Spironolactone — đối kháng aldosterone không chọn lọc và chứng vú to ở nam giới
Spironolactone là một chất đối kháng thụ thể aldosterone giữ kali, được sử dụng trong HFrEF, tăng huyết áp kháng trị, cường aldosterone nguyên phát, cổ trướng do xơ gan, rậm lông và mụn trứng cá. Nó không chọn lọc — nó cũng chẹn thụ thể androgen và progesterone và ức chế tổng hợp androgen. Tác dụng kháng androgen gây ra chứng vú to ở nam giới (10%, phụ thuộc liều), đau ngực, giảm ham muốn tình dục và rối loạn cương dương ở nam giới, và rối loạn kinh nguyệt ở nữ giới. Xử trí tiêu chuẩn khi tình trạng này không thể dung nạp được: chuyển sang eplerenone, một chất đối kháng aldosterone chọn lọc có lợi ích tương tự trong suy tim/tăng huyết áp nhưng ít tác dụng phụ kháng androgen hơn đáng kể. Bệnh nhân không nên tự ý ngừng thuốc; ngừng đột ngột trong HFrEF có thể dẫn đến mất bù. Các hướng dẫn quan trọng khác: theo dõi K+ (đặc biệt khi dùng đồng thời ACEi/ARB), tránh bổ sung K+ và các chất thay thế muối chứa K+, và báo cáo tình trạng yếu cơ/chuột rút/hồi hộp mới xuất hiện.
Giải thích chuyên sâu
Tại sao đáp án 2
Spironolactone là thuốc đối kháng thụ thể aldosterone giữ kali, dùng cho HFrEF·HTN kháng trị·cường aldosteron nguyên phát·xơ gan cổ trướng·rậm lông·mụn. Không chọn lọc — chặn cả thụ thể androgen·progesterone và ức chế tổng hợp androgen. Tác dụng kháng androgen gây vú to nam giới (10%·phụ thuộc liều)·đau vú·giảm ham muốn·rối loạn cương ở nam, kinh nguyệt bất thường ở nữ. Khi không chịu được: đổi sang eplerenone — đối kháng aldosterone chọn lọc, hiệu quả HF/HTN tương đương·tác dụng kháng androgen ít hơn nhiều.
Ưu tiên điều dưỡng
Tự ngừng có nguy cơ mất bù HFrEF — không khuyến nghị. Theo dõi K+ (đặc biệt khi kết hợp ACEi/ARB), tránh bổ sung K+·muối thay K+, giáo dục báo cáo yếu cơ·co cơ·đánh trống ngực mới.
Phân tích đáp án sai
1: Vú to đau không phải giữ dịch mà là kháng androgen, tăng liều làm nặng tác dụng phụ. 3: Tự ngừng·chườm đá không phù hợp — báo bác sĩ trước. 4: Mối liên hệ thời gian·cơ chế thuốc rõ ràng là tác dụng phụ, xử lý không liên quan là sai.
Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn.