Tình huống Bệnh nhân 70 tuổi ngày 6 dùng gentamicin: creatinine từ 1.0 lên 1.6 mg/dL, lượng tiểu 0.4 mL/kg/h, mới ù tai, "thấy phòng quay" và bước không vững. Hành động ưu tiên?

Aminoglycoside gây cả độc thận và độc tai. Độc thận có thể hồi phục nếu phát hiện sớm — nguy cơ tăng khi điều trị trên 5-7 ngày, trough quá ngưỡng, người già, giảm thể tích, bệnh thận sẵn, dùng kèm thuốc độc thận (vancomycin, cản quang IV, NSAID, ACEi, ARB, lợi tiểu quai). Độc tai ảnh hưởng cả tiền đình (chóng mặt, mất điều hoà, rung giật thị giác, nguy cơ té) và ốc tai (giảm thính lực tần số cao tiến triển sang thấp, ù tai); tổn thương ốc tai có thể vĩnh viễn. Tổ hợp trong tình huống — Cr tăng, thiểu niệu, ù tai mới, chóng mặt — gợi ý mạnh độc tính aminoglycoside. Điều dưỡng chuẩn: (1) hoãn liều kế và báo bác sĩ ngay; (2) dự đoán hoãn/ngừng liều và đổi sang thuốc không phải aminoglycoside theo cấy; (3) kiểm lại creatinine và trough; (4) hội chẩn thính học để đánh giá thính lực; đánh giá tiền đình cho an toàn dáng đi; (5) phòng té — lan can, đèn gọi trong tầm tay, hỗ trợ đi lại, giày dép, định hướng; (6) rà soát và giảm thuốc độc thận khác; (7) đảm bảo đủ dịch nếu không chống chỉ định. Ghi và tiếp tục, tăng liều, thêm aminoglycoside thứ hai đều không an toàn.

AKI + ù tai + chóng mặt ngày 6 = độc tính aminoglycoside. Hoãn và báo, phòng té ngã, hội chẩn thính học và thận. Tổn thương ốc tai có thể vĩnh viễn.