Thuật ngữ trong Thực hành Điều dưỡngĐọc y lệnh: Khi bác sĩ ghi y lệnh "Chuẩn bị bệnh nhân cho PCI sáng mai", điều dưỡng cần hiểu đây là một thủ thuật can thiệp tim mạch. Cần thực hiện: Giải thích cho bệnh nhân, yêu cầu nhịn ăn (thường 6-8 giờ), cạo lông vùng chọc mạch (nếu cần), lấy dấu hiệu sinh tồn nền, đảm bảo đã có kết quả xét nghiệm đông máu và chức năng thận.
Ghi chép hồ sơ: Trong bản ghi chăm sóc, điều dưỡng cần ghi rõ: "Bệnh nhân được thực hiện PCI qua đường động mạch quay phải lúc 10:00. Đặt stent vào nhánh động mạch liên thất trước (LAD). Sau thủ thuật, vị trí chọc mạch khô, không chảy máu, mạch quay (+) rõ. Bệnh nhân tỉnh, không đau ngực."
Bàn giao ca (SBAR):- 1S(Tình huống): "Tôi bàn giao bệnh nhân Nguyễn Văn A, 65 tuổi, chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp, vừa được can thiệp PCI lúc 10h sáng nay."
- 2B(Bối cảnh): "Đã đặt stent vào động mạch LAD. Đang dùng Aspirin và Clopidogrel."
- 3A(Đánh giá): "Hiện tại bệnh nhân ổn định, huyết áp 120/80 mmHg, SpO2 98%. Vị trí chọc mạch động mạch quay phải đang ép, khô."
- 4R(Đề nghị): "Cần tiếp tục theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn và vị trí chọc mạch mỗi 15 phút trong giờ đầu, sau đó mỗi giờ."
Giáo dục bệnh nhân: Giải thích cho bệnh nhân và gia đình: "Bác sĩ vừa thực hiện một thủ thuật nhỏ, đưa một ống thông nhỏ từ cổ tay/lên đùi vào đến tim để mở thông động mạch bị tắc và đặt một giá đỡ nhỏ (stent) để giữ cho mạch máu luôn thông suốt. Sau thủ thuật, bác cần nằm bất động tay/chân, không gập khớp, và báo ngay cho y tá nếu thấy đau, sưng hoặc chảy máu ở vị trí chọc kim."
Lưu ý quan trọng (Caution)- Dễ nhầm lẫn! PCI (can thiệp qua da) KHÁC HOÀN TOÀN với CABG (phẫu thuật mở ngực, bắc cầu). Đây là hai phương pháp điều trị bệnh mạch vành hoàn toàn khác biệt về mức độ xâm lấn và quy trình chăm sóc hậu phẫu.
- Dễ nhầm lẫn! PCI là can thiệp vào động mạch vành (tim), không phải động mạch cảnh (cổ) hay động mạch ngoại vi (chân/tay).
- Viết tắt: PCI (Percutaneous Coronary Intervention) và PTCA (Percutaneous Transluminal Coronary Angioplasty) thường được dùng thay thế nhau, nhưng PTCA thường chỉ nong bóng, còn PCI bao hàm cả nong bóng và đặt stent.
An toàn người bệnh (Patient Safety)Nhầm lẫn giữa PCI và CABG có thể dẫn đến việc chuẩn bị bệnh nhân sai (ví dụ: không nhịn ăn cho phẫu thuật lớn), hoặc theo dõi hậu phẫu không phù hợp (chăm sóc vết mổ ngực so với theo dõi vị trí chọc mạch). Sau PCI, biến chứng nguy hiểm nhất cần phòng ngừa là huyết khối trong stent (stent thrombosis). Điều dưỡng phải đảm bảo bệnh nhân được dùng đúng, đủ thuốc chống kết tập tiểu cầu kép (DAPT) theo y lệnh và giáo dục bệnh nhân về tầm quan trọng của việc tuân thủ thuốc.