Một người bệnh 78 tuổi bắt đầu dùng escitalopram 2 tuần trước và hiện có đau đầu, lú lẫn và bị ngã. Natri huyết thanh là 124 mEq/L, độ thẩm thấu huyết thanh thấp, và nước tiểu vẫn cô đặc. Điều dưỡng nên thực hiện hành động nào?
1Tôi sẽ ngừng escitalopram, báo cho người kê đơn và tuân theo kế hoạch an toàn natri đã được chỉ định.✓ Đáp án đúng
2Tiếp tục escitalopram và khuyến khích uống nước tự do không hạn chế để giảm đau đầu.
3Tăng gấp đôi liều escitalopram vì triệu chứng trầm cảm có thể gây kém tập trung và ngã.
4Truyền nhanh dung dịch đẳng trương mà không có y lệnh để bình thường hóa natri ngay lập tức.
Giải thích
Người cao tuổi có nguy cơ cao bị SIADH liên quan đến SSRI và hạ natri máu. Natri có triệu chứng ở mức 124 mEq/L đòi hỏi ngừng thuốc nghi ngờ, thông báo ngay cho người kê đơn, thực hiện các biện pháp an toàn, và theo dõi điều chỉnh cẩn thận dựa trên y lệnh.
Câu trả lời nhanh Điều trị đây là hạ natri máu có triệu chứng liên quan đến escitalopram.
Tại sao điều này đúng SSRI có thể gây SIADH, đặc biệt ở người cao tuổi. Đau đầu, lú lẫn và ngã với natri 124 mEq/L đòi hỏi phải ngừng thuốc nghi ngờ, đánh giá kịp thời, thực hiện các biện pháp phòng ngừa ngã và co giật khi có chỉ định, và theo dõi natri định kỳ.
Phép loại suy hoặc hình ảnh dễ nhớ Quá nhiều tác dụng chống bài niệu giữ nước tự do và pha loãng natri; loại bỏ tác nhân gây bệnh và điều chỉnh chậm dưới sự theo dõi.
Mẹo ghi nhớ SSRI mới cộng với lú lẫn: kiểm tra natri.
Quy tắc quyết định NCLEX Đối với thuốc mới dùng sau đó có thay đổi xét nghiệm nguy hiểm và triệu chứng thần kinh, hãy ngừng tác nhân nghi ngờ và báo cáo thay vì chỉ điều trị triệu chứng.
Tại sao các lựa chọn khác sai Nước tự do có thể làm nặng thêm hạ natri máu do pha loãng, tăng liều làm tăng phơi nhiễm, và điều chỉnh nhanh không có y lệnh có thể gây tổn thương thần kinh nghiêm trọng.
Tài liệu tham khảo
1DailyMed: EscitalopramSIADH, hạ natri máu có triệu chứng, và nguy cơ ở người cao tuổi
Tình huống Phụ nữ 78 tuổi, MDD, khởi escitalopram 10 mg/ngày 2 tuần trước. Hiện đau đầu, buồn nôn, lú lẫn và té ngã 1 lần. Sinh hiệu: HA 118/68, mạch 82, thở 18, nhiệt 36,8°C. Xét nghiệm: Na 124 mEq/L (nền 138), K 4,1, Cr 0,8, áp lực thẩm thấu nước tiểu 480 mOsm/kg, áp lực thẩm thấu huyết thanh 262 mOsm/kg, Na nước tiểu 60 mEq/L → phù hợp SIADH. Không dấu hiệu mất nước hay quá tải dịch. Thuốc tại nhà: escitalopram, atorvastatin, Ca-vit D.
SIADH — Hội chứng tiết ADH không thích hợp — hạ natri máu thể tích bình thường với nước tiểu cô đặc (UOsm > SOsm) và Na niệu cao. SSRI/SNRI/carbamazepine/cyclophosphamide là tác nhân thuốc thường gặp. Điều trị bằng cách loại bỏ tác nhân và hạn chế nước tự do (~800–1000 mL/ngày).
Huỷ myelin do thẩm thấu — Tiêu myelin cầu não trung tâm khi điều chỉnh hạ natri mạn nhanh hơn 8–10 mEq/L/24 giờ; biểu hiện sau vài ngày bằng nói khó, nuốt khó, liệt hai chi dưới và hội chứng khoá trong. Điều chỉnh chậm; chỉ dùng NaCl ưu trương khi nặng có triệu chứng.
Thận trọng SSRI ở người cao tuổi — Người cao tuổi tăng nguy cơ hạ Na do SSRI, té ngã (tụt huyết áp tư thế, an thần), xuất huyết tiêu hoá (đặc biệt khi dùng NSAID) và kéo dài QT (citalopram giới hạn 20 mg/ngày trên 60 tuổi theo FDA). Cần Na nền, ECG và rà soát đa thuốc.