSV23 nhắc lại.
- **PPSV23 (vắc-xin phế cầu polysaccharide 23 týp)** — Vắc-xin polysaccharide 23 týp huyết thanh, dùng tuần tự sau PCV15 — cách ≥1 năm với người ≥65 miễn dịch bình thường, ≥8 tuần với nhóm nguy cơ cao. Không thay thế PCV trong cùng một buổi tiêm.
- **ACIP (Advisory Committee on Immunization Practices)** — Ủy ban tư vấn về tiêm chủng thuộc CDC Mỹ. Hướng dẫn phế cầu cho người lớn năm 2024 lần đầu giới thiệu PCV20 một liều như chuỗi tiêm hoàn chỉnh cho người ≥65 chưa tiêm vắc-xin.
- **Immunosenescence** — The age-related decline in immune function that increases susceptibility to infections like pneumococcal disease, supporting the rationale for earlier routine vaccination.
- **PPSV23** — The 23-valent pneumococcal polysaccharide vaccine, which was previously used in series with PCV13 but is no longer needed after a single dose of PCV20 in most adults.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [A registered nurse on a medical-surgical unit is delegating tasks at the start of shift. W…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360523&lang=vi)
- [A client with newly diagnosed metastatic colon cancer is admitted to a medical-surgical un…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362185&lang=vi)
- [A 65-year-old female client received intravenous morphine 30 minutes ago for postoperative…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362206&lang=vi)
- [A 78-year-old male client with end-stage pancreatic cancer is enrolled in inpatient hospic…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362322&lang=vi)
- [A nurse on a medical-surgical unit is starting a 0700 round and reviews these four assigne…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362403&lang=vi)
- [An RN is assigning care on a medical-surgical unit to an LPN/VN and a trained unlicensed a…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=362464&lang=vi)
- [A 63-year-old female is being discharged after a 14-day hospitalization following complex …](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=372685&lang=vi)
- [The charge nurse on a medical-surgical unit is assigning tasks for a licensed practical nu…](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=393555&lang=vi)

## Đọc bằng ngôn ngữ khác

- [en](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360522&lang=en)
- [ko](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360522&lang=ko)
- [ja](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360522&lang=ja)
- [zh-TW](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360522&lang=zh-tw)
- [vi](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=360522&lang=vi)

---

More free questions: [Câu hỏi NCLEX-RN](https://mymerci.kr/pages/nclex_bank.php?lang=vi)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._