Một người bệnh 76 tuổi đến phòng khám chăm sóc ban đầu để khám sức khỏe hằng năm. Người bệnh báo đã ngã một lần trong 6 tháng qua và cảm thấy không vững khi đứng. Theo chương trình STEADI của CDC, can thiệp nào điều dưỡng nên ưu tiên?

STEADI của CDC (Stopping Elderly Accidents, Deaths, and Injuries) theo trình tự sàng lọc - đánh giá - can thiệp. Người bệnh đã có sàng lọc dương (1 lần ngã trong 12 tháng và cảm giác không vững), nên bước tiếp theo là đánh giá có cấu trúc bằng TUG, ngồi đứng 30 giây, thăng bằng 4 bước. TUG ≥12 giây cho thấy tăng nguy cơ té ngã và kích hoạt gói can thiệp (xem xét thuốc, vitamin D, tập thăng bằng và sức mạnh, an toàn nhà, thị lực, giày dép). Chụp X-quang là chẩn đoán hình ảnh phản ứng; chỉ aerobic thiếu phần thăng bằng; đánh giá thính lực là can thiệp sau, không phải bước đầu.

Giải thích chuyên sâu

<span class="merci-scenario-label">Phán đoán lâm sàng</span><br>STEADI: <span class="merci-kw">Sàng lọc → Đánh giá → Can thiệp</span>. Trường hợp này 1 lần ngã + không vững = sàng lọc dương. Bước tiếp: <span class="merci-kw">TUG</span>, <span class="merci-kw">đứng dậy 30 giây</span>, <span class="merci-kw">thăng bằng 4 bước</span>. TUG ≥<span class="merci-value">12 giây</span> = nguy cơ cao.<br><br><span class="merci-scenario-label">Mẹo nhớ</span><br><span class="merci-kw-mark">STEADI: Sàng → Đánh giá (TUG≥12s) → Can thiệp (thuốc, vit D, tập, an toàn nhà)</span><br><br><span class="merci-scenario-label">Hàn vs Mỹ</span><br>STEADI là khung của CDC nhưng các công cụ (TUG, ngồi đứng) phổ biến quốc tế. Hướng dẫn lão khoa Việt Nam và Hàn dùng cùng các test; trung tâm chăm sóc người cao tuổi đã áp dụng đánh giá té ngã đa yếu tố.

Tình huống lâm sàng

<span class="merci-scenario-label">Hướng dẫn lâm sàng</span><br>Đánh giá đa yếu tố STEADI của CDC (sàng lọc dương):<br>- <span class="merci-kw">TUG</span>: đứng lên khỏi ghế, đi 3 m, quay về, ngồi. <span class="merci-value">≥12 giây</span> = nguy cơ cao.<br>- <span class="merci-kw">Đứng dậy 30 giây</span>: số lần đứng không dùng tay; chuẩn theo giới và tuổi.<br>- <span class="merci-kw">Thăng bằng 4 bước</span>: tư thế tăng dần; thất bại tandem hoặc 1 chân = nguy cơ cao.<br>- HA tư thế, thị lực, giày dép, nguy cơ tại nhà, xem xét thuốc (<span class="merci-value-abnormal">benzodiazepine, opioid, kháng cholinergic</span>).<br>- Vitamin D 800-1000 IU/ngày, tập có giám sát (Tai Chi, Otago).<br><br><span class="merci-scenario-label">Lưu ý</span><br><span class="merci-value-abnormal">Hai lần ngã trở lên trong 12 tháng hoặc ngã có chấn thương</span> cần chuyển bác sĩ ngay để đánh giá lão khoa toàn diện.

Khái niệm chính

• STEADI — Chương trình của CDC: Stopping Elderly Accidents, Deaths, and Injuries. Khung 3 bước: sàng lọc bằng 3 câu chính, đánh giá người nguy cơ cao bằng công cụ chuẩn, can thiệp đa yếu tố dựa trên bằng chứng. Bộ công cụ miễn phí tại cdc.gov/steadi.
• Timed Up and Go (TUG) — Test vận động chuẩn hóa: người bệnh đứng lên khỏi ghế, đi 3 m, quay lại, ngồi xuống. Ngưỡng ≥12 giây = nguy cơ té ngã tăng. Công cụ sàng lọc nhạy cho người cao tuổi sống tại cộng đồng.
• Can thiệp đa yếu tố — Gói biện pháp phòng té ngã dựa trên bằng chứng: xem xét thuốc (giảm an thần, kháng cholinergic, đa thuốc), vitamin D, tập thăng bằng và sức mạnh, giảm nguy cơ tại nhà, chỉnh thị lực và giày dép, kiểm soát huyết áp tư thế.