Một người bệnh đang dùng atorvastatin báo cáo đau cơ lan tỏa mới xuất hiện và yếu cơ. Nước tiểu sẫm màu, creatine kinase tăng cao rõ rệt và creatinine đang tăng. Điều dưỡng nên thực hiện hành động nào?
1Cho dùng atorvastatin theo lịch và khuyến khích vận động để xác định xem tình trạng yếu có cải thiện khi hoạt động hay không.
2Cho thuốc giảm đau để giảm đau cơ và sắp xếp xét nghiệm lại các xét nghiệm cận lâm sàng vào lần hẹn khám định kỳ tiếp theo.
3Hạn chế dịch uống và dịch truyền tĩnh mạch để giảm gánh nặng cho thận trong khi creatine kinase vẫn còn tăng cao.
4Ngừng atorvastatin, thông báo cho bác sĩ, theo dõi chức năng thận và điện giải, và bắt đầu truyền dịch đẳng trương theo chỉ định.✓ Đáp án đúng
Giải thích
Đau cơ và yếu cơ kèm creatine kinase tăng cao rõ rệt, nước tiểu sẫm màu và creatinine tăng cho thấy tiêu cơ vân liên quan đến statin với nguy cơ tổn thương thận cấp do myoglobin và rối loạn điện giải. Atorvastatin được ngừng, thông báo ngay cho bác sĩ, theo dõi chức năng thận và điện giải, và bắt đầu truyền dịch đẳng trương theo chỉ định. Tiếp tục dùng statin, trì hoãn đánh giá hoặc hạn chế dịch có thể làm tổn thương nặng thêm.
Lập luận lâm sàng Atorvastatin có thể gây bệnh cơ và tiêu cơ vân. Myoglobin giải phóng từ cơ bị tổn thương có thể gây hại cho thận, trong khi kali giải phóng từ tế bào có thể tạo nguy cơ rối loạn nhịp tim.
Quy tắc quyết định Triệu chứng cơ nghiêm trọng mới xuất hiện kèm tăng creatine kinase rõ rệt đòi hỏi phải ngừng statin và đánh giá khẩn cấp chức năng thận, điện giải, lượng nước tiểu và nhu cầu bù dịch.
Simvastatin 80 mg — FDA phát hành cảnh báo (boxed warning) về nguy cơ bệnh cơ/tiêu cơ vân ở liều 80 mg. Từ 2011 khuyến cáo hạn chế kê đơn mới — trừ trường hợp đã dùng 80 mg trên 1 năm không có tác dụng phụ, nên cân nhắc statin khác.
Phạm vi CK bình thường — Creatine kinase·dấu ấn tổn thương cơ. Bình thường ~30-200 U/L (khác giữa phòng XN). Myalgia: bình thường~5x ULN. Myositis: 5-10x ULN. Tiêu cơ vân: ≥10x ULN (>1000-5000) + myoglobin niệu + suy thận.
Hồi sức dịch đẳng trương — Điều trị cốt lõi tiêu cơ vân. NS hoặc LR 200-300 mL/giờ — mục tiêu lượng nước tiểu 200-300 mL/giờ·pha loãng myoglobin·duy trì tưới máu thận·phòng AKI. Bệnh nhân già·suy tim phải đồng thời theo dõi quá tải dịch.