Một bệnh nhân bị gãy cẳng chân đang bó bột báo cáo cơn đau tăng nhanh dù đã dùng thuốc giảm đau. Việc duỗi thụ động các ngón chân làm tăng đau rõ rệt, và bàn chân có cảm giác tê. Hành động nào điều dưỡng nên thực hiện đầu tiên?
1Nâng chân cao hơn mức tim và chườm túi đá lên trên bột
2Cho thêm một liều giảm đau và lặp lại đánh giá thần kinh mạch máu sau đó
3Thông báo ngay cho bác sĩ và giữ chân bị ảnh hưởng gần ngang mức tim✓ Đáp án đúng
4Khuyến khích tập gấp duỗi ngón chân chủ động cho đến khi tuần hoàn và cảm giác bắt đầu cải thiện
Giải thích
Đau leo thang dù đã dùng thuốc giảm đau, đau khi duỗi thụ động và tê bì gợi ý hội chứng khoang cấp tính. Thông báo ngay cho bác sĩ và giữ chi gần ngang mức tim trong khi chuẩn bị điều trị giảm áp khẩn cấp.
Đáp án nhanh Báo cáo nghi ngờ hội chứng khoang cấp tính ngay lập tức và giữ chân gần ngang mức tim. Cụm triệu chứng đau không kiểm soát, đau khi duỗi thụ động và thay đổi cảm giác báo hiệu tưới máu mô bị đe dọa.
Tại sao đáp án này đúng Áp lực bên trong khoang cơ kín có thể cản trở dòng chảy mao mạch và gây tổn thương thần kinh và cơ. Chậm trễ có thể gây mất chức năng không hồi phục, vì vậy điều dưỡng cần báo cáo để được cắt bột khẩn cấp, đánh giá áp lực khoang và có thể phẫu thuật cân mạc thay vì chỉ điều trị đau đơn thuần.
Phép so sánh hoặc hình ảnh dễ hiểu Cơ bị sưng bên trong màng cân cứng giống như một vật đang giãn nở bị mắc kẹt trong hộp kín. Áp lực tăng lên vì thành hộp không giãn ra; hình ảnh này giải thích tính cấp bách nhưng không thể đo áp lực khoang hay thay thế đánh giá phẫu thuật.
Mẹo ghi nhớ Đau không tương xứng cộng với đau khi duỗi thụ động nghĩa là áp lực đang đe dọa chi.
Quy tắc quyết định NCLEX Sau gãy xương hoặc bó bột, xử trí cơn đau tăng nhanh không giảm khi dùng thuốc, đau khi duỗi thụ động, dị cảm hoặc thay đổi vận động như một cấp cứu chi. Báo cáo ngay lập tức và tránh các can thiệp làm giảm thêm dòng máu động mạch.
Tại sao các lựa chọn khác sai Nâng cao quá mức có thể làm giảm tưới máu động mạch, và chườm đá không giải quyết được tình trạng cấp cứu khoang kín. Dùng thêm thuốc giảm đau làm chậm trễ đánh giá xác định, trong khi tập vận động làm tăng nhu cầu cơ và không làm giảm áp lực nguy hiểm.
Tài liệu tham khảo
[1]
NCSBN: 2026 NCLEX-RN Test PlanNational Council of State Boards of Nursing
[2]
AAOS: Acute Compartment Syndrome Clinical Practice GuidelineAmerican Academy of Orthopaedic Surgeons