Một điều dưỡng đang đánh giá một bệnh nhân 35 tuổi trong một lần khám ngoại trú định kỳ 4 năm sau ghép thận. Bệnh nhân báo cáo có sốt nhẹ và giảm lượng nước tiểu trong 3 ngày. Dấu hiệu sinh tồn: nhiệt độ 38,4°C (101,1°F), huyết áp 158/96 mmHg, nhịp tim 102 lần/phút. Xét nghiệm: creatinin huyết thanh 2,5 mg/dL (ban đầu 1,2), BUN 38 mg/dL, lượng nước tiểu 480 mL trong 24 giờ qua. Ấn đau được ghi nhận tại vị trí ghép thận. Điều dưỡng nên thực hiện những hành động nào? Chọn tất cả các đáp án phù hợp.
Select All That Apply
Chọn câu trả lời rồi xem đáp án.
Giải thích
Thải ghép thận cấp tính biểu hiện với creatinin tăng (thường gấp đôi), sốt, tăng huyết áp, thiểu niệu, và ấn đau tại vùng ghép. Việc thông báo ngay cho đội ghép thận là rất quan trọng vì có thể cần sinh thiết và điều trị xung methylprednisolone tĩnh mạch trong vòng vài giờ để bảo tồn mảnh ghép. Các xét nghiệm tiêu chuẩn bao gồm công thức máu toàn phần (CBC), bảng điện giải toàn diện (CMP), và nồng độ đáy tacrolimus (mức dưới ngưỡng điều trị gợi ý không tuân thủ điều trị) cộng với đánh giá trực tiếp mảnh ghép. Trấn an bệnh nhân (lựa chọn 5) làm chậm trễ chẩn đoán và có nguy cơ mất mảnh ghép. Tạm ngừng thuốc ức chế miễn dịch (lựa chọn 3) thúc đẩy thải ghép hơn là điều trị; các thuốc ức chế miễn dịch không bao giờ bị ngừng nếu không có chỉ định của đội ghép.
Hình ảnh đào thải cấp Creatinin gấp đôi (1,2→2,5) + sốt + tiểu ít + đau mảnh ghép = đào thải cấp điển hình. Thời gian cứu mảnh ghép tính bằng giờ.
Hành động ngay 1. Báo bác sĩ thận ghép ngay — sinh thiết và xung methylprednisolone có thể cần. 2. Lấy CBC, CMP, trough tacrolimus — mức thấp gợi ý quên thuốc. 3. Đánh giá mảnh ghép trực tiếp (đau/cứng/lệch). 4. Kiểm tra tuân thủ thuốc — đào thải muộn (>1 năm) chủ yếu do không tuân thủ.
Đáp án sai 3: Trấn an làm trì hoãn chẩn đoán. 5: Tuyệt đối không ngừng thuốc ức chế miễn dịch khi không có chỉ định nhóm ghép — ngược lại với điều cần làm.
Chủ đề NCSBN ROR (Giảm nguy cơ tiềm ẩn) — nhận biết biến chứng và hành động ngay.
Tình huốngNam 35 tuổi, ghép thận 4 năm trước, khám ngoại trú định kỳ.
Triệu chứng- Sốt nhẹ 3 ngày (38,4°C)- Tiểu ít (480 mL/24h)- Ấn đau tại vị trí thận ghép
Sinh tồn- HA 158/96 / Mạch 102
Cận lâm sàng- Creatinin 2,5 mg/dL (nền 1,2)- BUN 38 mg/dL- Trough tacrolimus đang chờ
Manh mối chínhCreatinin gấp đôi + sốt + tiểu ít + đau mảnh ghép = đào thải cấp cho đến khi loại trừ.
Đào thải mảnh ghép cấp — Phản ứng miễn dịch chống lại tạng ghép. Đào thải cấp ở thận ghép thường xuất hiện 1 tuần đến vài tháng sau mổ, đào thải muộn (>1 năm) cũng có thể xảy ra. Đặc trưng: creatinin tăng, sốt, tăng huyết áp, tiểu ít, đau mảnh ghép. Điều trị: xung methylprednisolone tĩnh mạch ± rituximab/antithymocyte globulin.
Tacrolimus (Prograf) — Thuốc ức chế calcineurin — thuốc ức chế miễn dịch chính sau ghép. Trough điều trị thay đổi (thường 5-10 ng/mL ở giai đoạn muộn). Mức dưới điều trị gợi ý không tuân thủ hoặc tương tác thuốc; mức trên điều trị gây độc thận. Luôn lấy trough ngay trước liều kế tiếp.
Tổn thương thận cấp vs đào thải — Ở bệnh nhân ghép, AKI cần phân biệt với đào thải. Manh mối đào thải: creatinin tăng trong vài ngày đến vài tuần, sốt, đau mảnh ghép, tăng huyết áp. Khám: nồng độ tacrolimus, siêu âm (chỉ số trở kháng), sinh thiết (tiêu chuẩn vàng).