Một điều dưỡng theo dõi người bệnh tắc mạch phổi đang truyền tĩnh mạch liên tục heparin. Phát hiện nào cần báo bác sĩ ngay vì là dấu hiệu chảy máu? (Chọn tất cả phù hợp)
Select All That Apply
Chọn câu trả lời rồi xem đáp án.
Giải thích
Tiểu máu, phân đen (melena), chảy máu lợi sau đánh răng nhẹ là dấu hiệu chảy máu toàn thân do heparin và cần báo bác sĩ ngay. SpO2 96% là bình thường. aPTT 1,5-2,5 lần chứng là phạm vi điều trị mục tiêu của heparin chứ không phải dấu hiệu chảy máu.
Phán đoán lâm sàng Dấu hiệu chảy máu do heparin: tiểu máu, phân đen, chảy máu lợi, nôn ra máu, bầm tím, đau đầu dữ dội do chảy máu nội sọ. aPTT điều trị: 1,5-2,5 lần chứng (hoặc anti-Xa 0,3-0,7 IU/mL). Đảo ngược: protamine sulfate 1 mg cho mỗi 100 đơn vị heparin (tối đa 50 mg).
Hàn vs Mỹ Phạm vi aPTT điều trị và quy trình đảo ngược thống nhất quốc tế. Các bệnh viện hạng cao ở Việt Nam và Hàn cũng dùng anti-Xa cho heparin chưa phân đoạn ở hồi sức; bệnh viện cộng đồng vẫn dùng aPTT.
Hướng dẫn lâm sàngTheo dõi heparin (Hướng dẫn CHEST 2021):- aPTT mục tiêu 1,5-2,5 × chứng hoặc theo cơ sở- Anti-Xa mục tiêu 0,3-0,7 IU/mL (chính xác hơn, ít nhiễu)- Xét nghiệm nền: aPTT, PT/INR, CBC, tiểu cầu- Đo lại aPTT 6 giờ sau khởi và sau mỗi lần thay đổi liều- CBC hằng ngày để sàng lọc HIT
HIT (giảm tiểu cầu do heparin):- Tiểu cầu giảm >50% so với nền trong 5-10 ngày- Tăng huyết khối nghịch thường- Ngưng heparin, dùng thuốc kháng đông thay thế (argatroban, bivalirudin)
Lưu ýĐảo ngược: protamine sulfate 1 mg cho mỗi 100 đơn vị heparin (tối đa 50 mg/lần). Tiêm tĩnh mạch chậm để tránh hạ HA và sốc phản vệ. Sẵn sàng epinephrine.
Heparin — Thuốc ức chế thrombin gián tiếp, tăng cường antithrombin III để bất hoạt yếu tố IIa (thrombin) và Xa. Truyền tĩnh mạch liên tục cho huyết khối cấp (DVT, PE, MI, đột quỵ). Theo dõi bằng aPTT hoặc anti-Xa. Đối kháng: protamine sulfate.
Phạm vi aPTT điều trị — Thời gian thromboplastin một phần hoạt hóa, theo dõi khi truyền heparin chưa phân đoạn. Mục tiêu 1,5-2,5 lần chứng (60-100 giây ở hầu hết phòng xét nghiệm). Thấp: dưới ngưỡng điều trị, tăng tốc độ. Cao: nguy cơ chảy máu, giữ hoặc giảm tốc.
HIT (giảm tiểu cầu do heparin) — Giảm tiểu cầu qua trung gian miễn dịch xảy ra 5-10 ngày sau dùng heparin (hoặc trong vài giờ nếu đã từng dùng). Tiểu cầu giảm >50% so với nền. Có nguy cơ huyết khối nghịch thường. Ngưng heparin ngay và đổi sang ức chế thrombin trực tiếp (argatroban) hoặc ức chế yếu tố Xa.