Một bệnh nhân 28 tuổi, thai 41 tuần đang được truyền oxytocin đường tĩnh mạch để tăng cường chuyển dạ. Điều dưỡng ghi nhận có 7 cơn co trong 10 phút, cơn co kéo dài hơn 90 giây và có nhịp giảm muộn trên monitor sản khoa. Hành động điều dưỡng ưu tiên là gì?

Oxytocin (Pitocin) là thuốc có nguy cơ cao, dùng đường tĩnh mạch để khởi phát và tăng cường chuyển dạ, xử trí băng huyết sau sinh và kích thích tiết sữa. Các nguy cơ chính gồm cơn co tử cung cường tính (hơn 5 cơn co trong 10 phút, tính trung bình trong 30 phút), tăng trương lực tử cung (cơn co kéo dài hơn 90 giây hoặc co cụm) và ngộ độc nước ở liều cao (oxytocin có tác dụng kháng bài niệu). Cơn co cường tính làm giảm tưới máu bánh rau và gây ra tình trạng thiếu oxy ở thai, biểu hiện bằng nhịp giảm muộn hoặc nhịp tim thai chậm. Hồi sức trong tử cung chuẩn: (1) ngừng hoặc giảm tốc độ truyền oxytocin ngay lập tức, (2) đặt bệnh nhân nằm nghiêng trái để giảm chèn ép động mạch chủ - tĩnh mạch chủ, (3) cung cấp oxy 8-10 lít/phút qua mặt nạ không thở lại, (4) tăng liều bolus dịch duy trì tĩnh mạch để cải thiện tưới máu bánh rau, (5) báo cho bác sĩ sản khoa, (6) tiêm terbutalin 0,25 mg dưới da như thuốc giãn tử cung nếu tình trạng cường co không giảm, (7) chuẩn bị cho can thiệp phẫu thuật nếu biểu đồ tim thai không cải thiện. Việc tăng liều oxytocin hoặc tiếp tục truyền mà không can thiệp sẽ làm nặng thêm tình trạng suy thai. Magnesium sulfat được dùng để giảm co trong chuyển dạ sinh non, không dùng cho cơn co cường tính do oxytocin; việc dùng thuốc không thay thế được việc ngừng oxytocin.

Ngừng oxytocin luôn là hành động đầu tiên khi có cơn co quá mức hoặc monitor loại III. Câu nhớ: ngừng, tư thế, oxy, dịch, báo (SSOFN).