Thuật ngữ trong Thực hành Điều dưỡng- Đọc y lệnh: Khi bác sĩ ghi "Chẩn đoán: DKA" hoặc "Nghi ngờ DKA", điều dưỡng cần lập tức thực hiện: Đo đường huyết tại giường, lấy máu làm xét nghiệm khí máu (ABG) và điện giải đồ, thiết lập 2 đường truyền tĩnh mạch lớn (một để truyền dịch, một để truyền insulin), và đặt thông tiểu để theo dõi I&O (lượng vào-ra) chính xác.- Ghi chép hồ sơ: Ghi rõ các dấu hiệu lâm sàng liên quan đến DKA: "BG 450 mg/dL, thở Kussmaul, tri giác lơ mơ, dấu hiệu mất nước (+), nước tiểu ceton (+++)".- Bàn giao ca (SBAR): Sử dụng thuật ngữ chính xác khi báo cáo: "S: Bệnh nhân đái tháo đường type 1 nhập viện với nôn, đau bụng. B: Đường huyết 520, khí máu pH 7.2, HCO3- 12. A: Đang được chẩn đoán và xử trí DKA. R: Đang truyền dịch NaCl 0.9% và insulin tĩnh mạch, cần theo dõi sát BG và Kali 1 giờ/lần."- Giáo dục bệnh nhân: Giải thích cho bệnh nhân và gia đình: "DKA xảy ra khi cơ thể thiếu insulin trầm trọng, đường trong máu tăng rất cao, cơ thể phải đốt mỡ tạo ra chất acid gọi là ceton, làm máu bị 'chua' (nhiễm toan), rất nguy hiểm. Cần tiêm insulin đều đặn, kiểm tra đường huyết thường xuyên, đặc biệt khi ốm."
Lưu ý quan trọng (Caution)
- Dễ nhầm lẫn! Phân biệt rõ DKA và HHS (Hội chứng tăng áp lực thẩm thấu). Cả hai đều có đường huyết rất cao, nhưng HHS thường gặp ở người già đái tháo đường type 2, đường huyết thường >600 mg/dL, không có nhiễm toan ceton rõ, và tình trạng tri giác suy giảm nặng hơn do tăng áp lực thẩm thấu.- Không được nhầm DKA (nhiễm toan do ceton) với Lactic Acidosis (nhiễm toan lactic) - một loại nhiễm toan chuyển hóa khác thường do sốc, nhiễm trùng huyết hoặc dùng thuốc (ví dụ: metformin).
An toàn người bệnh (Patient Safety)
Nhầm lẫn DKA với các tình trạng khác (như hạ đường huyết) có thể dẫn đến xử trí sai lầm, gây tử vong. Ví dụ: truyền đường cho bệnh nhân DKA sẽ làm tình trạng nặng thêm. Điều dưỡng cần:1. Luôn đo đường huyết mao mạch ngay lập tức khi tiếp nhận bệnh nhân đái tháo đường có triệu chứng bất thường.2. Hiểu rõ cơ chế bệnh sinh: DKA = Thiếu Insulin → Tăng Đường + Nhiễm Toan. Điều trị căn bản là Bù dịch + Insulin, không phải đường.3. Theo dõi sát kali máu trong quá trình điều trị DKA. Việc dùng insulin và điều chỉnh nhiễm toan có thể làm kali hạ đột ngột, gây loạn nhịp tim nguy hiểm.