Tình huống Bệnh nhân 52 tuổi sau cắt giáp toàn bộ 18 giờ. Bệnh nhân kêu tê quanh miệng và đầu ngón tay, dấu Chvostek và Trousseau dương, canxi ion 0.92 mmol/L. Bác sĩ chỉ định calcium gluconate 1 g IV. Cách tiêm của điều dưỡng là?

Hạ canxi sau cắt giáp toàn bộ do vô tình lấy hoặc thiếu máu tuyến cận giáp là biến chứng đe doạ tính mạng thường gặp nhất. Triệu chứng xuất hiện khi canxi ion dưới 1.0 mmol/L (hoặc canxi toàn phần dưới 8 mg/dL): tê quanh miệng và đầu ngón, Chvostek dương (gõ má làm co cơ mặt), Trousseau dương (thổi BP cuff làm co cơ cổ tay), chuột rút, co thắt thanh quản, co giật, QT kéo dài và torsades. Điều trị hạ canxi cấp có triệu chứng: (1) calcium gluconate 1~2 g IV, pha trong 50~100 mL D5W (NS chấp nhận), truyền 10~20 phút — tuyệt đối không đẩy IV vì gây loạn nhịp chậm và ngừng tim; (2) đường truyền ngoại biên lớn hoặc trung tâm thông, canxi là vesicant, thoát mạch gây hoại tử mô nặng (xử trí: ngừng, hút lại, dùng hyaluronidase nếu có); (3) theo dõi điện tim liên tục, dõi QT; (4) kiểm canxi ion, canxi toàn phần, magie (Mg thấp duy trì hạ canxi, phải bù), albumin, phosphate; (5) không pha với sodium bicarbonate hoặc dịch chứa phosphate vì kết tủa. Tiêm bắp canxi chống chỉ định. Điều trị tiếp: canxi uống + vitamin D, có thể calcitriol, theo dõi PTH và sẵn sàng quản lý đường thở phòng co thắt thanh quản.

Calcium gluconate IV luôn pha loãng, truyền chậm, qua đường lớn và có monitor tim. Hai bẫy NCLEX là đẩy nhanh và pha với sodium bicarbonate (kết tủa).