# CBC (Complete Blood Count)

> source: MyMerci (mymerci.kr)  
> url: https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=210044  
> language: vi  
> subject: Khu nội trú (hoặc Khoa lâm sàng)

## Câu hỏi

CBC (Complete Blood Count)

## Lựa chọn

1. Xét nghiệm chức năng gan
2. Xét nghiệm điện giải đồ
3. Xét nghiệm đông máu
4. Xét nghiệm nước tiểu
5. Tổng phân tích tế bào máu **✔ Đáp án đúng**

**Đáp án đúng: 5**

## Giải thích

CBC giúp chẩn đoán thiếu máu do thiếu sắt thông qua chỉ số hồng cầu thấp và MCV giảm

## Giải thích chuyên sâu

Phân tích Thuật ngữ Y khoa
**Phân tích từ nguyên (Etymology)**: CBC là viết tắt của Complete Blood Count. Thuật ngữ này có thể được phân tích như sau:
- Complete: Toàn bộ, đầy đủ.
- Blood: Máu.
- Count: Đếm, số lượng.
Vậy, Complete Blood Count có nghĩa là "Đếm tế bào máu toàn phần" hay "Tổng phân tích tế bào máu". Đây là một xét nghiệm máu cơ bản và quan trọng, đếm số lượng và đánh giá các đặc điểm của ba dòng tế bào máu chính: Hồng cầu (RBCs), Bạch cầu (WBCs) và Tiểu cầu (Platelets).

**Ý nghĩa lâm sàng Điều dưỡng (Nursing Clinical Meaning)**: CBC là xét nghiệm thường quy, được chỉ định trong hầu hết các đợt khám, nhập viện và theo dõi điều trị. Khi nhận được kết quả CBC, điều dưỡng cần:
- **Đánh giá**: Xem xét các chỉ số chính như Hemoglobin (Hb), Hematocrit (Hct) để đánh giá tình trạng thiếu máu; số lượng bạch cầu để đánh giá nhiễm trùng/viêm; số lượng tiểu cầu để đánh giá nguy cơ chảy máu hoặc huyết khối.
- **Can thiệp**: Báo cáo ngay cho bác sĩ nếu có chỉ số bất thường nghiêm trọng (ví dụ: Hb rất thấp, số lượng bạch cầu quá cao/thấp, tiểu cầu thấp). Lập kế hoạch chăm sóc phù hợp, ví dụ: với bệnh nhân thiếu máu cần theo dõi mệt mỏi, khó thở; với bệnh nhân giảm bạch cầu cần thực hiện cách ly phòng ngừa nhiễm khuẩn; với bệnh nhân giảm tiểu cầu cần phòng ngừa chảy máu (tránh tiêm bắp, theo dõi xuất huyết dưới da).

**Thuật ngữ liên quan (Related Terms)**:
- Hemoglobin (Hb): Huyết sắc tố, protein trong hồng cầu mang oxy. Chỉ số quan trọng nhất để chẩn đoán thiếu máu.
- Hematocrit (Hct): Tỷ lệ thể tích hồng cầu trên toàn bộ thể tích máu.
- Differential Count (Diff): Công thức bạch cầu, phân loại tỷ lệ % các loại bạch cầu (neutrophil, lymphocyte...), giúp xác định loại nhiễm trùng hoặc rối loạn.

Bản đồ Từ vựng (Word Map):
-emia (tình trạng máu) → Anemia (thiếu máu) / Leukemia (ung thư máu) / Hyperlipidemia (tăng mỡ máu)
Hemo-/Hemat- (máu) → Hematology (huyết học) / Hemoglobin (huyết sắc tố) / Hematoma (khối máu tụ)
Cyte (tế bào) → Erythrocyte (hồng cầu) / Leukocyte (bạch cầu) / Thrombocyte (tiểu cầu)

Mẹo ghi nhớ (Memory Tip):
Hãy nhớ CBC là viết tắt của "**C**omplete **B**lood **C**ount" - tức là "**Đếm** **toàn bộ** **tế bào máu**". Nó khác với các xét nghiệm chức năng gan (LFTs) hay điện giải đồ (Electrolytes). Một cách nhớ khác: "CBC = Công thức Máu" (một tên gọi phổ biến khác trong tiếng Việt).

