Thiếu niên 16 tuổi mới được chẩn đoán rối loạn trầm cảm chủ … | MyMerci
Medical EmergenciesPA
Câu hỏi
Thiếu niên 16 tuổi mới được chẩn đoán rối loạn trầm cảm chủ yếu, đã uống fluoxetine 20 mg mỗi ngày được 1 tuần. Người mẹ cho biết em "năng động hơn" nhưng lại trầm lặng khác thường, đem tặng các đồ vật yêu thích và gần đây gửi tin nhắn từ biệt cho bạn. Hành động ƯU TIÊN của điều dưỡng là gì?
1Khuyên ngưng fluoxetine ngay vì triệu chứng cho thấy thuốc thất bại.
2Bảo gia đình chờ đến lần khám ngoại trú định kỳ sau 4 tuần.
3Ngay lập tức đánh giá nguy cơ tự sát trực tiếp — hỏi về ý tưởng, kế hoạch, phương tiện, lần thử trước đó và cùng gia đình lập kế hoạch an toàn.✓ Đáp án đúng
4Trấn an gia đình rằng việc tăng năng lượng và trầm lặng là dấu hiệu thuốc bắt đầu có tác dụng.
Giải thích
SSRI có cảnh báo khung đen của FDA về tăng ý tưởng và hành vi tự sát ở người dưới 25 tuổi, đặc biệt trong 1–2 tháng đầu hoặc khi đổi liều. Năng lượng và động lực có thể hồi phục trước khi khí sắc cải thiện, khiến bệnh nhân trước đây bất động giờ đủ sức thực hiện ý tưởng tự sát. Các dấu hiệu cảnh báo trong tình huống (cho đi đồ quý, tin từ biệt, thu mình) đòi hỏi đánh giá nguy cơ tự sát trực tiếp ngay, dùng công cụ như C-SSRS, lập kế hoạch an toàn, hạn chế phương tiện (súng, thuốc) và theo dõi rõ ràng. Trấn an, hoãn tái khám hoặc khuyên tự ngưng fluoxetine đều không an toàn.
Giải thích chuyên sâu
Hỏi trực tiếp về tự sát KHÔNG gieo ý tưởng — sự im lặng mới gieo. Tiêu chuẩn cho thiếu niên mới khởi SSRI là tái khám hằng tuần trong 4 tuần đầu, sau đó cách tuần, kèm giáo dục gia đình về dấu hiệu cảnh báo.
Tình huống lâm sàng
Tình huống Thiếu niên 16 tuổi, mới chẩn đoán MDD, dùng fluoxetine 20 mg/ngày được 1 tuần. Mẹ gọi đến phòng khám: em "năng động hơn" nhưng thu mình, sắp xếp ảnh cũ, tặng đàn guitar cho bạn và đêm qua nhắn "Con yêu mẹ". Không có tiền sử toan tự sát, nhưng có súng trong nhà. Hiện em ở nhà cùng cha mẹ và đồng ý đến phòng khám.
Khái niệm chính
Cảnh báo khung đen của SSRI — Cảnh báo khung đen FDA (2004/2007): tăng nguy cơ ý tưởng và hành vi tự sát ở trẻ em, thiếu niên và người trẻ
C-SSRS — Thang đánh giá mức độ nghiêm trọng tự sát Columbia — công cụ ngắn và đã được kiểm định, sàng lọc cường độ ý tưởng, hành vi và tần suất. Phân loại nguy cơ thấp/trung/cao để hướng dẫn mức chăm sóc.
Hạn chế phương tiện — Giảm tiếp cận với phương tiện gây tử vong (khoá hoặc bỏ súng, hạn chế dự trữ thuốc, cất kỹ vật sắc nhọn) là một trong những biện pháp phòng ngừa tự sát có bằng chứng mạnh nhất và là cốt lõi của mọi kế hoạch an toàn.