Một điều dưỡng chăm sóc một bệnh nhân 32 tuổi mắc bệnh Graves có biểu hiện sốt 40°C, HR 156, BP 188/92, kích động, nôn, và tình trạng tâm thần thay đổi 36 giờ sau phẫu thuật cắt tuyến giáp. Điều dưỡng nhận định cơn bão giáp. Những can thiệp nào điều dưỡng nên dự kiến? Chọn tất cả các đáp án phù hợp.
Select All That Apply
Chọn câu trả lời rồi xem đáp án.
Giải thích
Cơn bão giáp là một cơn khủng hoảng tăng chuyển hóa đe dọa tính mạng với tỉ lệ tử vong 10-25%. Điều trị cần phối hợp nhiều phương pháp và cấp bách về thời gian: thuốc chẹn beta (propranolol) để kiểm soát triệu chứng cường giao cảm, dùng thionamide trước để ức chế tổng hợp, dùng i-ốt 1 giờ SAU thionamide để ức chế giải phóng, glucocorticoid để hỗ trợ chức năng tuyến thượng thận và giảm chuyển đổi T4 thành T3, và hạ nhiệt tích cực. Việc chờ bác sĩ nội tiết trước khi điều trị là không đúng — khởi động điều trị theo phác đồ trong khi chờ hội chẩn.
Phán đoán lâm sàng Tác nhân khởi phát cơn cường giáp: phẫu thuật, nhiễm khuẩn, chấn thương, DKA, tải iod, ngừng thuốc kháng giáp đột ngột. Điểm Burch-Wartofsky ≥45 = rất gợi ý. Thứ tự dùng thuốc quan trọng: thionamide → 1 giờ sau iod → chẹn beta → glucocorticoid → hạ nhiệt. Iod TRƯỚC thionamide nghịch lý làm tăng phóng thích hormone.
Mẹo nhớ Cơn cường giáp 4B: Chặn tổng hợp, Chặn phóng thích, Chặn beta, Chặn chuyển + LÀM MÁT
Hàn vs Mỹ ATA và Hội Nội tiết Việt-Hàn cùng phác đồ đa phương thức. Điểm Burch-Wartofsky được dùng rộng rãi ở cả hai nước. Theo dõi tim liên tục tại ICU là tiêu chuẩn.
Hướng dẫn lâm sàngBộ điều trị cơn cường giáp ATA (theo thứ tự):- Chẹn beta: propranolol 60-80 mg PO q4 giờ hoặc 0,5-1 mg IV q15 phút- Thionamide: PTU 500-1000 mg nạp rồi 250 mg q4 giờ, hoặc methimazole 60-80 mg PO/ngày- Iod: SSKI 5 giọt q6 giờ hoặc Lugol — bắt đầu ít nhất 1 giờ SAU thionamide- Glucocorticoid: hydrocortisone 100 mg IV q8 giờ- Hạ nhiệt: acetaminophen, đá, chăn lạnh; tránh aspirin (tăng T4 tự do)- Truyền dịch IV, điều chỉnh điện giải, điều trị nguyên nhân
Điểm Burch-Wartofsky (BWPS):- Thân nhiệt, CNS, GI, tim mạch, yếu tố khởi phát- ≥45 rất gợi ý; 25-44 sắp tới; <25 ít khả năng
Lưu ýTránh aspirin và salicylate — đẩy hormone giáp khỏi protein gắn và làm xấu cơn. Dùng acetaminophen cho sốt. Theo dõi loạn nhịp, suy tim, tiêu cơ vân do sốt cao.
Cơn cường giáp (thyroid storm) — Đợt cấp đe dọa tính mạng của cường giáp với sốt, nhịp nhanh, rối loạn tri giác và suy tim cung lượng cao. Tử vong 10-25%. Khởi phát do phẫu thuật, nhiễm khuẩn, chấn thương, DKA, tải iod hoặc ngừng kháng giáp đột ngột ở bệnh Graves.
Thionamide — Nhóm thuốc kháng giáp chặn tổng hợp hormone. PTU (propylthiouracil) ưu tiên trong tam cá nguyệt 1 và cơn cường giáp vì còn chặn chuyển T4 sang T3 ngoại biên. Methimazole ưu tiên dài hạn vì độc gan thấp hơn. Tác dụng phụ: phát ban, mất bạch cầu hạt, độc gan.
Điểm Burch-Wartofsky (BWPS) — Điểm chẩn đoán lâm sàng cơn cường giáp. Mục: điều hòa thân nhiệt, CNS, tiêu hóa/gan, tim mạch, suy tim sung huyết, rung nhĩ, yếu tố khởi phát. ≥45 rất gợi ý; 25-44 sắp tới; <25 ít khả năng.