Một bệnh nhân 64 tuổi đang dùng atorvastatin 40 mg uống mỗi … | MyMerci
Medical EmergenciesPA
Câu hỏi
Một bệnh nhân 64 tuổi đang dùng atorvastatin 40 mg uống mỗi tối. Bác sĩ kê đơn mới clarithromycin 500 mg uống hai lần mỗi ngày trong 10 ngày cho nhiễm trùng hô hấp mắc phải tại cộng đồng. Hành động nào của điều dưỡng là phù hợp nhất?
1Giữ lại atorvastatin trong suốt liệu trình kháng sinh 10 ngày và tiếp tục dùng lại 3 ngày sau khi kết thúc clarithromycin, ghi lại quyết định vào hồ sơ bệnh án mà không cần liên hệ với bác sĩ kê đơn.
2Dùng atorvastatin cùng lúc với clarithromycin, sắp xếp thời gian dùng thuốc cách nhau để giảm thiểu khó chịu đường tiêu hóa nhưng không thực hiện thêm biện pháp nào khác liên quan đến tương tác thuốc.
3Liên hệ với bác sĩ kê đơn và đề nghị chuyển đổi kháng sinh sang azithromycin vì thuốc này không ức chế đáng kể CYP3A4, trong khi vẫn tiếp tục dùng atorvastatin và liều clarithromycin đầu tiên.
4Báo bác sĩ về tương tác CYP3A4 giữa atorvastatin và clarithromycin và hỏi liệu có nên giữ atorvastatin tạm thời trong thời gian dùng kháng sinh hoặc đổi kháng sinh.✓ Đáp án đúng
Giải thích
Atorvastatin + clarithromycin — tương tác CYP3A4 Atorvastatin (cũng như simvastatin·lovastatin) là cơ chất của CYP3A4. Clarithromycin là chất ức chế mạnh CYP3A4, và dùng đồng thời làm tăng nồng độ atorvastatin trong huyết tương lên gấp nhiều lần, tăng nguy cơ bệnh cơ và tiêu cơ vân. Theo nhãn FDA và hướng dẫn lâm sàng, các lựa chọn gồm: (1) tránh dùng phối hợp và sử dụng statin không qua CYP3A4 (pravastatin·rosuvastatin·pitavastatin) hoặc macrolid không tương tác (azithromycin), (2) tạm ngưng atorvastatin trong đợt kháng sinh ngắn, hoặc (3) giảm liều atorvastatin và theo dõi chặt chẽ. Điều dưỡng phải thông báo cho bác sĩ để làm rõ trước khi dùng thuốc — không tự ý phỏng đoán, không ngưng thuốc vĩnh viễn nếu không có y lệnh, không tăng gấp đôi liều. Các chất ức chế CYP3A4 khác cần nhớ khi dùng với statin: erythromycin·diltiazem·verapamil·azole antifungals (ketoconazole·itraconazole·fluconazole)·protease inhibitors·cyclosporine·nước ép bưởi. Azithromycin là macrolid được lựa chọn khi cần dùng đồng thời.
Giải thích chuyên sâu
Tại sao đáp án 2 Atorvastatin (cũng simvastatin·lovastatin) là cơ chất CYP3A4, clarithromycin là chất ức chế mạnh CYP3A4, kết hợp làm tăng nồng độ atorvastatin gấp nhiều lần → nguy cơ bệnh cơ·tiêu cơ vân tăng. Lựa chọn theo nhãn FDA và hướng dẫn lâm sàng: (1) tránh kết hợp — đổi sang statin không CYP3A4 (pravastatin·rosuvastatin·pitavastatin) hoặc macrolide không tương tác (azithromycin), (2) tạm giữ atorvastatin trong thời gian ngắn dùng kháng sinh, (3) giảm liều atorvastatin + theo dõi chặt.
Hành động điều dưỡng Báo bác sĩ để chọn — chỉ cho thuốc·tự ngừng vĩnh viễn·gấp đôi liều đều không phù hợp. Ngừng vĩnh viễn thuộc thẩm quyền bác sĩ, gấp đôi liều là suy luận sai không liên quan hấp thu.
Cần nhớ các CYP3A4 inhibitor Mạnh: clarithromycin·erythromycin·thuốc kháng nấm azole (keto·itra·một số fluconazole)·HIV protease·bưởi. Trung bình: diltiazem·verapamil·cyclosporine. Khi kết hợp statin phải đánh giá ảnh hưởng. Azithromycin gần như không ảnh hưởng — lựa chọn đầu khi cần dùng cùng.
Khái niệm chính
Clarithromycin — Kháng sinh macrolide. Dùng cho nhiễm trùng hô hấp·H. pylori·MAC. Chất ức chế mạnh CYP3A4 — tương tác rộng với statin·CCB·warfarin·một số thuốc loạn nhịp. Tác dụng phụ kéo dài QT. Thay thế: azithromycin (ít tương tác).
Chất ức chế CYP3A4 — Ức chế hoạt tính enzyme CYP3A4 → tăng nồng độ thuốc cơ chất·nguy cơ tác dụng phụ. Mạnh: clarithromycin·erythromycin·kháng nấm azole·HIV protease·bưởi. Trung bình: diltiazem·verapamil·cyclosporine. Statin kết hợp có nguy cơ bệnh cơ.
Statin không CYP3A4 — Pravastatin (chủ yếu sulfation)·rosuvastatin (CYP2C9 minor)·pitavastatin (UGT)·fluvastatin (CYP2C9). Là thay thế an toàn cho bệnh nhân dùng cùng chất ức chế CYP3A4. Hiệu lực tương đương hoặc mạnh hơn atorvastatin (rosuvastatin).