Một cựu chiến binh từng tham chiến được chăm sóc ngoại trú vì rối loạn căng thẳng sau sang chấn với các triệu chứng ác mộng, ký ức xâm nhập và tăng cảnh giác. Các hành động điều dưỡng nào là phù hợp? Chọn tất cả các đáp án áp dụng được.
Select All That Apply
Chọn câu trả lời rồi xem đáp án.
Giải thích
Các liệu pháp tâm lý tập trung vào sang chấn, bao gồm liệu pháp phơi nhiễm kéo dài, liệu pháp xử lý nhận thức và EMDR, có bằng chứng mạnh nhất đối với PTSD (Lựa chọn 2). Đánh giá nguy cơ tự sát trực tiếp tại mỗi lần tiếp xúc và chuyển sang đánh giá cấu trúc đã được xác thực và phản ứng an toàn khi có chỉ định (Lựa chọn 3). Sertraline là một loại thuốc được bằng chứng hỗ trợ; dạy người bệnh rằng hiệu quả mất vài tuần và theo dõi các tác dụng phụ sớm và ý nghĩ tự sát (Lựa chọn 4). Sự cho phép, lựa chọn, tính dự đoán được và giải thích làm giảm tái sang chấn (Lựa chọn 5). Trong lúc có hồi tưởng, định hướng bình tĩnh về thời gian hiện tại và nối đất giác quan có thể làm giảm sự ngắt kết nối với môi trường hiện tại (Lựa chọn 6). Sự tránh né vĩnh viễn duy trì PTSD; việc phơi nhiễm nên diễn ra dần dần trong điều trị dựa trên bằng chứng thay vì thông qua đối đầu ép buộc hoặc tránh né vô thời hạn (Lựa chọn 1).
Lập luận lâm sàng Chăm sóc PTSD xếp chồng giao tiếp dựa trên sang chấn + tiếp đất hồi tưởng + SSRI + sàng lọc tự sát + trị liệu tâm lý tập trung sang chấn. Bẫy NCLEX lớn là tránh né vĩnh viễn — nghe có vẻ thông cảm nhưng làm xấu đi rối loạn.
Mẹo nhớ Tiếp đất hồi tưởng = 5-4-3-2-1 (thấy-chạm-nghe-ngửi-nếm). Thuốc đầu tay = SSRI (sertraline, paroxetine). Tránh benzodiazepine — làm cùn phản ứng tiếp xúc và có nguy cơ phụ thuộc.
Hàn vs Mỹ Văn hóa Hàn Quốc thường ưa chịu đựng yên lặng sau sang chấn; NCLEX-RN yêu cầu điều dưỡng chủ động đề xuất các trị liệu dựa trên chứng cứ và sàng lọc tự sát/tự hại ở mỗi lần khám, dù bệnh nhân tỏ ra rất kiên cường.
Hướng dẫn lâm sàngHướng dẫn PTSD của VA/DoD và APA: đầu tay là trị liệu tâm lý tập trung sang chấn (PE, CPT, EMDR), tiếp theo là SSRI (sertraline, paroxetine) hoặc venlafaxine. Prazosin dùng cho ác mộng sang chấn. Benzodiazepine không được khuyến cáo — làm suy giảm học tiếp xúc và mang nguy cơ phụ thuộc. Nguyên tắc chăm sóc dựa trên thông tin sang chấn của SAMHSA: an toàn, đáng tin cậy, hỗ trợ đồng đẳng, hợp tác, trao quyền, đáp ứng văn hóa.
Bẫy thiBẫy NCLEX hay gặp: tránh kích hoạt vô thời hạn, dùng benzodiazepine PRN làm trị liệu chính, bỏ qua sàng lọc tự sát. Lưu ý: tránh né có vẻ an toàn nhưng duy trì PTSD — hồi phục cần tiếp xúc có hướng dẫn cộng kỹ năng.
PTSD (Rối loạn căng thẳng sau sang chấn) — Rối loạn DSM-5 sau khi tiếp xúc với cái chết thực tế hoặc đe dọa, thương tích nặng hoặc bạo lực tình dục, với triệu chứng kéo dài hơn 1 tháng trong bốn nhóm: xâm nhập (hồi tưởng, ác mộng), né tránh, thay đổi tiêu cực về nhận thức hoặc tâm trạng, và tăng phản ứng. Tỉ lệ trọn đời ở Hoa Kỳ khoảng 6%. Mẹo NCLEX: PTSD khác với rối loạn căng thẳng cấp tính — cùng biểu hiện nhưng kéo dài 3 ngày đến 1 tháng.
Chăm sóc dựa trên thông tin sang chấn — Cách tiếp cận do SAMHSA định nghĩa với sáu nguyên tắc: an toàn, đáng tin và minh bạch, hỗ trợ đồng đẳng, hợp tác và tương hỗ, trao quyền và lựa chọn, đáp ứng văn hóa và lịch sử. Hành động điều dưỡng cụ thể: xin phép trước khi chạm, cung cấp lựa chọn, tường thuật thủ thuật, và tránh ngôn ngữ gây tái sang chấn. Mẹo NCLEX: chăm sóc dựa trên sang chấn là phổ quát — áp dụng cho mọi bệnh nhân, không chỉ PTSD đã chẩn đoán.
Tiếp đất hồi tưởng (5-4-3-2-1) — Kỹ thuật tiếp đất giác quan dùng khi hồi tưởng hoặc phân ly: gọi tên 5 thứ bạn thấy, 4 thứ chạm được, 3 thứ nghe, 2 thứ ngửi, 1 thứ nếm. Định hướng lại bệnh nhân với tên, ngày hiện tại và vị trí, dùng giọng bình tĩnh ở thì hiện tại. Mẹo NCLEX: trong hồi tưởng, ưu tiên là tiếp đất về hiện tại, không phải khám phá nội dung sang chấn.