CPR (Cardiopulmonary Resuscitation)

Ngừng tim đột ngột là tình trạng mất chức năng bơm máu hiệu quả của tim, đe dọa tính mạng nếu không được CPR kịp thời

Phân tích Thuật ngữ Y khoa Phân tích từ nguyên (Etymology): CPR là viết tắt của Cardiopulmonary Resuscitation. - Cardio-: Có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp "kardia", nghĩa là tim. - Pulmo(nary)-: Có nguồn gốc từ tiếng Latin "pulmo", nghĩa là phổi. - Resuscitation: Có nguồn gốc từ tiếng Latin "resuscitare" (re- + suscitare), nghĩa là hồi sinh, làm sống lại. Vậy, Cardiopulmonary Resuscitation nghĩa đen là "hồi sinh tim phổi", dịch chính xác và phổ biến nhất trong tiếng Việt là Hồi sức tim phổi. Ý nghĩa lâm sàng Điều dưỡng (Nursing Clinical Meaning): Đây là một kỹ thuật cấp cứu cơ bản và tối quan trọng, được thực hiện khi bệnh nhân ngừng tim (Cardiac Arrest). Mục tiêu là duy trì dòng máu có oxy đến não và các cơ quan quan trọng khác cho đến khi có thể khôi phục nhịp tim hiệu quả. Trong thực hành điều dưỡng, CPR bao gồm chuỗi hành động CAB (theo khuyến cáo của AHA): Compression (Ép tim), Airway (Đường thở), Breathing (Thông khí). Điều dưỡng viên phải thành thạo kỹ năng này, biết khi nào cần kích hoạt hệ thống cấp cứu, thực hiện ép tim chất lượng cao và phối hợp nhóm hiệu quả. Thuật ngữ liên quan (Related Terms): - BLS (Basic Life Support): Hỗ trợ sự sống cơ bản - bao gồm CPR và sử dụng AED. - ACLS (Advanced Cardiac Life Support): Hỗ trợ tim nâng cao - bao gồm CPR, sử dụng thuốc, và các kỹ thuật nâng cao khác. - AED (Automated External Defibrillator): Máy khử rung tim ngoài tự động - thiết bị quan trọng trong chuỗi sống còn. Bản đồ Từ vựng (Word Map): Cardio (tim) → Cardiology (tim mạch học), Cardiomegaly (tim to), Myocardial Infarction (nhồi máu cơ tim)
Pulmo (phổi) → Pulmonology (phổi học), Pulmonary Edema (phù phổi)
Mẹo ghi nhớ (Memory Tip): Hãy nhớ CPR = Cứu Phổi Rồi đến Tim? Không đúng! Thứ tự hiện tại là C-A-B: Compression (Ép tim) là QUAN TRỌNG NHẤT để tạo tuần hoàn. Hãy nhớ: "Tim ngừng, ÉP ngay, gọi cứu viện, rồi thổi ngạt".
Thuật ngữ Việt - Anh (Vietnamese-English): - Hồi sức tim phổi - Cardiopulmonary Resuscitation (CPR) - Ngừng tim - Cardiac Arrest - Ép tim ngoài lồng ngực - Chest Compression - Máy khử rung tim - Defibrillator

Thuật ngữ trong Thực hành Điều dưỡng - Khi nhận y lệnh/ tình huống cần CPR: Điều dưỡng viên phải ngay lập tức đánh giá đáp ứng của bệnh nhân, kích hoạt mã cứu tim (Code Blue) nếu trong bệnh viện, và bắt đầu thực hiện CPR chất lượng cao (ép tim đủ sâu, đủ nhanh, để ngực nảy hoàn toàn) trong khi chờ hỗ trợ. - Ghi chép hồ sơ điều dưỡng: Phải ghi chép chính xác thời điểm bắt đầu CPR, ai thực hiện, nhịp ép tim/thông khí, thời điểm sử dụng AED/sốc điện, đáp ứng của bệnh nhân, và thời điểm kết thúc CPR. - Bàn giao ca (SBAR): "Bệnh nhân A, 65 tuổi, đột ngột mất đáp ứng trong phòng, không mạch không thở. Chúng tôi đã kích hoạt Code Blue lúc 14:05, bắt đầu CPR ngay, ép tim liên tục. Đã sốc 1 lần bằng AED lúc 14:07 với nhịp shockable. Hiện đang tiếp tục CPR và chuẩn bị đường truyền tĩnh mạch." - Giáo dục sức khỏe cho người nhà/ cộng đồng: Giải thích đơn giản: "CPR là cách sơ cứu khi một người đột ngột ngừng thở, ngừng tim. Chúng ta sẽ dùng tay ép mạnh và nhanh vào giữa ngực để bơm máu thay cho trái tim, kết hợp với thổi hơi vào miệng để cung cấp oxy. Việc này có thể giúp duy trì sự sống cho đến khi xe cấp cứu tới." Lưu ý quan trọng (Caution): - Dễ nhầm lẫn! "Hỗ trợ tuần hoàn cơ bản" (BLS) là một khái niệm RỘNG HƠN, bao gồm CPR nhưng còn có đánh giá ban đầu, xử trí dị vật đường thở và sử dụng AED. CPR là một phần cốt lõi của BLS. - "Hồi sức tim nâng cao" (ACLS) là cấp độ cao hơn, do nhân viên y tế được đào tạo chuyên sâu thực hiện, bao gồm dùng thuốc, đặt nội khí quản... - "Ép tim ngoài lồng ngực" và "Thông khí nhân tạo" chỉ là các thành phần của CPR, không phải toàn bộ quy trình. An toàn người bệnh (Patient Safety): - Nhầm lẫn giữa CPR và các kỹ thuật khác có thể dẫn đến xử trí chậm trễ hoặc không đầy đủ, làm giảm đáng kể cơ hội sống sót của bệnh nhân. - Biện pháp phòng ngừa: Điều dưỡng viên phải thường xuyên được đào tạo lại và đánh giá năng lực thực hiện CPR theo chuẩn mới nhất. Luôn tuân thủ thuật toán cấp cứu và làm việc theo nhóm.