Thuật ngữ Việt - Anh (Vietnamese-English):
- Tổng phân tích tế bào máu - Complete Blood Count (CBC)
- Hồng cầu - Red Blood Cell (RBC)
- Bạch cầu - White Blood Cell (WBC)
- Tiểu cầu - Platelet (PLT)
- Thiếu máu - Anemia

## Tình huống lâm sàng

Thuật ngữ trong Thực hành Điều dưỡng
- **Đọc y lệnh**: Khi bác sĩ ghi y lệnh "Làm CBC", điều dưỡng cần hiểu đây là chỉ định lấy mẫu máu tĩnh mạch để làm xét nghiệm tổng phân tích tế bào máu. Cần chuẩn bị ống nghiệm chống đông EDTA (ống tím) và thực hiện lấy máu đúng kỹ thuật.
- **Ghi chép hồ sơ**: Trong hồ sơ điều dưỡng, có thể ghi: "Đã lấy mẫu máu làm CBC theo y lệnh", hoặc khi ghi nhận kết quả: "Kết quả CBC về: Hb 9.0 g/dL, WBC 15.000/μL, PLT 150.000/μL. Đã báo cáo BS A."
- **Bàn giao ca (SBAR)**: Khi bàn giao bệnh nhân có kết quả CBC bất thường: "**S** (Tình huống): Bệnh nhân B, phòng 101. **B** (Bối cảnh): Vừa có kết quả CBC lúc 14h00. **A** (Đánh giá): Hb 7.5 g/dL (thiếu máu nặng), các chỉ số khác trong giới hạn bình thường. **R** (Đề xuất): Cần theo dõi sát dấu hiệu mệt, khó thở và chuẩn bị truyền máu nếu có chỉ định."
- **Giáo dục bệnh nhân**: Giải thích cho bệnh nhân: "Xét nghiệm máu này (CBC) giúp bác sĩ kiểm tra xem số lượng các tế bào máu của bác có bình thường không, như tế bào hồng cầu (liên quan đến thiếu máu), bạch cầu (liên quan đến nhiễm trùng) và tiểu cầu (liên quan đến đông máu)."

Lưu ý quan trọng (Caution):
- Dễ nhầm lẫn! CBC (Complete Blood Count) thường bị nhầm với CMP (Comprehensive Metabolic Panel - Bảng chuyển hóa toàn diện, bao gồm điện giải, chức năng gan thận) hoặc LFTs (Liver Function Tests - Xét nghiệm chức năng gan). CBC chỉ tập trung vào các **tế bào** trong máu.
- Cần phân biệt rõ các ống nghiệm: CBC dùng ống **tím (EDTA)**, trong khi xét nghiệm sinh hóa (điện giải, chức năng gan) thường dùng ống **vàng hoặc xanh lá** (có chất kháng đông khác).

An toàn người bệnh (Patient Safety):
Nhầm lẫn thuật ngữ dẫn đến lấy sai ống nghiệm, làm sai xét nghiệm, gây chậm trễ chẩn đoán và điều trị. Ví dụ: nếu cần đánh giá tình trạng nhiễm trùng (CBC) nhưng lại lấy máu làm xét nghiệm điện giải, sẽ không có kết quả bạch cầu để đánh giá. Điều dưỡng cần **đọc kỹ y lệnh**, xác định đúng loại xét nghiệm và sử dụng **ống nghiệm phù hợp** để đảm bảo kết quả chính xác.

## Khái niệm chính

- **Complete Blood Count** — Tổng phân tích tế bào máu - một xét nghiệm máu cơ bản đếm số lượng và đánh giá các đặc điểm của hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu.
- **Hemoglobin** — Huyết sắc tố - protein trong hồng cầu có chức năng vận chuyển oxy. Là chỉ số chính để chẩn đoán và theo dõi thiếu máu.
- **Hematocrit** — Dung tích hồng cầu - tỷ lệ phần trăm thể tích của các tế bào hồng cầu trong toàn bộ thể tích máu.
- **Leukocyte** — Bạch cầu - tế bào máu có chức năng bảo vệ cơ thể chống lại nhiễm trùng và vật thể lạ. Số lượng WBC tăng thường gặp trong nhiễm trùng, viêm.
- **Thrombocyte** — Tiểu cầu - những mảnh tế bào nhỏ trong máu, đóng vai trò quan trọng trong quá trình cầm máu và đông máu bằng cách tạo thành nút tiểu cầu.

## Câu hỏi cùng chủ đề

- [6 P's — Các dấu hiệu của hội chứng chèn ép khoang](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=209759)
- [A-line — Đường truyền động mạch](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=209763)
- [Abd pain — Đau bụng](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=209769)
- [ABGA — Xét nghiệm khí máu động mạch](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=209777)
- [AC — Trước bữa ăn](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=209783)
- [ADL — Các hoạt động sinh hoạt hàng ngày](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=209803)
- [Admission — Nhập viện](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=209805)
- [AED — Máy khử rung tim ngoài cơ thể tự động](https://mymerci.kr/pages/nclex_q.php?qn_id=209808)

---

More free questions: [Ngân hàng câu hỏi](https://mymerci.kr/)

_Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn._