Một người bệnh 28 tuổi đái tháo đường type 1 được tiêm dưới da regular insulin 6 đơn vị và NPH insulin 14 đơn vị lúc 7:30 sáng, ăn sáng lúc 8:00 sáng. Điều dưỡng nên theo dõi sát nhất tình trạng hạ đường huyết sớm nhất vào thời điểm nào?

Regular insulin có khởi phát 30 phút, đỉnh 2-4 giờ, kéo dài 5-7 giờ. Sau liều 7:30 sáng, nguy cơ hạ đường huyết sớm nhất khoảng 10:00 sáng (2 giờ 30 phút sau). Lúc 8:30 sáng bữa sáng đang được hấp thu. NPH đỉnh 4-12 giờ, nên 1:00 chiều và 6:00 chiều ứng với đỉnh NPH chứ không phải đỉnh sớm nhất.

Giải thích chuyên sâu

<span class="merci-scenario-label">Phán đoán lâm sàng</span><br>Phối hợp 2 insulin cần theo dõi cả 2 đỉnh. <span class="merci-kw">Đỉnh regular: 2-4 giờ</span>. <span class="merci-kw">Đỉnh NPH: 4-12 giờ</span>. Cửa sổ hạ đường huyết đầu tiên sau liều 7:30 là đỉnh regular vào <span class="merci-value">9:30-11:30 sáng</span>.<br><br><span class="merci-scenario-label">Mẹo nhớ</span><br><span class="merci-kw-mark">Regular = 30 phút / 2-4 giờ / 5-7 giờ | NPH = 1-2 giờ / 4-12 giờ / 14-24 giờ</span><br><br><span class="merci-scenario-label">Hàn vs Mỹ</span><br>Mỹ dùng Humulin R / Novolin R (regular) và Humulin N / Novolin N (NPH). Việt Nam và Hàn cũng có sản phẩm tương đương cộng các analog tác dụng nhanh (lispro, aspart). Giá trị dược động NCLEX nhất quán toàn cầu.

Tình huống lâm sàng

<span class="merci-scenario-label">Hướng dẫn lâm sàng</span><br>ADA 2025 khuyến cáo tiêm regular insulin <span class="merci-value">30 phút trước bữa ăn</span> để đỉnh insulin trùng đỉnh đường huyết sau ăn. NPH bao phủ nền với đỉnh 4-12 giờ. Triệu chứng hạ đường huyết: run, vã mồ hôi, tim nhanh, đói, lú lẫn. Quy tắc 15: <span class="merci-value">15 g carb hấp thu nhanh</span>, đo lại sau 15 phút.<br><br><span class="merci-scenario-label">Lưu ý</span><br>Khi phối hợp nhiều insulin, luôn xác định đỉnh sớm nhất trước. <span class="merci-value-abnormal">Đỉnh regular (2-4 giờ) đến trước đỉnh NPH (4-12 giờ).</span> Bữa phụ phải khớp đỉnh.

Khái niệm chính

• Regular insulin — Insulin người tác dụng ngắn. Tiêm dưới da khởi phát 30 phút, đỉnh 2-4 giờ, kéo dài 5-7 giờ. Tiêm 30 phút trước bữa để kiểm soát đường huyết sau ăn. Là insulin duy nhất được tiêm tĩnh mạch.
• NPH insulin — Insulin người tác dụng trung bình (neutral protamine Hagedorn). Khởi phát 1-2 giờ, đỉnh 4-12 giờ, kéo dài 14-24 giờ. Cung cấp insulin nền. Lọ đục — phải lăn nhẹ trước khi rút.
• Quy tắc 15-15 — Xử trí hạ đường huyết tiêu chuẩn cho người bệnh tỉnh: dùng 15 g carb hấp thu nhanh (120 mL nước trái cây, 3-4 viên glucose), chờ 15 phút rồi đo lại. Nếu vẫn dưới 70 mg/dL thì lặp lại.