Một phụ nữ 45 tuổi bị thiếu máu thiếu sắt nặng đang được tru… | MyMerci
MyMerci — câu hỏi và giải thích chi tiết, miễn phíBắt đầu miễn phí
System-Specific AssessmentsROR
Câu hỏi
Một phụ nữ 45 tuổi bị thiếu máu thiếu sắt nặng đang được truyền đơn vị đầu tiên hồng cầu khối (PRBC). 15 phút sau khi bắt đầu truyền, bệnh nhân than ớn lạnh, đau lưng dưới và cảm giác sắp chết (impending doom). Sinh hiệu thay đổi từ nền (T 36.8°C / HR 88 / BP 122/76 / SpO2 98%) sang T 39.0°C / HR 122 / BP 96/58 / SpO2 90%. Hành động điều dưỡng ưu tiên là gì?
1Ngừng truyền ngay, tháo dây truyền máu, duy trì đường truyền IV bằng dây truyền nước muối sinh lý mới với tốc độ TKO, báo bác sĩ kê đơn và ngân hàng máu, và gửi phần máu còn lại cùng mẫu máu/nước tiểu sau truyền để phân tích.✓ Đáp án đúng
2Ghi nhận phản ứng vào hồ sơ bệnh nhân, dùng thuốc hạ sốt theo chỉ định như acetaminophen để giảm sốt, đảm bảo đường truyền tĩnh mạch thông suốt, và theo dõi cẩn thận bệnh nhân trong suốt phần còn lại của quá trình truyền máu.
3Tạm dừng truyền máu và giữ đường truyền tĩnh mạch mở bằng dây truyền máu hiện tại, kiểm tra lại dấu hiệu sinh tồn sau 10 phút; nếu sốt và hạ huyết áp giảm, tiếp tục truyền máu với tốc độ ban đầu trong khi tiếp tục đánh giá.
4Giảm tốc độ truyền xuống 50 mL mỗi giờ, cho uống acetaminophen 650 mg và tiêm tĩnh mạch diphenhydramine 25 mg như thuốc tiền mê, thở oxy qua cannula mũi, và tiếp tục theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn xem có xấu đi không.
Giải thích
Đây là phản ứng tan máu cấp do truyền máu (AHTR) — sốt tăng ≥1°C so với nền, ớn lạnh, đau lưng dưới, cảm giác sắp chết, tụt huyết áp và giảm oxy máu xuất hiện trong vài phút sau khi bắt đầu là biểu hiện điển hình, phản ánh tan máu nội mạch nhanh do bất tương đồng ABO. Ưu tiên là ngừng ngay + 5 bước: STOP → DISCONNECT (chỉ kẹp dây không đủ, phải tháo) → duy trì TKO bằng dây truyền nước muối mới → báo bác sĩ và ngân hàng máu → giữ và gửi đơn vị còn lại cùng mẫu máu/nước tiểu để phân tích. Lựa chọn 4 giảm tốc độ hoặc dự phòng trong cơn phản ứng đang hoạt động là nguy hiểm. Lựa chọn 3 tạm dừng ngắn rồi tiếp tục sẽ làm bệnh nhân tái phơi nhiễm máu không tương đồng. Lựa chọn 2 tiếp tục truyền có thể gây tổn thương thận cấp hoặc tử vong.
Phán đoán lâm sàng NCJMM: Nhận diện dấu hiệu (T 36.8→39.0, ớn lạnh, đau lưng dưới, cảm giác sắp chết, tụt huyết áp, giảm oxy — trong vòng 15 phút khi bắt đầu truyền) → Phân tích (phản ứng tan máu cấp; nhiều khả năng do bất tương đồng ABO) → Giải pháp (5 bước phản ứng truyền máu) → Hành động (STOP → DISCONNECT → dây saline mới TKO → báo bác sĩ·ngân hàng máu → lưu đơn vị·mẫu) → Đánh giá kết quả (chặn tan máu thêm·bảo vệ thận·phân tích nguyên nhân để ngăn tái diễn).
Mẹo nhớ 5 bước S-D-N-N-S: Stop, Disconnect, New saline TKO, Notify, Save unit & samples. Chỉ kẹp dây là chưa đủ — phải thay toàn bộ dây bằng bộ truyền nước muối mới. Sốt ≥1°C trên nền + đau lưng + ớn lạnh là tam chứng điển hình của tan máu cấp.
Hàn Quốc vs Mỹ Tại Hàn Quốc, khi chỉ có sốt thường trước hết giảm tốc độ và quan sát; NCLEX bắt buộc STOP ngay với bất kỳ nghi ngờ phản ứng truyền máu nào. Giảm tốc, dự phòng, tạm dừng-tiếp tục đều sai trong NCLEX.
Tình huống lâm sàng
Hướng dẫn thực hành lâm sàng Hướng dẫn phản ứng truyền máu cấp của AABB và FDA: bất kỳ sốt mới ≥1°C trên nền, ớn lạnh, khó thở, tụt huyết áp, đau lưng/hông, tiểu máu, mề đay, hoặc cảm giác sắp chết xuất hiện sau khi bắt đầu truyền đều phải STOP ngay. 5 bước áp dụng cho tất cả loại phản ứng (AHTR, febrile non-hemolytic, allergic, anaphylactic, TRALI, TACO). Chẩn đoán phân biệt tiến hành sau khi đã ngừng.
Lưu ý 15 phút đầu điều dưỡng ở bên cạnh bệnh nhân và theo dõi sát. NCLEX hay đặt bẫy chỉ kẹp dây vs thay dây bằng saline mới — chỉ kẹp dây thì hồng cầu của người cho vẫn còn trong dây, không đủ. Thay dây saline mới là tiêu chuẩn.
Khái niệm chính
Phản ứng tan máu cấp do truyền máu (AHTR) — Phản ứng đe doạ tính mạng (thường do bất tương đồng ABO) xảy ra trong vài phút sau khi bắt đầu truyền. Cue điển hình: sốt ≥1°C trên nền, ớn lạnh, đau lưng/hông, khó thở, tụt huyết áp, tiểu hemoglobin, cảm giác sắp chết. Không xử trí sẽ tiến triển đến tổn thương thận cấp, DIC, sốc và tử vong.
Tốc độ TKO (Keep-Vein-Open) — Tốc độ truyền IV tối thiểu (thường 5–20 mL/giờ) để giữ catheter thông mà không truyền lượng dịch đáng kể. Dùng sau khi ngừng truyền để duy trì đường truyền cho thuốc cấp cứu và hồi sức.
Phản ứng truyền máu 5 bước — Quy trình điều dưỡng phổ quát cho mọi nghi ngờ phản ứng truyền máu: (1) STOP truyền, (2) tháo hoàn toàn dây truyền máu, (3) lắp dây truyền nước muối sinh lý mới ở tốc độ TKO, (4) báo bác sĩ và ngân hàng máu, (5) lưu đơn vị máu còn lại và gửi mẫu máu/nước tiểu sau truyền để phân tích.