Một phụ nữ 22 tuổi đến phòng cấp cứu với triệu chứng ho mạn tính 4 tuần, đổ mồ hôi đêm, sụt cân 5 kg. X-quang ngực cho thấy thâm nhiễm thuỳ trên phổi phải, nghi ngờ lao phổi (TB) và sẽ nhập viện. Điều dưỡng nên chuyển bệnh nhân vào loại phòng cách ly nào?
1Đặt người bệnh trong phòng riêng đóng kín cửa; sử dụng các biện pháp phòng ngừa chuẩn mà không cần mặt nạ phòng độc.
2Đặt người bệnh trong phòng cách ly giọt bắn; đeo khẩu trang phẫu thuật trong phạm vi 1 m (3 ft).
3Đặt người bệnh trong phòng cách ly áp lực âm AIIR; giữ cửa đóng và đeo khẩu trang N95 đã được kiểm tra độ khít.✓ Đáp án đúng
4Đặt người bệnh trong phòng cách ly tiếp xúc; mặc áo choàng và găng tay mà không cần mặt nạ phòng độc.
Giải thích
Lao (TB) lây qua đường không khí với hạt nhân giọt nhỏ (
Phán đoán lâm sàng Áp dụng NCJMM: Nhận diện dấu hiệu (ho mạn tính·đổ mồ hôi đêm·sụt cân·thâm nhiễm thuỳ trên phổi phải = TB điển hình) → Phân tích (lây qua không khí = airborne route) → Giải pháp (AIIR + N95) → Hành động (chuyển ngay phòng AIIR + đeo N95) → Đánh giá kết quả (chặn phơi nhiễm cho bệnh nhân khác và nhân viên y tế).
Mẹo nhớ M-TB HZ Không khí (Measles, TB, Herpes Zoster lan tỏa, Varicella). 4 loại này cần cách ly lây qua không khí. Bệnh nhân = khẩu trang phẫu thuật / Nhân viên y tế = N95: bắt buộc phân biệt rõ.
Hàn Quốc vs Mỹ Hàn Quốc có tỷ lệ mắc lao cao nhất OECD nên gặp thường xuyên, nhưng nhiều khi xử lý tại phòng cách ly thường với khẩu trang phẫu thuật. NCLEX (Mỹ) yêu cầu rõ AIIR (áp lực âm) + N95 — bất kỳ lựa chọn nào dùng khẩu trang phẫu thuật cho nhân viên y tế đều sai.
Tình huống lâm sàng
Hướng dẫn thực hành lâm sàng Hướng dẫn TB của CDC 2005: AIIR có số lần thay đổi không khí mỗi giờ (ACH) cơ sở hiện hữu ≥6, xây mới ≥12, xả trực tiếp ra ngoài hoặc qua bộ lọc HEPA. N95 (đã fit-test) hoặc PAPR là tiêu chuẩn cho nhân viên y tế. Bệnh nhân khi rời phòng phải đeo khẩu trang phẫu thuật.
Lưu ý NCLEX thường dùng nhầm lẫn giữa khẩu trang phẫu thuật và N95 làm bẫy. Bệnh nhân đeo khẩu trang phẫu thuật, nhân viên y tế đeo N95 — phân biệt rõ ràng. Bất kỳ lựa chọn nào nhân viên y tế dùng khẩu trang phẫu thuật để chăm sóc bệnh nhân TB đều sai.
Khái niệm chính
Phòng cách ly lây qua không khí (AIIR — Airborne Infection Isolation Room) — Phòng đơn áp lực âm với số lần thay đổi không khí mỗi giờ ≥6 (cơ sở hiện hữu) hoặc ≥12 (xây mới). Không khí được xả trực tiếp ra ngoài hoặc qua bộ lọc HEPA. Bắt buộc cho bệnh nhân lao xác định/nghi ngờ, sởi, thủy đậu, herpes zoster lan tỏa.
Khẩu trang N95 — Khẩu trang lọc bụi mặt nạ có khả năng lọc ≥95% hạt không khí ≥0.3 μm. Phải fit-test (kiểm tra độ kín) trước khi dùng. Nếu có râu hoặc không thể fit-test, sử dụng PAPR (mặt nạ lọc khí có động cơ) hoặc cao hơn.
Mycobacterium tuberculosis — Trực khuẩn kháng acid (acid-fast bacillus) gây bệnh lao. Lây truyền qua hạt nhân giọt nhỏ (