Một điều dưỡng chăm sóc một bệnh nhân 35 tuổi tại khoa hồi sức thần kinh bị chấn thương sọ não nặng và đang đặt dẫn lưu não thất ngoài (EVD). Những dấu hiệu nào cho thấy tăng áp lực nội sọ (ICP) và cần báo ngay cho bác sĩ? Chọn tất cả các đáp án đúng.
Select All That Apply
Chọn câu trả lời rồi xem đáp án.
Giải thích
Các dấu hiệu tăng ICP bao gồm tam chứng Cushing muộn (áp lực mạch giãn rộng kèm tăng huyết áp, nhịp tim chậm, nhịp thở không đều), suy giảm mức độ ý thức sớm kèm thay đổi đồng tử, và nôn vọt không buồn nôn kèm đau đầu dữ dội. Sinh hiệu ổn định, tỉnh táo hoàn toàn và đồng tử đều phản ứng bình thường cho thấy trạng thái thần kinh bình thường.
Phán đoán lâm sàng Dấu hiệu ICP tăng từ sớm đến muộn: thay đổi tri giác, đau đầu, nôn không buồn nôn, đổi đồng tử → Cushing (HA cao, nhịp chậm, thở bất thường) là MUỘN, dấu hiệu nguy. ICP bình thường <15 mmHg; ngưỡng điều trị ICP >22 mmHg. Duy trì CPP (MAP-ICP) ≥60-70 mmHg. Tránh thiếu oxy và hạ HA.
Mẹo nhớ Cushing = MUỘN: HA cao + Nhịp chậm + Thở bất thường — nguy cơ thoát vị não
Hàn vs Mỹ Brain Trauma Foundation và Hội Phẫu thuật Thần kinh Việt-Hàn thống nhất: ngưỡng ICP >22, mục tiêu CPP ≥60, HOB 30 độ, mannitol/3% NaCl khi ICP tăng vọt, mở sọ giải áp khi kháng trị.
Hướng dẫn lâm sàngBộ quản lý ICP:- HOB 30 độ đầu trung gian để tăng dẫn lưu tĩnh mạch- Tránh thiếu oxy và hạ HA; SpO2 ≥92, SBP ≥100- An thần và giảm đau giảm nhu cầu chuyển hóa- Dung dịch ưu trương: mannitol 0,25-1 g/kg hoặc NaCl 3% khi ICP tăng vọt- Dẫn lưu CSF qua EVD nếu có- Tránh Valsalva: gộp chăm sóc, thuốc làm mềm phân- Mở sọ giải áp khi kháng trị
Lưu ýTam chứng Cushing chỉ ra thoát vị não sắp xảy ra hoặc đang xảy ra. KHÔNG đợi đủ tam chứng — thay đổi tri giác và đồng tử là dấu hiệu sớm hơn cần đáp ứng ngay. Duy trì CPP và chuẩn bị can thiệp khẩn.
Tam chứng Cushing — Dấu hiệu muộn của tăng ICP nghiêm trọng cho thấy chèn ép thân não và sắp thoát vị. Bộ ba: tăng HA với chênh lệch lớn, nhịp chậm, thở bất thường. Quan trọng theo thời gian — không đợi đủ tam chứng.
Áp lực tưới máu não (CPP) — Áp lực dẫn dắt tưới máu não: CPP = MAP - ICP. Brain Trauma Foundation đặt mục tiêu ≥60-70 mmHg ở TBI người lớn. <50 = nguy cơ thiếu máu cục bộ; >90-100 = nguy cơ ARDS. Quản lý bằng tăng MAP hoặc giảm ICP.
Dẫn lưu não thất ngoài (EVD) — Catheter đặt vào não thất bên để theo dõi ICP và dẫn lưu CSF. Cho phép đo ICP chính xác và dẫn lưu CSF có điều trị. Cần vô khuẩn nghiêm ngặt; CLABSI là nguy cơ chính. Cân chỉnh transducer ngang trục tai và zero theo quy trình.