Dược động học của insulin — khởi phát / đỉnh / thời gian tác dụng
Biết được đặc điểm dược động học là cần thiết để dự đoán hạ đường huyết và sắp xếp thời gian bữa ăn.
• Tác dụng nhanh (lispro, aspart, glulisine): khởi phát 5-15 phút, đỉnh 30-90 phút, thời gian tác dụng 3-5 giờ. Tiêm ngay trước hoặc trong bữa ăn.
• Tác dụng ngắn (regular): khởi phát 30 phút, đỉnh 2-3 giờ, thời gian tác dụng 5-8 giờ. Tiêm trước bữa ăn 30 phút.
• Tác dụng trung bình (NPH): khởi phát 1-2 giờ, đỉnh 4-12 giờ, thời gian tác dụng 14-24 giờ. Dung dịch đục — phải lăn nhẹ (không lắc). Thời điểm đỉnh là khoảng nguy cơ hạ đường huyết cao nhất — các bữa ăn/bữa phụ phải được bố trí để đảm bảo an toàn trong giai đoạn này.
• Tác dụng dài (glargine, detemir, degludec): glargine khởi phát 2-4 giờ, không có đỉnh rõ rệt, thời gian tác dụng ~24 giờ; detemir 1-2 giờ, đỉnh nhẹ 6-8 giờ, 12-24 giờ; degludec khởi phát 1 giờ, không có đỉnh, ≥42 giờ.
• Nền siêu dài như degludec: rất phẳng, nguy cơ hạ đường huyết qua đêm thấp.
Đối với liều NPH tiêm lúc 0700, đỉnh xảy ra vào khoảng 1100-1900 — đó là lúc điều dưỡng nên theo dõi đường huyết, đảm bảo có bữa ăn phụ giữa buổi sáng, bữa trưa, bữa xế chiều, đề phòng hạ đường huyết. Các lựa chọn 1, 3, 4 mô tả sai đặc điểm dược động học.
Giải thích chuyên sâu
Tại sao đáp án 2
Hồ sơ động học theo loại insulin:
• Tác dụng nhanh (lispro·aspart·glulisine):onset 5-15 phút·peak 30-90 phút·duration 3-5h. Tiêm trước bữa.
• Tác dụng ngắn (regular):onset 30 phút·peak 2-3h·duration 5-8h. Tiêm trước bữa 30 phút.
• Trung gian (NPH):onset 1-2h·peak 4-12h·duration 14-24h. Đục — lăn không lắc. Peak là thời điểm nguy cơ hạ đường cao nhất.
• Tác dụng dài (glargine·detemir·degludec):Glargine không peak·~24h·detemir peak yếu·degludec rất phẳng·≥42h.
0700 NPH → peak 1100-1900. Trong thời gian này theo dõi BG·bữa giữa sáng·trưa·bữa phụ chiều·cảnh giác dấu hiệu hạ đường huyết.
Sai
1:30-60 phút là onset không phải peak. 3:NPH không phải tác dụng dài·có peak. 4:Khởi phát ngay là sai·onset 1-2h.
Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn.