Phù ngoại biên do CCB DHP
Thuốc chẹn kênh canxi dihydropyridin (amlodipine, nifedipine, felodipine) gây giãn mạch chọn lọc tiểu động mạch trước mao mạch mà không có giãn tĩnh mạch sau mao mạch tương ứng, làm tăng áp lực thủy tĩnh trong giường mao mạch và gây ra phù ngoại biên phụ thuộc liều và phụ thuộc trọng lực (thường gặp nhất là phù hai mắt cá chân, nặng hơn cuối ngày, hết sau khi nghỉ qua đêm). Xảy ra ở 5-15% bệnh nhân và KHÔNG phải do quá tải thể tích — thuốc lợi tiểu không cải thiện được tình trạng này một cách đáng tin cậy. Xử trí chuẩn là giảm liều, thêm thuốc ức chế men chuyển (ACE inhibitor) hoặc thuốc chẹn thụ thể angiotensin (ARB) (làm giãn mạch phía tĩnh mạch và cân bằng áp lực thủy tĩnh), hoặc chuyển sang thuốc chẹn kênh canxi không dihydropyridin (non-DHP CCB) hoặc nhóm thuốc hạ huyết áp khác. Việc không có khó thở, khó thở khi nằm, tăng cân, tĩnh mạch cổ nổi khiến suy tim cấp ít khả năng xảy ra, do đó không cần đến khoa cấp cứu nhưng cần đánh giá ngoại trú. Tự ý ngừng thuốc hoặc thay thế bằng aspirin, chế độ ăn nhiều muối là không đúng.
Giải thích chuyên sâu
Tại sao đáp án 2
CCB DHP (amlodipine·nifedipine·felodipine) gây giãn chọn lọc tiểu động mạch trước mao mạch mà phía tĩnh mạch (post-capillary) không giãn tương ứng → tăng áp lực thủy tĩnh mao mạch → phù ngoại biên phụ thuộc liều, trọng lực (chủ yếu mắt cá chân hai bên, nặng cuối ngày, dịu qua đêm), gặp 5-15% bệnh nhân. Đây không phải quá tải dịch nên lợi tiểu kém hiệu quả. Xử trí tiêu chuẩn: (1) giảm liều, (2) thêm ACEi/ARB (giãn tĩnh mạch khôi phục cân bằng thủy tĩnh), (3) đổi sang non-DHP CCB hoặc nhóm khác.
Phân biệt
Không khó thở·khó thở khi nằm·tăng cân·JVD → khả năng HF cấp thấp → đánh giá ngoại trú thay vì cấp cứu.
Phân tích đáp án sai
1: Tự ngừng + thay aspirin không kiểm soát HTN, điều trị sai. 3: Ăn mặn làm phù nặng hơn và HTN xấu đi. 4: Đến cấp cứu cho phù DHP đơn thuần không có dấu hiệu HF là phản ứng quá mức.
Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn.