Lúc 2200, một điều dưỡng rút ống thông tĩnh mạch khỏi một bệnh nhân được biết nhiễm HIV với tải lượng virus có thể phát hiện được. Máu nhỏ giọt lên mu bàn tay của điều dưỡng phía trên cổ găng tay. Vùng da đó không có vết cắt, trầy xước hay viêm da, và không có máu dính vào mắt, mũi hay miệng. Không có kim đâm. Điều dưỡng nên thực hiện hành động nào?

Đáp án nhanh
Rửa da bằng xà phòng và nước rồi lập báo cáo phơi nhiễm.

Vì sao đáp án này đúng
Nguồn lây có HIV với tải lượng virus phát hiện được, điều này khiến người làm bài dễ chọn PEP, nhưng đường phơi nhiễm mới quyết định nguy cơ. Máu chỉ chạm vào vùng da không có vết cắt, trầy xước hay viêm da, không có kim đâm và không tiếp xúc niêm mạc. Da lành lặn ngăn chặn HIV, nên không cần dùng PEP. Rửa giúp loại bỏ máu, và báo cáo ghi nhận sự việc để người đánh giá xác nhận loại phơi nhiễm.

Phép so sánh dễ hiểu
Da lành lặn như chiếc áo mưa: máu dính bên ngoài áo mưa không thấm vào người. Kim đâm hoặc máu bắn vào mắt giống như vết rách trên áo mưa.

Mẹo ghi nhớ
Kim đâm hoặc niêm mạc + nguồn HIV = dùng PEP ngay. Da lành lặn = rửa và báo cáo.

Quy tắc quyết định NCLEX
Với bất kỳ phơi nhiễm qua đường máu nào, hãy phân loại đường phơi nhiễm trước (qua da, niêm mạc, da không lành lặn, hay da lành lặn) rồi mới quyết định dùng PEP; tình trạng nguồn lây chỉ quan trọng khi đường phơi nhiễm có khả năng lây truyền.

Vì sao các lựa chọn khác sai
Đến khoa cấp cứu để dùng PEP trong vài giờ là hoàn toàn đúng sau khi bị kim đâm từ nguồn này, và tải lượng virus phát hiện được khiến lựa chọn này rất hấp dẫn, nhưng không có vết đâm và da lành lặn. Rửa bằng nước trong 15 phút rồi đi khám là phản ứng đúng khi máu bắn vào mắt, mũi hoặc miệng, nhưng đề bài đã loại trừ. Xét nghiệm HIV nhanh cho nguồn lây được dùng khi tình trạng nguồn chưa rõ sau phơi nhiễm đủ điều kiện; ở đây tình trạng đã biết và phơi nhiễm không đủ điều kiện.