Bệnh cảnh lâm sàng — đau cơ lan tỏa nghiêm trọng, yếu cơ và nước tiểu màu nước cola ở bệnh nhân đang dùng statin kết hợp với fibrate — là điển hình cho tiêu cơ vân cấp. Xét nghiệm cận lâm sàng ưu tiên là creatine kinase (CK), tăng cao rõ rệt (thường >10 lần giới hạn trên của bình thường, đôi khi >10.000 U/L) và giúp xác định chẩn đoán, cùng với bộ xét nghiệm chuyển hóa cơ bản để phát hiện các biến chứng đe dọa tính mạng nhất: tăng kali máu (nguy cơ ngừng tim) và tổn thương thận cấp do lắng đọng myoglobin. Xét nghiệm chức năng gan (lựa chọn 4) có thể được làm để có giá trị nền nhưng không phải là ưu tiên chẩn đoán ngay lập tức. Bảng lipid (lựa chọn 2) không liên quan đến biến cố cấp tính. CRP/ESR (lựa chọn 1) là các dấu ấn không đặc hiệu và không phải là công tác ưu tiên.
Giải thích chuyên sâu
Phối hợp statin-fibrate (đặc biệt atorvastatin/simvastatin + gemfibrozil) tăng đáng kể nguy cơ tiêu cơ vân qua tương tác thuốc CYP (gemfibrozil ức chế OATP1B1 và CYP2C8 gan, làm tăng nồng độ statin). Tam chứng lâm sàng: đau cơ (lan tỏa, nặng), yếu cơ, nước tiểu sẫm (myoglobin niệu, "màu trà" hoặc "cola"). Hai nguy cơ cấp: (1) tăng K máu do giải phóng K+ nội bào từ cơ tổn thương → loạn nhịp tim đột ngột, (2) AKI do myoglobin lắng đọng trong ống thận. Xét nghiệm ưu tiên: CK, BMP (K, Cr), myoglobin niệu, ECG. Xử trí ban đầu: ngừng thuốc gây bệnh, truyền tích cực IV đẳng trương (200-300 mL/giờ nhắm đầu ra nước tiểu), giám sát và điều trị tăng K, chuẩn bị thẩm phân nếu AKI không đáp ứng.
Chỉ dùng để tham khảo học tập. Luôn tuân theo hướng dẫn lâm sàng hiện hành và quy định của cơ sở bạn.