Điều dưỡng đang cung cấp giáo dục trước sinh cho thai phụ mang thai lần đầu ở tuần 28 tại phòng khám cộng đồng. Điều dưỡng dạy về những triệu chứng cần thông báo ngay cho nhà cung cấp dịch vụ y tế hoặc đến cấp cứu. Những triệu chứng nào là dấu hiệu cảnh báo sản khoa cần đánh giá y tế ngay? Chọn tất cả đáp án đúng.
Select All That Apply
Chọn câu trả lời rồi xem đáp án.
Giải thích
Sau 28 tuần, thai máy giảm hoặc mất cần được đánh giá sớm (Lựa chọn 1). Chảy máu âm đạo ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ là bất thường và cần đánh giá (Lựa chọn 2). Cơn co tử cung đều, đau trước 37 tuần có thể gợi ý chuyển dạ sinh non (Lựa chọn 3). Đau đầu dữ dội kéo dài kèm thay đổi thị giác có thể báo hiệu tiền sản giật (Lựa chọn 4). Sưng mặt và tay đột ngột, rõ rệt cũng là dấu hiệu cảnh báo tiền sản giật (Lựa chọn 6). Buồn nôn và nôn nhẹ buổi sáng trong ba tháng đầu thường gặp, không phải cấp cứu trừ khi nặng, gây mất nước, sụt cân hoặc kèm dấu hiệu đáng lo khác (Lựa chọn 5).
Lập luận lâm sàng Điểm mấu chốt là phân biệt khó chịu bình thường trong thai kỳ với dấu hiệu cảnh báo thực sự. Chỉ có ③ (buồn nôn sáng nhẹ) là khó chịu bình thường, 5 dấu hiệu còn lại là cảnh báo: Tam cá nguyệt 1: Chảy máu âm đạo → thai ngoài tử cung/sẩy thai Tam cá nguyệt 2-3: Đau đầu+rối loạn thị giác → tiền sản giật | Phù mặt·tay đột ngột → tiền sản giật Sau 28 tuần: Giảm thai máy → suy thai Trước 37 tuần: Co đều đặn → chuyển dạ sinh non
Mẹo ghi nhớ Cảnh báo 4+1: Chảy máu (bất kỳ khi nào) + Đau đầu·rối loạn thị giác + Phù mặt·tay đột ngột + Giảm thai máy (≥28t) + Co đều trước 37t — Buồn nôn nhẹ sáng = bình thường
Việt Nam vs Hoa Kỳ Đếm cử động thai: Phương pháp Cardiff (10 lần trong 2 giờ) vs Sadovsky (đếm sau bữa ăn 1 giờ). ACOG Mỹ khuyến nghị lấy sự thay đổi so với thói quen của thai nhi làm chỉ báo chính. Có thể khác với quy trình từng bệnh viện tại Việt Nam, nhưng NCLEX áp dụng chuẩn ACOG Mỹ.
Hướng dẫn thực hành lâm sàngDấu hiệu cảnh báo tiền sản giật (ACOG): Đau đầu nặng kéo dài+rối loạn thị giác; phù mặt·tay đột ngột nặng; đau thượng vị/HSP (hội chứng HELLP); BP≥160/110 hai lần cách nhau ≥4 giờ; protein niệu ≥0.3 g/24h. Xuất hiện sau 20 tuần thai.
Chảy máu âm đạo theo tam cá nguyệt: Tam cá nguyệt 1 — dọa sẩy/sẩy thai không tránh được/sẩy hoàn toàn/thai lưu, thai ngoài tử cung; Tam cá nguyệt 2 — hở eo tử cung, nhau tiền đạo, tụ máu dưới màng đệm; Tam cá nguyệt 3 — nhau tiền đạo (không đau), nhau bong non (đau), dấu hiệu máu (gần đủ tháng, bình thường).
Theo dõi cử động thai: Bắt đầu từ tuần 28. Phương pháp Cardiff: ≥10 lần trong 2 giờ. Giảm thai máy → NST trong 2 giờ; nếu không đáp ứng, tiến hành BPP trong 24 giờ.
Tiền sản giật (Preeclampsia) — Rối loạn tăng huyết áp thai kỳ (sau 20 tuần) — Định nghĩa tiền sản giật (ACOG): Tăng huyết áp mới khởi phát (≥140/90 mmHg) sau 20 tuần kèm protein niệu hoặc các biểu hiện nặng (đau đầu, rối loạn thị giác, đau thượng vị, giảm tiểu cầu, rối loạn chức năng thận/gan). Có thể tiến triển thành sản giật, hội chứng HELLP, tử vong mẹ và thai.
Chuyển dạ sinh non (Preterm Labor) — Co tử cung đều đặn trước 37 tuần — Chuyển dạ sinh non: Co tử cung ≥4 lần/20 phút hoặc ≥8 lần/60 phút gây thay đổi cổ tử cung trước 37 tuần. Điều trị: thuốc giảm co (nifedipine/indomethacin), betamethasone (24–34 tuần, trưởng thành phổi thai), kháng sinh dự phòng GBS dương tính, MgSO4 bảo vệ thần kinh thai nếu <32 tuần.
Đếm cử động thai (Kick Count) — Theo dõi sức khỏe thai từ tuần 28 — Đếm cử động thai: Từ tuần 28 trở đi ≥10 lần trong 2 giờ (phương pháp Cardiff). Giảm thai máy là triệu chứng chính trước thai lưu (IUFD) — NST ngay lập tức; nếu không đáp ứng, tiến hành BPP trong 24 giờ.