Một bệnh nhân 72 tuổi mắc suy tim mạn tính và rung nhĩ đang dùng digoxin uống 0,25 mg mỗi ngày một lần và furosemide uống 40 mg mỗi ngày một lần, đến phòng khám ngoại trú để tái khám. Điều dưỡng nên đưa những hành động nào vào kế hoạch chăm sóc? Hãy chọn tất cả những điều áp dụng.
Select All That Apply
Chọn câu trả lời rồi xem đáp án.
Giải thích
Digoxin có cửa sổ điều trị hẹp (0,5–2,0 ng/mL) và được phân loại thuốc cảnh báo cao. Trước mỗi liều, đo mạch mỏm tim trọn 1 phút; nếu nhịp tim dưới 60 ở người lớn thì hoãn liều và báo bác sĩ để phòng nhịp chậm thêm và block AV (lựa chọn 3 đúng). Ngộ độc sớm biểu hiện bằng buồn nôn, nôn, chán ăn, quầng sáng hay nhìn vàng-xanh, lú lẫn, có thể tiến triển đến rối loạn nhịp nguy hiểm (lựa chọn 6 đúng). Hạ kali máu và suy giảm chức năng thận làm tăng đáng kể nguy cơ ngộ độc, vì vậy phải theo dõi nồng độ digoxin, kali và creatinin định kỳ (lựa chọn 1 đúng). Chế độ ăn ít kali là ngược lại — hạ kali làm tăng độc tính digoxin, nên giữ kali trong giới hạn bình thường (lựa chọn 2 sai). Khi quên liều, nếu trễ dưới 12 giờ thì uống ngay; nếu trễ trên 12 giờ thì bỏ qua và uống đúng liều ở lần kế tiếp — không bao giờ tăng gấp đôi (lựa chọn 5 sai). Furosemide là lợi tiểu quai gây mất kali và thường gây hạ kali máu, do đó khi dùng đồng thời phải theo dõi kali (lựa chọn 4 sai).
Lập luận lâm sàng Digoxin ức chế bơm Na-K của tim. Hạ kali máu khuếch đại tác dụng đó vì kali bình thường cạnh tranh với digoxin tại cùng vị trí gắn. Lưới an toàn hai lớp: đo mạch mỏm tim trước mỗi liều + theo dõi kali và nồng độ digoxin huyết thanh.
Mẹo nhớ Tiêu chí hoãn digoxin: người lớn HR < 60, trẻ em HR < 70, trẻ sơ sinh HR < 90. Mnemonic ngộ độc = HALOS (Halos · Anorexia · Loss of color vision · Off rhythm · Stomach upset).
Hàn vs Mỹ Tại Hàn Quốc, digoxin vẫn thường dùng cho bệnh nhân suy tim cao tuổi. NCLEX-RN yêu cầu điều dưỡng biết thuốc giải độc cho ngộ độc nặng là digoxin immune Fab (Digibind) và xác định hạ kali và suy thận là hai yếu tố nguy cơ hàng đầu.
Hướng dẫn lâm sàngHướng dẫn ACC/AHA về suy tim xếp digoxin là thuốc cảnh báo cao, chỉ dành cho suy tim phân suất tống máu giảm có triệu chứng hoặc kiểm soát nhịp trong rung nhĩ. Nồng độ điều trị 0,5–2,0 ng/mL (HFrEF khuyến nghị 0,5–0,9). Luôn kiểm tra kali và chức năng thận cùng với nồng độ.
Bẫy thiBẫy NCLEX: tăng gấp đôi liều bị quên, khuyên ăn ít kali, đo mạch quay thay vì mỏm tim. Lưu ý: K+ thấp + digoxin cao = nguy cơ rối loạn nhịp tử vong.
Digoxin — Một glycoside tim làm tăng co bóp cơ tim (inotrope dương) và làm chậm dẫn truyền qua nút AV (chronotrope âm). Dùng cho suy tim tâm thu có triệu chứng và kiểm soát nhịp trong rung nhĩ. Nồng độ điều trị 0,5–2,0 ng/mL. Mẹo NCLEX: đo mạch mỏm tim trọn 1 phút trước mỗi liều và hoãn nếu HR < 60 ở người lớn; theo dõi kali và creatinin vì hạ kali máu và suy thận gây ngộ độc.
Ngộ độc Digoxin — Tác dụng phụ do nồng độ huyết thanh trên 2,0 ng/mL hoặc do tăng nhạy cảm khi hạ kali máu hay suy thận. Sớm: buồn nôn, nôn, chán ăn, mệt, đau đầu. Thị giác: quầng sáng, mờ mắt, nhìn vàng-xanh. Tim: nhịp chậm, block tim, rối loạn nhịp thất. Mẹo NCLEX: thuốc giải là digoxin immune Fab (Digibind); hành động đầu tiên khi nghi ngờ ngộ độc là hoãn liều kế tiếp và báo bác sĩ.
Hạ kali máu (Hypokalemia) — Kali huyết thanh dưới 3,5 mEq/L. Nguyên nhân thường gặp: lợi tiểu quai (furosemide), thiazide, nôn, tiêu chảy, ăn uống không đủ. Nguy cơ: yếu cơ, sóng U trên ECG, rối loạn nhịp thất, tăng độc tính digoxin. Mẹo NCLEX: khi dùng digoxin cùng lợi tiểu mất kali, kali huyết thanh phải kiểm tra định kỳ và bù để duy trì 3,5–5,0 mEq/L.