Corticosteroid toàn thân dài hạn gây đặc điểm Cushingoid (Cushing do thầy thuốc): mặt trăng tròn, gù trâu, béo trung tâm với chi gầy, vết rạn tím vùng bụng, dễ bầm và da mỏng, rậm lông, mụn, phù, teo cơ gốc chi. Tổn hại dài hạn khác gồm loãng xương và nguy cơ gãy xương, đục thuỷ tinh thể/glôcôm, loét tiêu hoá, ức chế tăng trưởng ở trẻ, thay đổi tâm trạng/giấc ngủ, tăng huyết áp, tăng đường huyết, suy thượng thận. Xử trí: (1) trấn an rằng thay đổi này là tác dụng dược lý dự đoán, không phải dị ứng hay thất bại điều trị; (2) phối hợp bác sĩ giảm liều tối thiểu, dùng cách ngày khi có thể, hoặc thuốc tiết kiệm steroid; (3) canxi 1000~1200 mg, vitamin D 800~1000 IU, vận động chịu trọng lực, đo DEXA mật độ xương; (4) ăn ít muối để giảm phù; (5) phòng té ngã và gãy xương; (6) khám mắt hằng năm, theo dõi BP, lipid, đường huyết; (7) bảo vệ da do mỏng. Ngừng đột ngột hoặc gấp đôi liều đều chống chỉ định.
Giải thích chuyên sâu
Hội chứng Cushingoid là cụm tác dụng phụ thường được hỏi nhất với prednisone mạn tính. Can thiệp là giảm liều tối thiểu kèm giám sát xương, mắt, tâm trạng, da, không phải ngừng hay gấp đôi.
Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn.