Hội chứng Stevens-Johnson (SJS) và hoại tử thượng bì nhiễm độc (TEN) là phản ứng da nặng nằm trên cùng phổ bệnh (SJS dưới 10% diện tích cơ thể bị bong, SJS/TEN chồng lấp 10-30%, TEN trên 30%). Tác nhân thường gặp: sulfonamide, allopurinol, thuốc chống động kinh (carbamazepine, lamotrigine, phenytoin), nevirapine, NSAID. Khởi phát thường vài ngày đến vài tuần sau khi bắt đầu thuốc. Biểu hiện: tiền triệu sốt, mệt, đau họng, viêm kết mạc; sau đó ban đỏ đến tím tái đau, tổn thương dạng bia, mụn nước, dấu Nikolsky dương (ấn nhẹ da bong), tổn thương niêm mạc miệng/mắt/sinh dục. Tử vong cao, TEN tới 30%. Đáp ứng điều dưỡng chuẩn: (1) ngừng ngay thuốc gây bệnh và các thuốc phản ứng chéo; (2) chuyển khẩn đến khoa bỏng hoặc ICU vì mất hàng rào da giống bỏng nặng; (3) bảo vệ đường thở, bù dịch và điện giải, dinh dưỡng, ngừa nhiễm trùng, kiểm soát đau, chăm sóc mắt phòng sẹo giác mạc; (4) hội chẩn da liễu, mắt, có thể hồi sức và ngoại bỏng; (5) ghi nhận thuốc là dị ứng vĩnh viễn trong hồ sơ và dạy bệnh nhân và gia đình tránh thuốc chứa sulfa suốt đời, nên đeo vòng cảnh báo y tế. Tiếp tục thuốc, cho liều mới, kháng histamin đơn lẻ, hoặc chỉ thoa thuốc đều không an toàn và đe doạ tính mạng.
Giải thích chuyên sâu
SJS/TEN là cấp cứu da liễu. Ngừng thuốc, chuyển bỏng/ICU, bảo vệ da và đường thở, ghi dị ứng vĩnh viễn.
Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn.