CVP (Central Venous Pressure)

CVP là áp lực trong hệ tĩnh mạch trung tâm, dùng để đánh giá thể tích tuần hoàn hiệu quả.

Phân tích Thuật ngữ Y khoa Phân tích từ nguyên (Etymology): CVP là viết tắt của Central Venous Pressure. Chúng ta có thể phân tích như sau:
- Central: Trung tâm, chỉ vị trí ở trung tâm của hệ thống tuần hoàn.
- Venous: Thuộc về tĩnh mạch. Gốc từ là Ven/o (tĩnh mạch).
- Pressure: Áp lực.
=> Central Venous Pressure = Áp lực trong hệ tĩnh mạch trung tâm. Ý nghĩa lâm sàng Điều dưỡng (Nursing Clinical Meaning): CVP là một chỉ số quan trọng trong hồi sức, phản ánh áp lực máu trong tĩnh mạch chủ trên hoặc tâm nhĩ phải. Nó giúp đánh giá thể tích tuần hoàn hiệu quả và chức năng bơm của tim phải. Khi theo dõi bệnh nhân có đường truyền tĩnh mạch trung tâm (Central Venous Catheter - CVC), điều dưỡng cần:
- Hiểu giá trị bình thường của CVP (thường 2-8 mmHg hoặc 5-10 cmH2O).
- Theo dõi xu hướng thay đổi CVP: CVP thấp có thể gợi ý giảm thể tích tuần hoàn (Hypovolemia) (mất máu, mất nước). CVP cao có thể gợi ý quá tải thể tích (Fluid Overload) hoặc suy tim phải.
- Phối hợp với bác sĩ trong việc điều chỉnh tốc độ truyền dịch dựa trên CVP và các dấu hiệu lâm sàng khác. Thuật ngữ liên quan (Related Terms):
- Central Venous Catheter (CVC): Ống thông tĩnh mạch trung tâm - dụng cụ để đo CVP và truyền dịch/dung dịch đậm độ cao.
- MAP (Mean Arterial Pressure): Áp lực động mạch trung bình - đánh giá tưới máu cơ quan.
- PCWP (Pulmonary Capillary Wedge Pressure): Áp lực mao mạch phổi bít - đánh giá áp lực nhĩ trái và chức năng tim trái (thường dùng với Swan-Ganz catheter). Bản đồ Từ vựng (Word Map): Ven/o (Tĩnh mạch) → Venous (thuộc tĩnh mạch) / Intravenous (IV) (trong tĩnh mạch) / Phlebitis (viêm tĩnh mạch)
Press/o (Áp lực) → Blood Pressure (BP) (huyết áp) / Hypertension (tăng huyết áp) / Hypotension (hạ huyết áp) Mẹo ghi nhớ (Memory Tip): Hãy nhớ: "Central = Trung tâm, Venous = Tĩnh mạch". CVP không liên quan đến động mạch (Dễ nhầm lẫn! với áp lực động mạch). Nó đo ở tĩnh mạch lớn gần tim để đánh giá lượng dịch về tim. Thuật ngữ Việt - Anh (Vietnamese-English):
- Áp lực tĩnh mạch trung tâm - Central Venous Pressure (CVP)
- Ống thông tĩnh mạch trung tâm - Central Venous Catheter (CVC)
- Giảm thể tích tuần hoàn - Hypovolemia
- Quá tải dịch - Fluid Overload

Thuật ngữ trong Thực hành Điều dưỡng - Đọc y lệnh & Theo dõi: Khi bác sĩ y lệnh "Theo dõi CVP 2 giờ/lần", điều dưỡng cần biết cách đọc giá trị CVP từ hệ thống monitor hoặc ống đo thủy tĩnh, ghi chép chính xác vào biểu đồ theo dõi. Cần báo cáo ngay nếu CVP thay đổi đột ngột (vd: tăng >12 mmHg hoặc giảm